Khrihfabu Tumchuk Tertu Ziaza Dawhlo Cheukhat Pawl

Khrihfabu kan ti tikah mi pakhat lawngnih dirh mi asi lo i mi pakhat lawng umnak hmun zong a si bal fawn lo. Khrih a zultu hna mibu i funtom nak hmun le thazang i peknak, harsat retheih i hrawmnak hmun lunglomh nak zong i hrawm nak hmun a si. Mibu kan ti mi cu mi pakhat cio kan i fonh tik lawngah mibu ti a si kho. Cucaah kan Khrihfabu a ngan a dam khawh nak hnga ding caah cun mi pakhat cio hi kan bia pi taktak. Kanmah pakhat cio nih Khrihfabu le miphun dawtnak kan ngieh lawnglawng ah Khrih i a pum a si mi Khrihfabu hi athang cho kho ding a si. Khrihfabu chung ummi minung pakhat cio hi Khrih pum a si mi a Khrihfabu hrawk kho tu kan si bantuk in a Khrihfabu tunmer nak ding zong ah a biapi tuk hringhren mi a si.

Khrihfabu thil sining ka zoh tawn tikah ka thin a phang ngai. Khrihfabu a remhtu si lo in rawknak lei ah a kal pi tu nuncan ziaza tam nawn ka hmuh tik ah ka lung aa nuam hrimhrim lo. Zeicatiah Khirhfabu chungah mipakhat ka si ve caah Khrihfabu cu a dam mi Khrih i a fa le i but nak bu si seh ti ka duh. A tanglei thil pawl hi Khrihfabu caah a tha hnem lo mi nuncaan ziaza an si tiah chuah pi ka duh;

1. Vision ngei lo mi hruaitu nih hruai- Naa tlak zong tlak lo zongah Khrihfabu hruaitu ah thim na si ahcun Khrihfabu a hmai lei kong ah vision na ngeih a hau. Vison na ngeih tung lo ah cun hruaitu tuan lo kha a tha deuh. Mi dang caah tluk rilh nak a chuah pi tu na si lai. Mipi cu chim lo nangmah kalnak hmanh naa theih lo ah cun zeitin mipi cu na than cho pi khawh hna hnga. I pum pek bak zong a hau i vision ngieh bak zong a herh. Cu lawnglawng ah cun Khrihfabu a thangcho kho ding a si.

2. Dirhmun ngeilo hruaitu- Mah tenih tuaktan le ruah si lo in mi chimmi poh ah "um...ee" a ti peng mi hruaitu zong nih Khrihfabu thancho lei si lo in a tum chuk ter. Dirhmun ngei mi, zumhnak kong ah hruainak kongah mu le mal a tlai mi le a thei, a thiam mi an si ding hrimhrim ah a bia pi tuk mi a si.

3. Vawlei Nomhhneih duhtuknak- A min bunh tawnmi ah Fellowship ti a si. A sinain ning le cang tein tuah ah a tha. Mah nomhhneih le dinei duh caan poh i Khrihfabu tangka sawksam a hmangmi hruaitu pawl cu tu phaw aa hruk mi cenghngia taktak an si. Khrihfabu tangka zeitin dah kan khon lai i zeitin dah mission laitlang lei hna kawlramlei hnaah kan tuan lai ti um lo in zei tin dah Khrihfabu tangka hin kaa nomh lai i ka duhmi ka tuah lai ti khuaruah cu mifir lungput a ngei mi ti hmanh ah ka palh lai tiah ka ruat lo. Khrihfabu tangka si lo in na tuah khawh ah cun nangmah ten naa thawh i na tuah ding a si. Bawipa chaw thiang hi tihzah nak he a mah caah kan hman lo ahcun kan mah caah tihnung taktak mi a si. Kan tuahmi ning tein kan sinah a kir than ding a si. Bawipa chaw hi tihzah u pat ding le fel ten a siding ning ten hman ding a si.

4. Khirh vailam tel lo in a Bawiluchin i cuh- Hi lungput zong hi a poi taktak mi a si. Khrih a temhnak le a tuarnak, a thisen le a thlanti vial ruat duh lo in le i hrawm duh lo in a sunpar nak a bawiluchin lawnglawng chinh kan duh tik ah cucu Khrihfabu caah tih a nung taktak mi tuangtuan bantuk a si. Tuangtuan cu thilhme te a sinain a ngan tuk mi inn pi zong a thluk khawh, a phur khawh ko. A bawiluchin kan i ruah chan ah cun a temhtuar nak zong kan temhtuar ve a hau. Khrih a temhtuar nak aa teltung lo mi cu Khrih bawiluchin a si lo Satan luchin a si lai.

5. Chunglei nak in lenglei sining ah buai deuh- Hi zong hi a poi ngai. Kan nunnak nih a chim tung lo mi kan kaa nih Halleluiah tiah mipi zoh dawh in aa um ter mi tampi kan um. Halleluiah ti hmanh a sullam kan hngal hnga maw ti ka ruat tawn. Halleluiah sullam cu Pathian cu thangthat si ko seh ti a si na nunnak chunglei in a chuak dingmi/ a put dingmi a si. Halleluiah na ti thawng in Bawipa aa lawm hlei lai lo, na hruaimi mipi zong nih an in u pat hlei lai lo. A biapi mi cu na nunning tu in Bawipa a thangthat mi na si nak na langhter ding a si. Chungthu lengnal nun in Pathian thangthat ti hna hlah u sih.

Laimi Khrihfabu kan sining kong a tlangpi in ka ruah lengmang tikah ka thinlung chung i a ummi pawl tial loin ka um khawh ve lo caah mah vial hi ka tial mi a si. Mi pakhatkhat le bu pakhatkhat ka ti duh nak hna an si lo Laimi kan Khrihfabu hna hi a dam mi kan si khawh nak hnga tiah ruahchan nak he ka tialmi tu a si.

Stress Damternak Dot Nga

America ram a ummi minung 80% nak tam deuh hi nitin stress he an nung cio dih ti a si. Cu ti stress na thinlung ah a luh tuk ahcun phun 5 in tei nai zuam/nemter naa zuam lai tiah Hope Health Letter (Vol. 31, No. 5 cahmai 1 nak ah) ah an tial.

1. Na thluak in khua tuak. Na keng in tuak hlah. Thil na thok hlan ah thate in timhtuahnak ngei law planning suai hmasa dih.

2. Hngakchia hna annih thawng va ngai ta.

3. Thilbuai mi nak in daihter ding ning kong va ruat deuh. A buaimi cu a buai cang ko caah na problem (piahtana) kha fak tuk in va ruat ti hlah. Mi zong mawhchiah fawn hna hlah. Thilbuai a chuakmi phisin dan tu kawl cang.

4. Nangmah le nangmah tha i pe. Santlai mi minung pakhat na si kha philh hlah.

5. Ringawn pawl (Video, TV, Cellphone) ti bantuk hna an hnawhtu pawl kha phit dih hna law daite in caan zei maw zat nangmah te in va um.

Pastor Pakhat A Piangthar

Nizan cu Bawipa Thawhthan ni a si i laimi pawl i pumhnak ah keimah thawngtha chim ding in an ka ti caah kan chung ten kan vaa pum. 2009 lio August thla ah khan US hi ka rak phan i ka phak ka te ah thawngtha chim voikhat an rak ka fial. Mah lio ah cun laimi pumhkhomh nak ah a rak la tawn mi hna Khrihfabu pakhat ah pastor a tuan lio mi pa hi a rak i pum ve i thawngtha chim dingin pulpit lei ah ka thawh le cang ka te in a tho i inn ah a rak tin. Zei ruangah dah a tin tiah ka hal hna tik ah nu cu pulpit cung an kai awk a si lo tiah a ti an ka ti. A tha ko ka ti i dai ten ka um. Mah hnu pi ah voikhat cu kan sin ah a rak i pum than i " Na rak kan pumh pi khawh caah kaa lawm," ka ti i a kut tlaih ding in ka kut ka chanh tik ah "Sorry si e kei cu nu kut ka tlai lo," a rak ka ti. Ka ing te a ka puanh pah ve cang caah bia fak nawn ten ka rak ti. "Hi tluk a luat mi ram ah na um ko nain na thinlung a luat lo tuk i ka zang na fak," tiah ka rak ti. Cu nak cun sau lak te a ka chawn duh ti lo.

Nizan cu kan i pumh can ceo hrawngah kan i pumhnak biakinn cu a rak phan. Aw...keimah thawngtha chim ding celngel i a rak i pumh cu a tin te hoi lai i zoh chia in pei a um lai hi ka ti ka thinlung ten ka lung a tha lem lo. Cun an mah mirang dang a kan tel pi peng mi 3 zong an um peng caah an mah zong nih cun an mit in an ka ngiat len. A tin te lai ti phun khin an mit in an ka chimh cia. A sinain thawngtha chim ah pulpit cung ka kai i ka vun zoh cu a thu ziarzuar ve ko. A dih tiang te a thu ve. Bible ka rel mi hna zong a Bible aa kau i a rak zoh len ve. A sinain voikhat te zong cung a zoh duh lo. A ka zoh duh fawn lo. Tanglawng te a bih peng.

A Khirhfabu nih maw lahkhah an pek khawh setsai ti lo zei dek Refugee a laa tu agency ah kan hnu thla khan rian a tuan ve i a riantuan nak nih thil tam pi a cawn piak ruangah maw a si hnga a si lo ah Pathian nih nu le pa thleidang lo te i a kan dawt hi aa fian caah maw a si hnga? Siloah mipi hmaikhah lo ruangah maw a si hnga ni zan cu thawngtha ka chim dih tiang a thu i kaa lawm ngai. Thawngtha ka chim dih in an ka ca po i ziah a kut na tlaih lo thawngtha ka chimmi na ngaih ve caah kaa lawm ti ding pei a si cu tiah ka hawi le nih an ka ti.

A mah hi Church hme taktak teah pastor a tuan mi a si. A khrihfabu hi mirang bakbak cu a fa le 3 le an nu relh in 10 hrawng lawng an si. Biakinn zong an ngei lo i mi biakinn hlan chom tein an i pum ve. Karen le lai mi hi heh tiah pumh a sawm hna i zarhtin te a mah nih mawtaw in a lak hna i an pumh pi tawn. Member a neih lem lo tikah a sawm khawh mi chungkhar poh hi cu a dawtngai hna appointment an ngeih zong ah a zulh tawn hna. Tlawmtuk ve hna kaw zangfak te khi an si. A tu cu Refugee laa tu Agency ah rian a tuan cang i a hmuhnak a kau deuh kan ti lai maw a piangthar kan ti lai dah. Zei a si poh ah a thinlung taktak in thleidan nak a ngeih ti lo a si ahcun lunglawm taktak a si hnga. A sinain situation ruangah a si tu ah cun pianthar taktak, lungthlen taktak cu a si hnga lo.

Pathian cu Thangthat Si Ko Seh!

Matthai 21:9 A hmai i a kalmi hna le a hnu in a zulmi hna cu an bu ning piin an au i, “David fapa cu thangthat (hosanna) ko u! Bawipa min in a rami cu Pathian nih thluachuah pe ko seh, Pathian cu thangthat (hosanna) ko u,” tiah an ti.

Palm Sunday kan phanh tikah kan chim tawnmi le kan theih tawnmi cu “Bawipa nih a/n herh” timi hi a si. Jesuh nih, “Kan Bawipa nih a herh” tiah nan va ti hna lai tiin a zultu pahnih cu a fial hna. An rak pek sianh tak ko hna. Cu ti cun, Jesuh cu laa note kha aa cit i Jerusalem ah a lut. Jesuh nih laa i cit in Jerusalem a luhnak kong hi thawngtha cauk pali nih an chim cio (Matthai 21:1-11; Marka 11:1-11; Luka 19:28-40; Johan 12:12-19). An chimmi belte ah dannak tete cu an um. Tahchunnak ah, Matthai nih cun “laa le a fate” tiah a ti lio ah Marka le Luka nih cun “laafa” tiah an chim. Johan nih cun “Kan Bawipa nih a herh” tiah Jesuh nih a zultu pahnih a thlah hna nak kong a tial lo. Laa aa cit ti lawng a tial. Cun, Johan lawnglawng nih kuhchuk hnah kha an i put i Jesuh cu an don tiah a chim.

Zei bantuk in an chim hmanh ah, thawngtha cauk pali nih an chim ciomi cu Jesuh cu Jerusalem ah laa aa cit i a lut, tihi a si. Nihin cu Palm Sunday a si bantuk in Jesuh nih Jerusalem ah laa i cit in a luhnak kong ah kan hmuhmi le a hmaizarh ah a cangmi chungin thil pathum langhter ka duh.

I

Jesuh nih laa note aa cit tikah mipi nih lam ah khan an puan an phah i, a cheu nih thinghnah kha an phah piak. Hika ah thil pahnih ruah awk an um.

Pakhatnak, rangtum cit loin laa aa cit. Hlan lio chan ah, uktu bawi pawl nih khua chungah an luh tikah rang an i cit theu. Teinak a hmutu, ral a tei tu an si langhternak ah a si. Khua chung i an hung luh tikah mipi nih an don tawn hna i, thangtthatnak an pek tawn hna. Sihmanhselaw, Jesuh nih cun laa aa cit. Phundang in chim ahcun, porhlawtnak le uanthlarnak he Jerusalem hi a lut lo. Laa cu a lung a nem tiah ruahmi a si. Laa aa citmi nih hin siangpahrang a si ti zong a langhter fawn. Tahchunhnak, Solomon nih cun David i laa kha i cit in Gihon ah siangpahrang cang dingin a kal (1 Siang 1:33, 38). Jesuh nih cun laa cit in Jerusalem khua chungah a luh tikah ral a teitu siangpahrang le ralbawi bantuk in a lut lo. Laa cungin toidornak le lungnemnak he a ra. Daihnak a ratpitu a si nak a langhter. Isa 9:6c nih “Daihnak bawi a si lai” a timi kha a tling.

Pahnihnak, lam ah puan le thinghnah an phah piak. Hi lio caan ah “puan” hi anmah minung ai ah ruah a si i Jesuh kalnak lam ah an phah piak tikah na minung kan si, ti an langhternak a si. Tahchunhnak, Biakam Hlun ah Jehu siangpahrang kha mipi nih an puan an rak phah piak (2 Siang 9:13). Cun “thinghnah” hi Pathian biak dingah an kal tikah an i ken tawn. Atu cu an ken sawhsawh si loin Jesuh caah lam ah an phah.

Kannih tah zeitin dah kan don ve? Bawipa hmai ah toidornak he kun in kan nunnak kha puan bang phah i, Bawipa ka nunnak hi nangmah nih uk ko, ti ve hna usih.

II

Jesuh cu mi tampi nih an zulh i “Hasanna! David Fapa cu thangtthat ko u!” tiah an au. Hosanna timi hi Greek holh a si i, Aramaic holh an lehchinmi a si. Aramaic ahcun hosa‘na ti a si. Cu zong cu Hebru holh in an i lakmi a si i, Hebru ahcun hosi‘a-na ti a si. A sullam cu “Kan khamh tuah!” tinak a si. Asinain, Jesuh chan a phanh tikah cun, “thangtthat u!” ti sullam an ngeihter cang. David fapa cu thangtthat ko u! Bawipa min in a rami cu Pathian nih thluachuah pe ko seh! Pathian cu thangtthat ko u! tiah mipi cu an au.

Kannih tah zeitin dah kan au ve? Siangpahrang hna lakah siangpahrang ngan bik a simi Jesuh cu thangthat si ko seh, tiah a au ngammi le a au khomi si ve hna usih.

III

Jerusalem khua chung vialte hninh dih tiang in a rak conglawmhtu hna nih caan a rauh hlanah, Pilat nih kan thlahpiak hna lai tiah a ti lio ah, “Vailam ah khenh chih ko!” ti tu in an au. Zei ruangah dah a si hnga? Thil pahnih te in langhter hmanh usih.

Pakhatnak, vawleicung siangpahrang bantuk a si lo caah. Judahmi nih cun an hngahmi messiah cu ralbawi phun in an ruah. A kan uktu, kan ral a simi Rom cozah hi a tuk lai, a tei lai i, a uk lai an ti. Sihmanhselaw, Jesuh nih cun cucu a tuah lo. Tuah aa timhmi hrim kha a rak si lo. Cu caah, mipi an lung an i let tthannak a si.

Pahnihnak, vawlei kong lawng an ruat. Phundang in chim ahcun, anmah vawlei lei in hlawknak a kan pe lo tiah an ruah caah, an hlawtnak a si. Nihin Khrihfa tampi zong biaknak ah hlawknak kan kawl theo tawn. Kan i hlawk ti rua lo tiah kan ruah tikah, biakinn kal kan zuam tawn lo. Pathian sinah thlacam kan daithlang.

Kan dam caan, kan hlawh tlin caan le kan i lawmh caan lawngah Jesuh a lawmh i, a dang caan ah a philhmi kan si lo ding hi, Judahmi hna an nunnak nih a kan hmuhsakmi cu a si. Miaknak hmuh khawh ding lawngah siloin sunghnak a chuah khawh ding thil a si zong ah hosanna a ti khomi si ding a biapi ngaingai.

Biafunnak

• Kan Bawipa Jesuh nih pakhat cio hi a sunparnak caah a kan herh.
• Bawipa hmai ah toidornak he kun in kan nunnak kha puan bang phah i, Bawipa ka nunnak hi nangmah nih uk ko, ti hna usih.
• Bawipa cu siangpahrang a si caah thangtthat hna usih. Thangthat awk tlak taktak cu Jesuh a si.
• Nihin bantuk lawngah si loin a zungzal in, harnak kan ton caan ah siseh, lawmhnak kan ton caan ah siseh, Bawipa a thangtthattu si i zuam hna usih.

Khuazing Pathian nih thluachuah in pe ko hna seh!

Kaa lawm.

Thomas Cung Bik

Philadelphia

Theihternak: Palm Sunday (April 17, 2011) ni CIM caan hmannak kan tarmi a si.

Sal Santlai Lo

Zohchunh tlak hngakchia pa William

Nihin ah ramthang cho a ummi le a thangmi hna tampi cu mah caah zeidah a miak lai tiah a ruatmi le a nung mi deuh lawng te si cio a si. A hleice in laimi US a rak phanmi hna hi herhbau nak lawng te in kan khah cio tik ah midang caah nun cu kan sining ah hin a har ngai rih mi a si.

January ah khan Laimi kan unau chungkhar pakhat cu kan umnak khua an rak phan ve. An fa le hi sianginn a kaimi pahnih an um. Malaysia in angki lum an rak i phurh i an fapa te cu a angki lum cu pink color a rak si. Sianginn an kai hlan ah anmah umto nak a zohtu nih "Khah sianginn ah cun mah angki cu rak hrukter hlah uh a dang a neih ko ahcun a dang rak i hruk seh. US cu color ah hin nu color le pa color tiah an then tuk caah an nih sawh sual lai," tiah a rak chimh tak hna. Fiangin an thei lo le maw a si zei dek a thaizing sianginn an hun kai cu mah angki cu aa hruk taktak ko. Midang nih cun an nih sawh i heh tiah capo ah an saih. Mirang holh cu a thiam tung lo an capo mi zong i theih hlah cu ti te cun ngang ko cun a thu. Tangkhat lawng cu an si rih i an hngakchiat tuk ve caah a hawile dang nih cun an rak nih len rua.

Mah lio ah cun William nih a nu a va chimh i angki leng a nak mi te he an rak ra. Sianginn ah cun an rak ka kawl i ka va kal cu a nu nih, "Ka fapa nih hngakchia thar pa te pink color angki aa hruk i an nih sawh a ti caah mah te hi rak i hruk seh," tiah an ti i angki leng nak te cu an pek tak. A hmaizarh ah an sayamah nu nih a ka auh than i William nih angki thar a cawk piak na pe kho hnga maw a ka ti. Ziah zei tin dah a si ka ti tik ah William hi a nu le a pa nih tangka an rak pek tawn i mah te cu aa khon i a nu le a pa a pek than hna i ka hawipa caah angki leng thar mi te va cawk piak uh tiah a fial hna ti si. A nu le a pa zong nih cu dawr ah an kal i angki thar te cu an va cawkpiak. Cucu kan pek i Lai hngakchia pa te zong cu aa lawm tuk hringhren ve. Thil hme te a lo nain tangkhat a kaimi pa William nih a tuahmi hi zohchunh tlak taktak a si. Bible nih "Nun va siang law na rum lai, midang kha va bawm hna law an in bomh ve lai," (Phung 11:25) tiah a kan cawnpiak.

Chin National Day

Nihin cu Chin National Day a si. Lai miphun a kan daw i, a kan cawisangtu kan Pathian sinah lunglawmhnak chim philh hlah usih. Cun Lairam le Lai miphun caah nunnak, fimnak, chawva le thazaang pek in riantuantu hna caah thlacam hna usih. Pathian nih a kan pekmi kan ram caah santlaimi si i zuam hna usih.

"A Hme Ram Laitlang" timi hi ngai hna usih.

Samaria Mitha Pa Tuanbia Relthannak

Samaria mitha pa kong (Luka 10:30-37) ka rel than. Cun Asian theologian pakhat nih a tialmi Jericho ah Khrihfabu kan dirh a hau, timi ka rel. Ka thinlung a ka suk ngai. Jericho ahhin bawmh a herhmi an tam i, Khrihfabu cu bawmhnak a herhmi hna caah a nun awk a si, tiah a tial.

Jesuh nih a chimmi tuanbia cu ka rel than. Ka thinlung ah a hung chuak ngaimi cu a tanglei hi an si:

• Misual nih an tuk i, an velhmi pa, a thi cang tiah an kaltakmi pa nih Samaria pa, amah a bawmtu cungah lawmhnak bia a chim hnga maw?
• Bawmhmi dirhmun in zoh tikah, amah ral phun tiah hmuhmi nih, bawmhnak a pek tikah a thinlung ah "ningzahnak" maw "lungfimnak" dah a um hnga?
• Bawmtu dirhmun in zoh tikah, Samaria pa nih a ril komi pa kha, a bawmh tikah Judahmi (asi tiah ruah cio a si), an miphun a rem lomi pa a si kha a hngalh ko lai sikaw, cu buin a bawmh chih tikah a thinlung ah zei tin dah a um hnga?
• Mizaw pa nih a dam tikah zei dah a tuah hnga? Theih le hngalh kan duh cio lai tiah ka zumh.
• Mizaw pa cu riahbuk ah a kalpi i, riahnak inn ahcun "a zohkhenh." Riahbuk hngaktu pa cu, mizaw pa tha tein zohkhenh piak dingin a cah tak rih. Riahbuk hngaktu pa nih a hmuhtonmi kong hi chimnak caan ngei ve sehlaw, zei tin dah a chim hnga?

Remnak Bawi le Laimi

Thawngtha bia nih kan lairam le kan laimi a kan culnak kum 100 renglo pi a si ko cang nain nihin ni tiang laimi lak ah remnak a um kho rih lo. An chim tawn mi cu laimi pahnih an um ah cun ruahnak pathum a chuak ti a si tawn. A poi ngaingai mi a si. Mitlawm tete in kan umnak cio hmanh ah hin kan i rem kho hna lo. Mi tlawm te hmanh kan i rem khawh lo ah cun zeitin dah kan laimi phun pi huap cun kan i rem khawh rua hnga. Holhkhat le holhkhat hei ti phun in kan tang hna i Khrihfabu pi meeting kan tuah tik hna ah hin a bubu in kan i tanh tawn. Aw khat in kan holh i tinhmi pakhat ngei cia in meeting kan kai tawn hna. Cucu nih cun Khrihfabu dam lo nak a chuah pi i kan mibu pi caah cancer zawtnak a chuah ter tu a si.

Jesuh Khrih cu remnak Bawi, daihnak Bawi a si tiah kan kaa in kan chim lengmang ko nain kan nunnak in kan chim kho bak rih lo. A thiambik le a thei bik si kan i cuh, nawl ngeibik le a sangbik si kan i cuh. Dai te le holh lo te in a um mi poh hi a hrut mi le holh thiam lo ah kan ruah colh hna i a holh ring kho poh kha mifim ah kan i ruat tawn. A poi taktak ka ti. Remnak Bawi hi laimi lak ah a leng kho hrim rih lo. Dawtnak le remnak hi minih an kan pek khawh mi a si lo. Kan mah ten kan ser a hau mi a si. Midang nih thil thenh bang in thenh khawh zong a si fawn lo. Kanmah nih dawtnak le remnak he midang kan zohkhen, kan bomh hna lawnglawng ah hin kanmah zong kan lung aa lawm lai i kan pawng kam ah remnak Bawi a leng kho lai. Midang nih tuah piak ding in hngak ti hna hlah u sih. Remnak, dawtnak hi kan nunnak cio in thok cang hna u sih law laimi lak ah remnak Bawi leng ve cang seh.

African Culture Celebration ah

Zarhte ni (Jan 22, 2011) ni zanlei 2:00 PM ah African Culture celebration an tuah i ka va tel kho ve. Professor pahnih an mah African mi nih speech an pek i a tha ngaingai. Lamnak a phunphun an tuah, an thilri (Thi, hngawngngerh, le zei dangdang) zuarnak zong an tuah pah. Spokane Public School (English Language Development Department) nih sponsor a tuah mi a si.

Mipi kan hun tlin bak in announcer nu nih thawng a thanh i a aw aa dawh tuk ning hi mirang taktak nak in a aw aa dawh deuh. Biathlum, biadawh a thiam ning cu khuaruah har a si ko. Mah hrimhrim nih cun ka lung a ka lak tuk cang kei cu. Professor Gonzaga University ah atuan mi pa nih biatawi chimnak in caan a hman. Khedan pakhat te aa put i a kai ko. Zeidah a tuah lai mah pa hi stage cungah khedan pakhat he ka ti. A chimmi lak ah;

1. Khedan a si hnuhnu cu zum a hau.
2. Khedan cu kan hmandeuh tik ah a tlum.
3. Khedan in kan tial hnuhnu cu cafang pakhat khat maw ca tlang pakhatkhat maw aa tial.

Minung a si mi pohpoh hi santlaih nak a ngei mi lawng te kan si. Kan i hmang kan tlum deuhdeuh i minung kan sinak sullam a ngei deuhdeuh. Kan nun chungah zei dah kan tial tak lai. A tial tu ding cu nangmah le keimah kan si. Minung kan si man ngeih ter hna u sih a ti.

Cun Eastern University ah Professor a tuan mi pa nih a chim ve i mirang phungtluk pakhat a lak. A cafang ning cun kaa chinchiah ti lo caah a sullam lawng in ka vun tial lai. "Chiandaih nih catial a thaim hlan chungpoh cu ramvak pa tuanbia aa dawh peng ko lai," ti phun khi a si. Minak nih an herh ve i minak zong na herh ve tiah a bia a domh. A nih hi History department ah department head a tuan mi a si i a thiam taktak. Kan tuanbia kan mah ten kan i tial a hau a ti. Minih an kan tial piak mi tuanbia ah cun an mah kha an i hlorh peng lai i kan nih cu an kan niamh peng ko rih lai a ti. Cucaah kan tuanbia cu kan mah nih kan theih bik awk le kan mah nih kan tial awk a si. Kan tuanbia midang tial ter ti hna hlah u sih, a ti.

Nazi pali chung bak caan an lak nain zei kar ah a caan a dih ka thei manh lo. Mifim, cathiam pawl nih bia an chimmi ka ngeih lonak a sau tuk caah maw zei dek mit thep lo bak in ka kaa ka aan i ka zoh hna. Cu lio ah ka lungchung ah keimah ten bia kaa hal mi pakhat cu a tu lio ah hin laimi kong hna Chin Culture Celebration hna kan in tuah piak ve hna lai ti hna seh law a ho dah speech a pe lai i a ho dah announcer a tuan ve hnga ka ti. Pakhat hnu pakhat kan umnak laimi ka dah hna i a ho hmanh ka hmu hna lo. Ka thinlung in ka lung a fak tuk. Ziah minung ciocio hi tluk in an kan thlau hnga ka ti. Fak piin i zuam kan hau. An nih cu an umnak a sau cang caah an kan tei cu a phung a si ko. Hihnu kum 10, 15 tal ah cun laimi chung in mi cungcuang tete ngeih kan herh ve hringhren. Minung kan si man sullam ngei tein kan nunchung ah hman kan hau fawn. Cun kan missionary pawl nih le an kan thih tak dih cang i kan kong, kan lam kan mah ten kan i tial i ro ca kan neih ve a hau. Miphun a tung kho tu fa nu, fapa tampi in an chuah nak lai Bawipa nih laimi thluachuah kan pe ko seh.

Kum Thar Sawmnak

Laimi nih ram tha, ram thangcho hi kan rak uar tuk lawmmam i ramtha kan phak ah cun kan fim dih lai i zeizong te hi kan thei dih lai tiah kan i ruat tawn. Kan lai kokek thluak he bak in ram tha kan hung phanh taktak tikah kan ruahning in thil a kal ti naisai lo. Ram tha kan phak hlan ah cun tangka le rumnak hna hi thinghnah bangin tawh len khawh an si rua lai tiah kan rak i ruah theu. Asinain a taktak kan phak tikah a rak si naisai ti lo. Harnak nih a kan nenh, bill pek an hung hau dih cang. Lai lei ah cun chungkhat sahlawh rualchan nih riantuan kan huam lo zong ah an kan cawm i umnak ngei lo ngaingai le rawl tam ngaingai in cun kan rak um bal hraw lo. Asinain USA hna kan hung phak tik ah tuan lo ah cun ei lo nak ram a si ai. Inn man hna pek ve khawh lo ah cun inn hlan khawh zong a hung si ti lo. Cuticun lungre theihnak lawng te kan tong colh hna i harsa ngai in khua kan sa hna. A cheu cu kirthan a duhmi zong mi tampi an um.

Cu harsatnak vialte nak in a poi deuh tiah ka ruahmi cu kan lungput hi a si. Mirang uarnak lungput hi Lailei kan um lio lawng ah si loin USA kan phak hnu zong ah kan ngei peng. Mirang poh hi a fim dih ding le a thiam dih ding ah kan ruah hna. Mirang nu/pa nih a ti kan ti cang ah cun kan lung a fim tawn lo. Laimi rian a kan tuanpiaktu pakhat hnih kan ngeih hna ah cun an tlamtlin lonak tlawm te ah kan phun kan zai hnawh hna nain Mirang riantuantu nu/pa cu zei ti a kan ti ko zong ah kan um sawsawh ko. Kan tih hna i an kan chonh le cang ka a lau in kan lau hna. Hihi bantuk lungput kan ngeih mi hi kum thar ah cun hlaw cang hna usih. I nun pi ti hna hlah usih.

Kan umnak hmun kong tlawm te in tial ka duh. Kan umnak hi Laimi tampi kan phan nain kan tuan khawh mi rian a tlawm caah an kan thial tak lengmang i 100 leng hrawnghrang te hi a minung in kan um. Ngiahchia ngai a simi cu kan Lai holh in Pathian thawngtha chim le hlasak kha uar lo in miphun dang holh (Kawlholh) rumro hman a uarmi an rak tam ngai. Khua ka ruah deuh ah hin ka lungfah ka celh lo. Kawl pawl nih kan ram ah him tein um kho lo in an kan tuah. Kan ca le kan holh kan thlaunak ding ah lam heh tiah an kawl. Atu hi bantuk in a luatmi ram kan phak cang hnu zong ah kanmah Lai holh le Lai thinlung thanter kan duh rih lo mi, Kawl kan uar tuk rihmi hi ruah tikah ngaih a chia ngaingai ko. Kawl uarnak lungput zong kum thar ah cun hlo hna usih. Hiti ka ti tikah kan huat hna lai tinak a si lo. Aho hmanh i huat cu a tha lo. I dawt ding a si. Asinain Lai holh nakin Kawlholh hi a tha deuh hlei lo i aa dawh deuh hlei fawn lo.

Cun Mirang Pastor pakhat a um i a bu pawl hi anmah Mirang taktak cu a fale 4 le a nupi fonh i 10 tluk lawng an si. Chimduh mi cu anmah Mirang hmanh nih an zulh duh lo mi mah pastor pa sinah cun heh tiah Laimi pawl kanmah Laimi sin hmanh ah pum lo in kan vai pum. Pathian kan bia kan ti. Kan biakinn ah cun le Laiholh (Hakha holh) kan thei lo i kan i pum huam lo kan hei ti rih. Mirang holh zong va theih hlei tung lo ah. Zeibantuk cawnpiaknak in dah mah pastor pa nih hin mi a hruai ti zong kan ruat lo. Mirang a si phot ah cun kan uar tuk. Cucaah hi thinlung hi Laimi thanchonak a dawntu bak a si tiah ka ruah caah kum thar kan nunnak ah cun Laimi pohpoh nih kan umnak cio ah kan holh, kan nunphung le kan bia le kan hla kan upat a hau. Upat a tlakmi le tihzah a tlakmi tampi an um taktak ko Mirang lak zong ah, asinain Mirang pohpoh an fim dih, an thiam dih timi lungput cu kan hlonh bak a hau cang. Hihi kan thanchonak a kan dawntu taktak a si.

Cun mi kan i bochan tuk lawmmam mi lungput zong hi hlaw cang hna usih. Mi nih pekthenh kan uar tuk. Ziah thazaang, tuaktan khawh nak thluak kan ngeih ve ko tung. Mi cung lawnglawng ah kan i hngat. I uah pah ve cang hna usih. Midang zong nih an ti khawh ahcun kan ti khawh ve ko lai timi lungput ngei in kum thar ah cun mi bochan si ti lo in mah le mah i bochan cang hna usih. Miphun dang nu/pa nak in kan Lai nu/pa uar deuh le fak deuh khawh i zuam cang hna usih. Miphun dang holh nak in kanmah Laiholh, Lainun te tlaihchan deuh cang hna usih. Atu bantuk in Lai holh uar lo phun, zah pi phun i kan i umter ahcun tu hnu kum 4/5 ah cun kan tlau dih te lai. Ziah Pathian kan i bochan lo minung lawng cu kan i bochan. Himnak taktak hnangamnak taktak hi minung sinah cun tlamtling in a um hrimhrim lo. Pathian lawnglawng i bochan hna sih law kan Lai kokek sinak uar le tlaihchan hi kum thar ah i nunpi cio hna usih law Laimi kan sinak tein Pathian sunparnak langhter cio hna usih tiah kan sawm hna.

Happy New Year!

Christmas Hi Zeiti Set In Dah Kan Don?

Rev. E. Za Bik

Bible Caangthim: Isaiah 9:6 "Kan caah ngakchia pakhat achuak! Fapa pakhat peek kan si! Amah cu a kan uktu Bawi asi lai. Amah cu khuaruahhar Fimchimtu, a tthawngmi Pathian, zungzal hmunmi Pa, daihnak Bawi... ti asi lai".

Biahmaitthi:- Nitlaknak lei ram (Amerika, Europe, Canada) hna ah cun Christmas can hi cu hmunkip rian a ttuan, a ummi unau-ttafar rual hna nih an nu le pa sinah an rat i chungkhar tling i tonnak (family reunion) deuh in hman asi. Asinain kannih Laimi (abik in Laitlang ummi) caah cun ahleice in a sunlawi ning ai dang--- (i) Lothlawh retheihnak in rawlttuan kan von i liim can asi caah asunglawi khun; (ii) kum khat chung Pathian huhphenhnak thuk deuh in a kan ruah ter fawn; (iii) asinain thihnak nih Christmas can ah chungkhar a tlinter tilonak inn chungkhar ah cun lungleen le mitthli-tlaak in nungak-tlangval hna zanvah lio can ah ttahnak aw tampi aleeng tawn; (v) kum 55 in acunglei nutar-patar hna caah cun Krismas nih cun mual aliam cangmi nu le pa, unau-ttafar, hawikom dawt le no lio can kha mit-thlam ah a von cuan ter tawn caah lungleen le lawmhnak cu zatceu veve in tuar asi tawn. Asinain nihin ram dang ah a ummi Laimi nih Christmas hi zeiti set in dah kan don timi belte cu ka chim thiam ve lo, ka theih thlu lo ruangah.

Zei thil paoh hi nizan, nihin, le thaizing mit in zoh aherh. Nizan mit in kan zoh ahcun aluan ciami kum 2000 lioah hi vawlei ah Zisu Kri in a rak i phuang i kum fate vawleipi nih achuah-camtuak ah a lawmhmi Zisu thawng in "mui lak i arak i chawkmi kanmah Laimi zong nih ceunak nganpi cu kan hmuh ve cang. Thihnak thladem tang ah kan rak um; asinain atu cu ceunak nganpi nih a kan ceuh ve cang" (Isaiah 9:2). Cun nihin le thaizing mit in kha ceunak nganpi a coting ve mi Laimi kan i zoh tthan tikah, thaizing ah Laimi kan dirhmun kong a ruat mi tampi nan um lai ti ka zumh. Aruang cu...(i) kan ram uknak le sipuazi; (ii) kan Lairam kan pamh-hmaih tuk (lo-vah le loduah, inn-zuat sa-ttil caah ram khangh, khaan-bawhnak caah mei duah) ruangah kan vawlei non ttha vialte Chin Dwin tiva ah an luang dih. Cu ruangah lothlawh in pawcawmnak a zat tilo caah kan minung tiang in Kawl rawn ah chuklei in kan luan thluahmah lawng hmanh silo in nihin ah cun Malaysia in vawleicung ramkip kan phan cang. Cucaah nikum June thla an chuahmi MUKO magazine zong ah hitin maw kan Lairam cu kan kaltak thluahmah ko lai timi tlaangtar in (a) ram dang kal thluahmah attha ko ti in a ttial na, (b) a za cang, Lairam kaltak ding asi ti lo tiah a ttialna an si kha. (iii) kan Kawlram thimnak a um ko bu ah Nitlaknak lei ram kalnak ding hngak in atu ah Malaysia ah Laimi 40,000 nih an hngak ko ti asi hoi. Cucaah atulio Laimi kan dirhmun hi Lamtte-ka (cross-roads) dirhmun ah kan um kan ti zong ah kan palh lai lo. Hi hnu kum 15-20 ah asiloah thaizing ah cun Laimi kan sining le kan tuanbia hmanh hi zeidah alawh te lai ti hmanh chim awk ahar ngai le afianglo mi dirhmun ah nihin ah cun kan dir. Hihi kan thinlung ah chia bu in hi capar tlaangtar "Tukum Christmas cu zeiti sullam set in dah kan don" timi ah von kal rih usih.

Tutan Christmas ah kan don, kan thangtthatmi Bawipa cu Isaiah nih acunglei Bible caang ah min 4 a chimmi chungah hin adihlak in sermon peek ahcun asau tuk lai caah "khuaruahhar fimchimtu" timi biafang hi thuk deuh in kan ruah awk ah ka von thim. Phun dang deuh in chim ahcun... khuaruahhar fimchimtu Bawipa nih kanmah Laimi, cun abik in ral-zaam asiloah ram-zaam Laimi kan sinah zeitindah fim a kan chimh i kan thaizing caah ruahchannak a kan peek timi ruah tti awk ah tawite in von chim ka duh. Existentialist Philosophy nih ai tlaihmi a biacherhchan (main thrusts) pathum lakah pakhat cu: "ka sinak ah fakpi in bia a chimlo mi paoh cu zeibantuk thil hmanh ka caah biatak asi lo" (nothing is real unless it speak to my contextual situation) ti hi asi. Tutan ah achuah kan lawmh/thangtthatmi Fimchimtu nih pakhat cio kan sinah kutdong sawh in kan sining le tlamtlinloning a kan chimh mi a um maw?; a um ah cun zei bia dah akan chimh?; asiloah Christmas can asi ti in aphunglam sawhsawh in pumhnak ah va kal, linsa ngai le nuam ngai in Christmas ni liamter in dah tukum Christmas kan don ti hi faakdeuh in ruat tuah hna usih tiah kan sawm hna.

(i) Bible ah kir cang hna usih (Back to the Bible) :- Hihi kum zabu hleithumnak lioah Martin Luther le John Calvin (Reformation Fathers) hna nih an rak aupi i kum zabu pakulnak lioah Karl Barth nih faakpi in a aupi tthanmi asi. Abik in Matthew, Mark, Luke le John (the Four Gospels) chung i kan hmuhmi khuaruahhar Fimchimtu nih a chim, a phuanmi Pathian Bia an si. Hi Thawngttha Bia hi kan nunning a kan hmuhter khotu thla-lang le kan nunnak tahnak pedan ah hmang in fimchimtu le lamhruaitu taktak ah i laak kho usih law tutan kan Christmas hi sullam a nei ngaingai hnga. Bible hi kan nunnak thla-lang le pedan ah kan tuah ahcun zei thil kan ton zong ah "Zisu nih zeitindah a ruah hnga?" ti a kan ruah ter lai i kan thinlung le ka tuahsernak kip ah fim a kan chimh lai. Solomon zong nih: "Bawipa ttih-zahnak cu fim hramthoknak asi" a ti kha. Kan nunnak hi Pathian lamhruainak le thluachuahnak in a lam tluang seh ti kan duh ahcun Bible ah kan kir hrimhrim ahau. Hihi kanmah Hakha-Thantlang mi sinak in kan chim ah cun a hmasabik kan pale hna... Rev. Sang Ling, Rev. Sang Fen, Rev. Van Lo, Rev. Nawl Tling le hihna a von zultu Rev. Heng Cin le Rev. Hei Mang hna nih an kan vuih ta mi ro sunglawi asi.

(ii) Christmas le Kumthar hi cu Pathian thluachuahnak kan rel can asi:- Nunnak le damnak hi kanmah nih kan i peek khawhmi an si lo; Pa Pathian nih ni khat hnu ni khat a hlanh in a kan hlanhmi tu an si. Zumtu krifa kan caah cun hnulei von i her i aluan cia kum khat von zoh tthan ahcun vawleicung ah kum khat chung koko ah rel cawklo minung an thi, rel cawklo sizung ah lungrethei ngai in an um kan hmuh hna. Culioah kannih damte in kan um tikah kan Pa Pathian thangtthat lo awk attha lo. Cucaah Christmas le Kum Thar ni hna ahcun Pathian thluachuahnak kan rel i khup-bil in Amah sinah lawmhnak bia kan chim lawng hmanh siloin Zisu fimchimhning in nun kan i thok khawhnak hnga kaar-hlan kan thok ni si kho seh law Christmas le Kum Thar kan donning zong sullam a ngei kho ngai hnga.

(iii) Phaisa le thilri hi kan pathian ah ser hlah usih :- Kan pawpi he hi vawlei i kan hung chuah i kan nun chung paoh cu duh zong duhlo zong ah rianttuan le phaisa kawl cu aherh. Asinain mi tampi cu phaisa le thilri in Pathian thluachuahnak kan hmuh tikah Pathian sin in kan tlau tawn; kan thinlung chung i Pathian tthutdan ah phaisa kan chiah i phaisa kha kan pathian ah acang tawn. Cutikah phaisa kha minung hawi tah-nak pedan ah kan hman i mi zeirellonak, ruamkainak le mi thi-dawpnak ah kan hman tawn hna. William Barclay ttialmi cauk Ethics in a Permissive Society ah "Pathian theilo misual kut chung i phaisa tompi cu kap-hnih har naam asi tawn" (money in the hands of fallenmen is a double-edged razor) philh hlah usih. Kap-hnih har naam cu kap khat lei i ralrin ko hmanh ah kap-khat lei in mi a ah ruangah thi tampi achuah tikah zawtnak, damlonak a chuahpi. Cun Mirang phungthluk pakhat nih "phaisa cu sal ttha ngai asi, nain bawi puarthau asi" (money is a good servant but a cruel master) ati. Phaisa hi kan pathian asi citcet ahcun phaisa kawl i rian a kan fialning kha celh-chuaklo asi lai i mihlen, fir, le mithah zong adonghnak ah cun sual ah a kan ruah ter phah ti lailo. Khuaruahhar Fimchimtu (BZS) nih "Minung hi rawl lawng in anung lo, Pathian Bia zong in anung mi asi" (man does not live by bread alone but also by the Word of God...Matt.4:4). Hihi adik tukmi bia asi. Minung hi taksa rawl le thinlung rawl ai tluk te in asiloah sawmnga-sawmnga in kan herh.Thaithawh-zanriah rawl cu taksa rawl asi i Pathian Bia cu thinlung rawl asi. Thinlung nih pumsa a hruai. Pathian Bia nih a hruaimi thinlung nih taksa a hruai ahcun a famkimmi nunnak thei atlai ter.

(iv) Fimchimtu le Daihnak Bawi nih zeidah aa tinh? :- Tukum zong Christmas can ah athar in kan don, kan conglawmh dingmi Pathian Fapa nih hi vawlei ah a rat hnawhmi aruangbik cu hi vawlei mi kha "taksa, thinlung, thlarau" in damnak peek lawng siloin Amah lam a zulmi paoh thih-hnu thawhtthannak zong peek ding ah ara. Cucu a tinh bikmi asi. Zisu nih hi vawlei a nun lioah a hmanmi hriamnam hna cu... "dawtnak, dinnak, ngeihthiamnak, le mi har zawnruahnak" an si. Cucu hmang in Amah zultu hna nih hi vawlei kan nun lio hrimhrim ah hin Vancung Pennak (the kingdom of God) karh ter i kan vawleipi kha "dawtnak, dinnak, ngeihthiamnak le mi har/sifak zawnruahnak nih a ukmi vawlei ah can ter kha asi.

Tukum Christmas can ah Bawipa Zisu chuah-camtuak lawmhnak puai kan tuah tikah hi acunglei ka langhtermi akong 4 hi ruahchih in Bawipa cu sullam ngei te in dong hna usih tiah kan sawm hna. Lei ramkip ah a ummi Laimi kan dihlak cungah Christmas lawmhnak le Kum Thar thluachuahnak Pa Pathian sin in tlung hram ko seh ti in... hi Sermon cakuat chung hin nan kut kan tlaih hna.

Theihternak: December 23, 2010 ni GCC biaruahnak ah Rev. Dr. E. Za Bik nih a tialmi a si.

Lunglawmhnak Thla ah Lawmhnak Biachim

Christmas thla a hungchuak i thinlung aa dang ngai. Christmas thla ah zawtnak ka ngei ve tawn i ka chungkhar, ka nu le ka pa, ka u nau pawl ngaih ka hmang tuk tawn. Thlalangawng in khua zohzoh i mitthli tlak ka hmang tawn. Laitlang Christmas kan rak hman kha hmundang kaa dang Christmas nak in a nuam deuh maw ti ah le a nuamhnak ka thei tuk hlei fawn lo. Asinain keimah lawng ka rak si lo ka hawile an chungkhar cio he aa hlatmi hna zong keimah bantuk an rak si pah cio hna. Mitthli he khua a sa mi an um pah cio ko. Zei ti awk dah a tha. Mah bantuk zawtnak cu a damhnak ding si nih le a um fawn lo. Mah vial khan keimah feeling cu si ko rih seh law.

Christmas thla cu zumtu hna kan caah cun a sunglawi taktak mi ni le thla a si. Vancung sunparnak vialte kaltak in hi vawlei ah nangmah le keimah santlai lo tlanh awk ah kan Bawipa a rak tum thla asi. A niam bik mi cawrawl einak kuang i thimin minung a hung cangmi kan Pathian chuah cam tuak thla a si i a sunglawi tuk. Christmas nih a phorh mi thawngtha ruangah zeithil poh zong hi Christmas thla ah cun aa dang khun mi an lo dih. Thilnung saram, thingkung hna zong aa nuam tukmi an lo. Aruang cu kan Pathian nih a sermi thil vialte caah a chuah pimi lawmhnak thawngtha ruangah a si.

Hi bantuk lawmhnak caan lio ah hin kan kaa chungin a chuak dingmi hna cu lawmhnak bia hna an si awk a si. Na tuah rih lo ahcun atu in tuah khawh i zuam. Na pawngkam mi hna kha lawmh ter hna. Nangmah le nangmah zong lawm tein um i zuam. Kan nunnak hi zei a lawh lai kan thei lo. Atu lio lawng hi kan nun a si. A ra lai mi nazi pakhat maw minute pakhat maw ah cun kan nunnak a dih kho. Zeicatiah nunnak cu kanmah ta a si lo. Cucaah Pathian nih caan tha a kan pek chung te ah hin nuam te le lawm te in a um ding kan si. A hleice in lunglawmhnak thla Christmas thla ah cun lawmhnak bia tam piin chim hna usih. Sertu Pathian cungah chim hna u sih law kan pawngkam minung hna sin zong ah lawmhnak bia chim hna u sih. Lunglawmhnak thla ah lawmhnak bia chim cio ding in kan sawm hna.

CCC Main Building Ding Hmanthlak

Chin Christian College (CCC) cu Laimi nih kan i ngeihchun sianginn lakah pakhat a si. Kan ule kan pale nih chunmang an ngeihmi cu hmailei ah CCC hi Chin Christian University tiang si kho te seh tihi a si. Atu tiang ahcun CCC ah Master of Divinity (M.Div.), Bachelor of Theology (B.Th.), Bachelor of Religious Education (B.R.E.), Bachelor of Ministry (B.Min.) le Bachelor of Arts in English (B.A. English) program pawl kai khawh a si. CCC cu Laimi vialte kan sianginn a si. Cucaah, pumpak in kai khawh lo zong ah, CCC caah tuahpiak khawh dingmi an tampi. Pali te langhter ahcun:

• CCC ah a kai liomi bawmhnak pek khawh an si. Tahchunhnak, siangngakchia pakhat caah tuition fee asiloah messing fee thawh piak ti bantuk tuah khawh a si. 
• CCC caah computer hlut khawh a si.
• CCC caah cauk hlut khawh an si
• CCC building saknak ah hlut khawh an si. A tanglei hi CCC Main Building sak timhmi hmanthlak (blueprint) a si. 

Theihternak: CCC caah zei maw tuah piak le hlut na duh sual i, zei tin dah ka kuat hna lai ti theih na duh ahcun (biaknakhmurka@gmail.com) ah thawng kan thanh law, a herhmi pawl chimh khawh kan in zuam lai.

ICBC Choir-1

ICBC Choir-2

Thawngtha Chimmi Rel Na Duh Ahcun

CIM (Chin Internet Ministry) cu ram kip ah a phanmi Laimi nih hmun khat te ah thawngtha bia i hrawmtinak dingah tuahmi a si. Pathian thangthat le sunhlawih duh ah tuahmi a si. Thawngtha bia in pakhat le pakhat thazaang i peknak le thla i campiaknak caah tuahmi a si. Atu cu CIM nih website zong a ngeih cang. A hlan ahcun zarhpi ni lawngah thawngtha chimnak a rak thlah tawn. Nain, nai cun zarhpi ni le nithum ni ah tiin voihnih lengmang thlah a si. September 22, 2010 thawkin website ah CIM caan hmannak paoh an tar i, atu tiang ah thawngtha chimmi (sermon) pakul tar a si cang. 

CIM website (www.chininternetministry.org) hi leng tawn ve hmanh, thathnemnak an pek hrim lai. CIM biaruahnak ah chungtel na si rih lo ahcun ntlian@yahoo.com ah chungtel sinak sok khawh a si. Chungtel na si cang ahcun, chungtel a si rih lomi na hawile luhpi khawh an si. Na hawi pakhat thawngtha chimmi na relter cu Pathian riantuan a si ve.

Facebook a hmangmi na si ahcun FB zong ah nifatin Baibal caang CIM nih a tar lengmang. Chin Internet Ministry tiin kawl law, "like" timi kha rak tuah ve te. Cun, na hawile zong rak chim ve te hna.

Atu tiang tar cangmi thawngtha chimmi (sermon) rel hna na duh ahcun HIKA ah rel khawh an si. Pathian nih thluachuahnak in pe ko seh!

Khrihfa cu Baibal Cathiang Kan Si

"Khrihfa cu Baibal Cathiang kan si" timi hla hi Rev. James Biak Peng nih a phuahmi a si. A tha ngaingai. Cun video i hmanthlak hi kan Laitlang (Thantlang le Thlantlang lam i thlakmi) hmanthlak an si i, na zoh rih lo ahcun zoh ve hmanh, hla ngaih pah in.

Mark on Myanmar Teen

 

Tlau Lo Ah A Tha Bik

Baibal relnak: Luke 15:8-10

8 “Asiloah, tangka phar hra a ngeiminu nih pakhat kha a thlau ahcun zeidah a tuah? Meiinn a van i pei a inn kha a phiah i a hmuh hlan tiang a ken le a kawi zong kha a kawl cikcek cu. 9 A hmuh tikah a hawikom hna le a innpa hna kha a auh hna i, ‘Ka lawmhpi u, zeicahtiah ka thlaumi ka tangka kha ka hmuh ṭhan cang,’ a ti. 10 Cu bantuk ṭhiamṭhiam in, aa ngaihchihmi misual pakhat ruangah Pathian vancungmi hna cu an i lawm,” tiah a ti.

Luke 15 ah “tlau” kong bianabia pathum kan hmuh. An pathum ningin Jesuh chimmi an si. An pathum ningin, zei tlukin dah a tlaumi kha hmuh a si tikah lawmhnak a um ti kha an chim duhmi cu a si ko, a tawinak in chim ahcun. Tuu cu amah thil a hngalh lo ruangah a tlau (foolishness). Asinain, phaisa cu a ngeitu (asiloah midang) daithlan ruangah a tlau. Hi nih a kan cawnpiakmi pakhat cu inn ah kan daithlan ruangah tlaunak (thlarau tlaunak telhchih) kan chuahter theo tawn.

Fiannak bawmtu: 1) Judah nu nih va a ngeih tikah, atu cu nupi/nutung ka si cang, ti langhternak ah ngun phaisa pia/phar hra in tuahmi lukhimh aa hruk tawn. Cucu, nihin thitumh tikah kuthrolh kan i pekmi can ah Judahmi nih an rak hmanmi a si, kan ti lai cu. Cucaah, pia/phar hra chungin pakhat a tlau tikah minu a buai ngainak cu a si. 2) Palestinian inn pawl hi an mui ngai. Hlanlio Laimi inn an lo rua. Lai inn zong an rak mui ngaingai. Cu caah, minu nih phaisa phar khat a tlau tikah mei-inn a van i a kawlnak cu a si. A hmuh hlan chung a kawl.

Muisam: Phaisa pia ahhin siangpahrang mui a cuang lai dah (Luka 20:19-25). A tlaumi misual nih Pathian muisam a ken (Gen 1:26-28). A tlaumi misual cu “hmuh” a si tikah thlarau thawnnak hmangin minung chungah Pathian muisam kennak kha a chiahthan (damter than ti ah a hman deuh lai dah). Zumtu cu nikhat khat ah Jesuh Khrih bantuk kan si te lai (Rom 8:29; 2 Kor 3:18; Kol 3:10; 1 Johan 3:1-2).

Phaisa tlau bianabia nih thil pahnih (kap hnih a simi) a kan cawnpiak:

Pakhatnak, “tlau” kan timi cu “umnak ding zawn le hmun ah um lo” kha a chim duhmi a si. CCC ah ka rak kai lio ah, Saya Van Ni nih kan class chungah a rak lut i, ka cauk ka thlau, nan class ka luh lio ah ka philh tak sual maw, tiah a kan hal. Na philh lo, kan hmu lo tiah kan leh. Kan class chungin a chuak than, tlawmpal ah khulrang nawn in a lut than i, “A tlau than lo, a umnak ka thei lo i a si” tiah capo a rak saih.   “Umnak ding zawn ah a um lomi cu tlau a si” tiah a rak chim chap.

• Tuu tlau bianabia le phaisa tlau bianabia nihhin tlau he aa pehtlaimi kong fiannak a kan bawmh. Tlau kan timi cu “umnak ding ah um lo” (out of place) kha a si ko. Tuu cu a dang tuu pawl sinah um ding a si. Phaisa zong a dang phaisa sinah um ding a si. Misual tlau (lost sinner) zong hi a dang Pathian fale sinah um ding a si.
• Tlau kan timi cu “hman awk that ti lo” khi a si ko. A tlaumi tuu cu tukhal caah a thathnem ti lo. A tlaumi phaisa cu a ngeitu caah thathnemnak a ngei ti lo. A tlaumi nu/pa nih cun Pathian nih Khrih thawngin a tuahmi thil kha a co ting kho lo.

Kap dang lei in chim ahcun, “hmuh” (found) kan timi cu “umnak hmun i um than” (back in place). Pathian he i rem than. Man ngeimi si than. Tihnung chungin chuah hna hi an si kan ti khawh. Tukhal le phaisa ngeitu nih a tlaumi an thil (tuu le phaisa) an hmuh tikah an i lawmhmi le an hawile zong an i lawmhnak hrawmpi dingin an sawm hna mi hi khuaruah har awk a si lo. A phu hrimhrim ko.

• Kan Baibal ah umnak ding zawn ah um lo ruangah buainak a chuakmi tampi kan hmuh. Adam nih ei lo ding a ei tikah a tlau. Kain nih a nau dawt ding a dawt lo pinah a thah tikah tlau taktak. Abraham nih an nu kha, ka nupi ti ko ding ah, ka far a ti tikah buainak a chuak. Tlau pi in a tlau. Jacob nih a u kha tha tein upat ko ding, a hlen tikah an chungkhar ah a buai, tlaunak a chuak. Potifer nupi nih amah tein um ko ding, Josef a uar ciammam i a tlau. Josef tu harnak a pek. Chim ahcun a tam tuk. Genesis chungah kan hmuh khawhmi tlawmpal kan langhter i a si.
• Kanmah umnak ding zawn, kan i telnak ding zawn ah kan um lo le kan i tel lo ahcun tlau phun khat a si. Innchungkhar ah pa bik nih pa bik dirhmun ah a dir lo ahcun, tuanvo a lak lo ahcun chungkhar caah loh bak a si. Nu bik nih nu bik dirhmun ah a dir lo ahcun, tuanvo a lak lo ahcun chungkhar caah lohtlau a si. Fale zong nih fale dirhmun ah tha tein um i, nu le pa nawlngaih lo ahcun, cacawngmi nih ca tha tein i zuam lo ahcun, cucu tlau a si. Thil tha lo a chuahpi.

Tlau hi i theih manh lo kar ah a si ko. A rang tuk!

Pahnihnak, Pathian nih aho hmanh tlau ding a kan siang lo. Minu nih a phaisa tlau ding cu a duh lo. “Meiinn a van i pei a inn kha a phiah i a hmuh hlan tiang a ken le a kawi zong kha a kawl cikcek cu” (Lk 15.8) a ti. Kan Baibal nih cun “meiin a van,” “inn kha a phiah,” “a hmuh hlan tiang,” “a ken le a kawi zong kha a kawl cikcek” a ti. Felfai tuk le biatak tuk in a kawl kha a langhter. A hmuh tikah aa lawm tuk. (Thitumhnak kuthrolh thlau sual usih law zei tluk in dah lungthat loin kan um cio hnga.)

Nihin ah tuu tlau kong, phaisa tlau kong, le fapa tlau kong hi kan theih lengmang caah kan caah an chim duhmi hi zei pipa a si lo kho men. Sihmanhsehlaw, a voi khatnak a rak theitu hna caah cun khuaruah har a si kho. An rak lau men lai. Zeicahtiah, Jesuh Khrih nih cun Pathian nih misual kha a kawl hna tiah a rak chim. Farasi le phungbia cawnpiaktu pawl cu hna a rak hnawh ngai hna lai. Zeicahtiah an kalpimi zumhnak ahcun Pathian nih misual cu dan a tat hna ti a si caah, atu Jesuh nih a chimmi an theih tikah, a si kho lo in an ruah khawh. Pathian nih Adam le Eve cu a nawl an ngaih lo pinah an i thup ko nain a kawl hna (Gen 3:8-9) tihi Judahmi hruaitu nih an rak philh rua. Farasi le phungbia cawnpiaktu pawl nih Cathiang kong cu an hngalh ngai ko nain, “pale nih an fale an zaangfah hna bantuk khin BAWIPA nih amah a tihmi cu a zaangfah hna” (Salm 103:13) ti kha an philh.

Phaisa tlau tuanbia (le tuu tlau le fapa tlau tuanbia) nih tlau a poi ning a langhter. Cun, a kawltu dirhmun in zoh tikah, thil pakhat a bau ruangah a poi khawh ning a lang. Pakhat cio hi kan biapi ti a langhnak zong a si. Mibu damnak ah kan zapi kan biapi. Pathian sunparnak a langhnak hnga kan zapi kan biapi. Pakhat a bau tikah damlonak a chuak. Daithlan ruangah tlau khawh a si. Cu caah, kan tlau lo nakhnga ralrin ngaingai kan hau. A tlaumi cu hmuh than a si tikah lawmhnak a um. Nain, tlau lo ah a tha bik!

Pathian nih nan umnak ah in zohkhenh cio ko hna seh!

Theihternak: PCCF le TIM ah ka chimmi a si.

Midang Caah

Rom 12:6 “Cucaah laksawng phun dangdang kan hmuh ciomi cu Pathian nih a kan pekmi vel kan hmuh ning cio ah hmang hna usih.”

Minung nih kan nunnak hi thil pakhat khat caah kan hman i, kan liamter tawn. A cheu khat nih riantuan tuknak ah, a cheu cu an huammi thil pakhat khat tuahnak ah, mi cheu khat cu minthannak ah, a cheu khat cu rum chinchin nak ah, tiin an nunnak cu an hman cio. Sihmanhsehlaw, mah vialte hi zungzal a um kho mi thil an si lo. Cucaah kan nunnak hi sullam a ngeimi, a sunglawimi a si nakhnga midang caah kan nun a hau.

Ka ngakchiat lio ah ka rel bal i atu tiang ka philh khawh lomi pakhat cu “Vawleicung ah lungnuamhnak a ngei taktak mi pawl hi midang caah thil tampi a tuahmi, mi a bawm hna mi an si” timi te hi a si. Hi kong he pehtlai in Rick Warren nih a chimmi nai ah ka rel. Thazaang ka ngah ngai caah vun tial ka duh. Rick Warren nih a chimmi cu:

“Hi vawleicung ah Pathian nih na nunnak hi dannak chuahpi dingin hman an duh. Nangmah hmang in rian tuan a duh. Kum khua sau nakin zei dah mi caah na tuah khawh timi kha a biapi deuh. Kum zeizat tiang na nun khawh ti nakin zei bantuk in dah na nun ti kha a biapi deuh. Cucaah tuni ah hin midang caah siseh, Khrihfabu caah siseh, Pathian riantuannak ah siseh khoika hmanh ah naa tel lo ahcun zei bantuk phisinnak (excuse) dah na pek lai?

• Abraham cu a tar cang.
• Jacob cu phuhrunnak a ngei.
• Leah cu muidawh a si lo.
• Josef cu mi nih an nekmi a si.
• Moses cu holh aa mi a si.
• Gideon cu mi sifak a si.
• Rahab cu nunzia thalo in a nungmi tiah an timi si.
• David cu sualnak le chungkhar buainak phunphun a ngei.
• Elijah cu vawleicung nun huam ti loin amah le amah thah aa timmi a si.
• Jeremiah cu lungdong in a ummi a si.
• Jonah cu a lung khong ngaimi a si.
• Naomi cu nuhmei a si.
• Piter cu a thin tawi ngaimi a si.
• Martha cu thil hi lungrethei tukin a tuakmi a si.
• Samaria nu cu va tampi a ngeimi a si.
• Zakia cu mi nih an huat i hawi sinah aa tel ngam lomi a si.
• Thomas cu lunghrinnak a ngeimi a si.
• Paul cu damlonak a ngeimi a si.
• Timote cu mi ralchia a si.

Hi hna nunnak pawl kan zoh tikah Pathian rian caah aa tlak lo tiah ruahmi an si ko hna. Sihmanhsehlaw Pathian nih cun an zapi in a hman ko hna. Cu bantuk in phisin na hman tawnmi kha ngol law Pathian nih an hman ve ko lai.”

** Rick Warren nih Daily Hope a tialmi chungin ka chirhchanmi a si.

A Men

Philadelphia

Pathian Bia I Nunpi Usih

Baibal relnak: Luka 10:27

27 Bawipa na Pathian cu na lungthin dihlak le na nunnak dihlak le na thazaang dihlak le na ruahnak dihlak in na dawt lai i na innpa zong kha nangmah naa dawt tluk in na dawt lai,’ ati.

Luka 10:25-42 kan zoh tikah Samaria mitha pa bianabia le Jesuh nih Martha le Mari kha a len hna nak kong pahnih kan hmuh. Hi kong pahnih nihhin kan nunnak ah a kan cawnpiakmi thil pahnih a um.

Pakhatnak cu Samaria mitha pa bianabia kan zoh tikah phungbia cawnpiaktu saya pakhat nih kan Bawipa Jesuh kha zungzal nunnak hmuh dingah zeidah ka tuah lai tiah a ti. Jesuh nih Cathiang nih zei tin dah a chim i a chimmi cu zeitindah a sullam naa lak ning a si tiah a ti. Mipa nih cun a cunglei kan hmuhmi, Luka 10:27 nak in a leh. Jesuh nih cun na bialehnak a hman; cucu va tuah law na nung lai tiah a ti. Phungbia cawnpiaktu pa nih aho dah ka innpa a si tiah a hal than tikah Samaria mitha pa bianabia in a cawnpiak.

Samaria mitha pa bianabia cu kan theih tawnmi a si bantuk in, amah he aa thei balmi zong a si lo, a chung zong a si lo, amah a rak bawm balmi zong a si lomi, khualtlawn pah i a hmuhmi harnak a tongmi pa cungah zaangfahnak lungthin a ngei. A lungthin lawngin a theih si loin tuahsernak ah a langhter. Jesuh nih cun mah bianabia kong a chim dih hnuah phungbia cawnpiaktu pa kha va kal ve law cu bantuk in va tuah ve tiah a ti. Pathian bia cu a theih dih, a zah dih ko nain a nunnak ah aa nun pi lo. Aho hi dah ka innpa a si i, zei tin dah pawngkam i a ummi pawl hi ka dawt khawh hna lai timi a thei lo.

Pahnihnak, cu bianabia a dih bak ah Martha le Mari kha Jesuh nih a leng hna timi kong kan hmuh colh. Mari cu Bawipa kehram ah a thu i cawnpiaknak kha a ngai. Cu lio ah cun Martha cu khual pawl eidinnak le thutdirnak caah a buai len. Jesuh lawng si loin a zultu pawl zong i tel dawh an si. Cu vialte khual caah cun Martha cu a buai ngai ko lai. Sihmanhsehlaw, Jesuh nih cun thil tam tuk kong ah na lung rethei i na phun na zai, Mari tu nih a hmaanmi thil cu aa thim cang tiah a ti. Martha a tuahmi thil hi thil tha a si ko. Khual a dawt hna, rethei in, pakhat khat a chambau sual lai ti a phang i a tlamtlin khawh nakhnga aa zuam. Sihmanhsehlaw, Pathian bia nih zei dah a kan cawnpiak timi kha ngaih ding ah a tlolh.

A cunglei kong pahnih kan zoh tikah, nihin zumtu kan nunnak cio zong ah ruah awk a tha ngaimi a si. Kan nunnak ah Pathian a um lo ah, Pathian bia he kan kal ti lo ahcun kan tuahmi thil pawl cu Pathian lung kan tong lai lo. Pathian hmai ah mithmai tha kan hmu kho lai lo. Cu lawng si loin Khrihfabu chung zong ah program a phunphun kan tuah, thanchonak caah thazaang tampi chuah buin rian kan tuan. Sihmanhsehlaw, Pathian bia hi kan tuahmi thil poahah a kan hruaitu, kan nunpi pengmi bia a si a hau. Asilo ahcun kan tuahmi thil pawl cu minung taksa sawhsawh lei in i zuamnak lawng a si lai i, a chuahpi mi cu ngaihchiatnak, lungfahnak le, i remlonak in a dong lai.

Khat ta lei in kan zoh tikah, Pathian bia cu kan theih dih, thlarau lei ah kan i zuam, thla zong kan cam. Asinain Khrihfa timi hi mah pumpak pakhat thlarau thanchonak ca lawng ah a dir dingmi kan si lo. Kan ngeihmi Bawipa dawtnak, velngaihnak le lianngannak kha pawngkam ah a ummi sinah tuahsernak in langhter a hau. Hla phuahtu pa pakhat nih cun, “To know you is to catch my brother when he is falling” tiah a ti. Pathian kan duhnak, Pathian kan dawtnak hi kan pawngkam i ummi, kan bawmhnak a herhmi sinah langhter hna usih.

A Men

Philadelphia

Pumkhat Sinak

Baibal relnak: Johan 17:20-23

20“Anmah ca lawngah hin thla ka cam lo, an chimmi bia thawngin a ka zum laimi hna ca zongah ka cam. 21An dihlak in pakhat an si nakhnga thla ka cam. Ka Pa, keimah cu nangmah chungah ka um i nangmah cu keimah chungah na um bantuk hin annih zong kan chungah um ve hna seh. 22Nangmah le keimah cu pakhat kan si bantuk hin pakhat an si khawh ve nakhnga, sunparnak na ka pekmi kha ka pek hna. 23Kei an chungah um in nang ka chungah um law, annih cu pakhat taktak an si lai; cun pakhat an sinak thawng cun vawlei nih cun keimah cu nangmah thlahmi ka si le nangmah nih annih cu keimah na ka dawt bantukin na dawt hna kha a hngalh lai.

Pumkhat Sinak

Johan 17:20-23 hi, Bawipa Jesuh Khrih nih an tlaih lai te ah, thla a cammi asi. Hi a thlacamnak a dih tlawmpal ah an tlaih colh. Minung phung ah, kan i then lai ah, a thi dingmi nih, a thih lai ah, a siaherh bikmi kha cah tak le chim a si tawn. Vawleicung thil kalning a si. Jesuh nih an tlaih lai le a thih lai ah a chimmi a si caah biapi ngaingai in a ruahmi a si cu a fiang.

Johan 17 nih thil pahnih a kan cawnpiak. Pakhatnak cu, Pathian le minung (kanmah) hi pum khat kan si ding a kan cawnpiak. Pathian he cun zei tin dah pum khat kan si khawh? A fapa Jesuh Khrih zumhnak le kan nunnak ah nunter nakin Pathian he pum khat kan si kho. Pahnihnak ah, minung le minung (kanmah hi pumkhat kan si ding) hi pum khat kan si ding a si. Minung le minung kar ah pumkhat sinak a um khawh nakhnga a herh bikmi cu Pathian he pumkhat sinak a si. Pathian he pumkhat kan si hmasat a herh. Pathian he pumkhat sinak nih kannih zong pumkhat a kan siter lai. Pumkhat sinak timi cu, phungdang in chim ahcun, lungrualnak kan ti lai.

Tahchunnak pakhat chim ka duh. Mark 2:2-3 kan zoh tikah mizeng pa cu a hawile pali nih Jesuh sinah an rat pi i, Jesuh nih a damter ti kha kan hmuh. A tuanbia umtuning ah Jesuh nih inn chungah cawnpiaknak a tuah i, minung hi inn cu an khat cikcek. Inn chungah zeiruang ah cawnpiaknak hi a tuah cu kan hngal kho lo nain, a cawnpiaknak a ngaimi cu an tam ngaingai ti cu, inn an khat dih timi nih fiangte in a langhter. Mizaw pa hawile nih cun, Jesuh sinah an hawipa cu an kalpi. Minung an tam tuk caah, inn cung tu ah an kaipi i, inn cungin Jesuh a umnak hmun ahcun, an thumh i, Jesuh nih damnak a rak pek. Hi tuanbia nih thil pahnih a kan cawnpiak:

1. Minung pali hi an lung aa rual. An lung aa rualnak cu mizaw pa hi Jesuh nih a damter khawh ko, tinak ahhin a si. Cu caah, an hawipa a dam lomi cu Jesuh sinah an rat pi. Phundang in chim ahcun, Jesuh an zumhnak ah pumkhat an si, an lung aa rual.
2. Minung pali hna lakah pakhat/pahnih nih kei cu kaa tel lai lo. Jesuh nih a damter khawh ti cu ka zumh ko; nain inn tu ah ka rak um ko lai i, thla tu ka campiak lai ti sehlaw, kan tuanbia hi phundang in a kal men hnga. Nain, an pali ningin an zumhnak lawngah si loin an tuahsernak zong ah an lung aa rual i, mizaw pa cu Jesuh sinah an phanh pi tikah Jesuh nih khuaruahhar thil a tuah. Mizaw pa nih damnak a hmuh than.

Kan zumhnak lawngah si loin kan tuahsernak zongah kan lung aa rual ahcun Pathian sunparnak kan langhter khawh ve ko lai. Lungrualnak asiloah pumhkhat-sinak thawngin thiltha tampi kan chuahpi khawh ko lai.

Kaa lawm.

A Men (Fom Men)

Philadelphia

Theihternak: Sayama Fom Men nih TIM ah October 3, 2010 ni ah a chimmi kan tarmi a si.

Ka Sual Ka Ngaithiam

Fale Nih Mithmai Tha An Hmuh Nakhnga Nulepa Tuanvo

Genesis 1 le BIA

Pathian cu sertu a si. Pathian dah ti lo cu a dang thil tih ding an um lo, ti kong kan tial cang. Atu tan ah hin Pathian nih van le vawlei a sernak ah a hmanmi “Bia” (logos – Gk; dabar – Heb; Word – Eng) he pehtlai in tlawmpal kan hun tial lai.

Genesis 1 kan zoh tikah Pathian nih a Bia in zeizong vialte a ser ti kha kan hmuh. Phundang in kan chim ahcun, Pathian Bia ah thawnnak a um. Sernak vialte hi Pathian thawngin a cangmi an si. Bia hi Krikholh cun logos ti a si. Krikmi hna an ruahnak zongah hin bia hi a rak biapi tuk ve. Bia (logos) thawngin zeizong thil hi a cangmi an si tiah an zumh. Cu ruangah cun pei Krikmi nak ruahnak hmangin Johan Thawngtha tialtu pa nih a hramthawk ah Bia a um, cu Bia cu Pathian he an um ti, cu Bia cu Pathian a si i hi vawlei ah pumsa in a hung lang (titsa a cang) tiah a ti (John 1:1).

Pathian nih a mi hna he pehtlaihnak zongah a bia a hman. Biakam Thar kan zoh tik zongah Jesuh Khrih nih bia hmangin thlichia a daihter, khuachia a thawl, mizaw a damh hna, thil khuaruah tampi a tuah. Bawi Jesuh Khrih kha sual an phawt lio ah khan “Messiah ka si aa ti” tiah an puh. Mipi bia ruangah (a bik in, Judah hruaitu hna bia ruangah) kan Bawipa Jesuh Khrih zong an thahnak. Cucaah bia hi a biapi tuk. Bia ah hin thawnnak a um. Kan chimcangmi bia lak than awk a tha ti lo.

Pathian le Jesuh Khrih nih cun an bia kha vawlei sernak, mipi thatnak caah an hman. Joseph Stalin nih cun, “Bia cu hriamnam a si,” tiah a rak ti. A hman ngai. Pathian nih van le vawlei zeizong vialte sernak ah a hmanmi hriamnam cu a Bia a si. Jesuh Khrih zong nih thawngtha chimnak ah siseh, mizaw damternak ah siseh, khuaruahhar thil sernak ah siseh a bia a hman ve. Hriamnam tha tukmi a si caah a hman thiam ahcun bawmtu tha ngai a si i a hman thiam lo ahcun rawhralhnak a chuahter khawh. Cu a si caah, Laimi nih hawi he kan i pehtlaihnak ah kan bia hman kan i ralrin a hau.

Bia nih thil tamtuk a tuah khawh. A ngaihchiami pa a hnemh khawh bantukin a lung aa lawm komi pa kha a ngaih a chiatter khawh thiamthiam. Midang lung a lawmhter khawh i fahnak zong a pek khawh. Nitin nunnak zongah bia lo cun nun khawh a har. Ni khat ah hin minung pakhat nih holh fang hi tamtuk chim khawh a si. Micheu nih cun bia (holh) cu fimnak hmuhnak ah an hman. A cheu ve nih cun minthannak ah an hman. Cachimhnak ah an hman, ca kong ceihnak zongah an hman. Mifimmi nih cun thanchonak le minthatnak ah an hman. Sir Robindranath Tagore nih cun, “Mifim caah cun bia kaa khat hi a za ko,” tiah a ti.

Laimi nih bia kan hman biknak pawl zoh tikah, a bik in mi kong ceihnak, mi thangchiatnak le mah i chimthiamnak ah kan hman. Bia hi le thawnnak a ngeituk mi a si fawn. Cucaah, fahnak atu le atu a kan peknak hi a si. Kan bia chimmi ah ralrin deuh kan hau. A herh lomi mahca zong a tha hnem lomi le miphun fahnak bia chimnak in kan i sum a hau. Kan bia hman kan thiam ahcun kan ram a ser khawh i kan thiam lo belte ahcun kan miphun kan hrawh sual lai. Cucaah, thiltha sernak ah bia hman i zuam hna u sih.

Genesis 1 Catialtu

Genesis cauk hi aho paoh nih biapi ah chiahmi le rel ngaimi cauk pakhat a si. Hi cauk hi zeitik ah tial a si ti le aho nih dah a tial ti hi nihinni tiangah fiangin hngalh khawh a si lo. A hlanah cun, Phungbia Cauk - Genesis, Exodus, Leviticus, Number, le Deuteronomy- hi Moses nih a tial tiah rak zumh a si. Asinain, nihin ah cun kha ruahnak le hmuhning kha a hmaan lo tiah ti a si cang. Cu kongah, Baibalca lei ah a thiammi hna nih, zeitin dah Moses nih a thihnak kong (Deut 34) cu a tial khawh an ti. Phungbia Cauk hna hi mi pakhat nih caan khat te ah a tialmi an si lo. Mi tampi nih kum tampi chung hmun dang le kaa dang cio in an tialmi tu a si deuh lai an ti. Cu an tialmi cu a hnu ah khawmh le fonh a hung si i nihin kan hmuhmi cauk panga hi an si, an ti.

Baibalca lei thiam sang tampi nih Phungbia Cauk hi catialtu pali kut in a rak chuakmi a si lai tiah an ruah. Cu catialtu pali hna cu min an sak hna: pakhatnak pa kha "J" catialtu (Yahwist Source or Writer(s)) an ti; a pahnih nak pa cu "E" catialtu (Elohist Source or Writer(s)) an ti; a pathumnak pa cu "D" catialtu (Deuteronomy) an ti; i a donghnak pa cu "P" catialtu (Priestly Source or Writer(s)) tiah an ti. Hi ruahnak a chuahnak cu Moses tialmi a si kho lo tinak le Phungbia Cauk chungah kong khat a si ko nain aa nolhmi, Pathian min aa dangmi, Pathian kong hmuhning aa dangmi le catialning aa dangmi tete an um caah a si. Hi pali hi zeitin dah an then hna hnga? Gordon J. Wenham [Genesis 1-15 (Waco, Texas: Word Books, Publisher, 1987), xxvi] nih cun, a tlaangpi in, thil panga cungah zoh in then an si a ti:

1. Pathian kha min dangdang in an kawh (J nih "Yahweh" [Bawipa] tiah a auh; E le P nih "Elohim" [Pathian] tiah an kawh);
2. Konglam pakhat aa thuatmi (tahchunhnak ah, sernak tuanbia pahnih a um [Gen 1 (P) le Gen 2 (J) tialmi]; nolhmi [Buanchukcho kong (Gen 6-9) ah aa nolhmi tete an um.]; an pupa hna kong ah thil pakhat voihnih ummi [Gen 12:10-20 le Gen 20 hi rel ti hna hmanh]);
3. Hmanmi biafang aa dang (biakamnak sernak kong ah J nih "Tan" [J "cuts" covenants] a hman. Nain, P nih cun " Ser" siloah "Dirh" [P "establishes" covenants] a hman);
4. Anning (style) aa dang (J le E nih cun an tialmi kong kha fiang tein an tial. P tu nih cun a tialmi kha a nolh lengmang. Cupinah chuahkehnak [genealogy] kong tial a huam ngai);
5. An thilhmuhning (theology) aa dang ngai (P nih cun Pathian cu lamhlat pi ah a um a ti lio ah, J le E nih cun Pathian cu minung bantukin khua a sa i minung he naih te in a um tiah an zumh).

J, E, D, le P tialmi ca hna hi 400 BCE hrawngah fonh an si lai an ti. Hi catialtu pali kut hin Phungbia Cauk hi kan sinah a phan. Genesis tu cu J, E, le P kut in a si, tiah an zumh. Tial kan duhmi hi Genesis 1 kong a si. Catialtu pali chungin Genesis 1 tialtu hi P a si lai tiah zumh a si. Cucaah, cu kong kan fian deuh nakhnga P catialtu kong, a caan, a hmun le a thil hmuhning tlawmpal in kan hun langhter ta lai.

Amah hi tlangbawi sidawh a si an ti caah P catialtu tiah an auhnak a si. A ca hi Babylon ram ah Saltan lio le Saltannak in an luat ka caan lio hrawngah (kum zabu 6 donghnak lei le 5 thawkka hrawngah) tialmi a si lai tiah an zumh.

Sal ah an taan lio ah hin an hrem hna, an tuk, an velh hna ti hi fiang ngaiin kan hmu kho lo. Nain, miphun dang ram ah an um i miphun pakhat in dir khawh than ding ah an i zuam lio a si ti tu cu a fiangmi a si. Hi lio caan ahhin an pawngkam i a ummi hna i biaknak le nunphung hna cu an caah tihnung le ral a si tiah an rak ruah. Cucaah, Israelmi cu BAWIPA nawlbia cungah dirhmi Pathian Mibu kan si, fek tein dir hna u sih ti kha biatak tein an rak au pi.

An ram he aa hlat ngainak Babylonram i an um lio a si caah le Pathian nih a kan hlat tiah an ruah lio a si caah hi catialtu nih hin Pathian cu a hlatnak pi ah a um tiah a ti. P nih cun chanrelnak, chuahkehnak, biaknak lei phung le phai pawl (Sabbath, Raithawi, Cuarpartan, tbk) kong kha biatak ngaingai in a tial. Cun Pathian hi zeizong vialte cungah a ummi a thawngmi a si tiah a zumh fawn.

CIM Website Leng Hna Usih

CIM (Chin Internet Ministry) nih website a ngeih cang. HIKA ah leng tawn hna usih. Tuzarh thawk cun CIM i thawngtha bia chimmi Biaknak-Hmurka ah kan tar ti lai lo, CIM website ah tar lengmang a si ko lai caah. Nain, a tanglei hmanthlak in theihternak cu kan tuah pah lengmang lai. CIM website i thawngtha rel dingah a tanglei hmanthlak hi hmeh (click) ding a si ko lai.

Thawngthanhnak: CIM nih zarh fatin thawngtha bia chimmi biaruahnak ah a thlah tawn. Cu a thlahmi cu kan hnulei zarh tiang Biaknak-Hmurka ah kan tar tawn. Atu cu CIM website a um cang caah le website ah thawngtha chimmi an tar cang caah hika ah kan tar ti lai lo kan ti nak a si. Email in zarh fatin thawngtha chimmi rel na duh ahcun biaknakhmurka@gmail.com ah aho sinah dah chungtel sinak sok khawh a si ti kan hal ulaw, tuanvo ngeitu email kan in chimh hna lai. Asiloah, chungtel luhnak zong, a duhmi cu, kan in sokpiak hna lai.

Pathian Rian le Minung Rian

CIM Caan hmannak (12th September, 2010)

Zumtu nu le pa hna,

Pathian Dawtnak, Velngeihnak le Daihnak cu nan dihlak cung ah hmuntthan ko seh. Kan nunnak ah nitin te thazaang thar a kan pee tthantu kan Bawipa Jesuh Khrih a min ka thangtthat.

Psalm 84:1, 2 "Maw Lianngan Bik Bawipa, zeitluk in dah na biakinn cu ka duh! Cuka i um cu ka duh hringhran! Bawipa biakinn chung tual cu ka ngai hna. A nungmi Pathian cu ka nunnak dihlak in hla in ka thangtthat".

Psalm 40:1, 2 "Bawipa bawmhnak cu ka hngak lengmang i a donghnak ah ka au nak cu a ngaih i a theih. Ttih a nung mi khor chung khan a ka chuah. nawncek khor chung khan a ka chuah, Him tein lungpi cung ah khan a ka tthutter i fek tein a ka umter."

Thlacam cahnak:

• CIM hruaitu thar hna le Advisory board chungtel thar hna rianttuannak ah Pathian duhning le lamhruai ning in, zapi caah rian an ttuan peng nak lai
• Ram hruaitu upa hna le Ram rianttuan tu hna caah
• Kan Khrihfa bu cio Pastor hna, Khrihfa upa hna caah
• Ngaihchiatnak a tong lio mi hawikom hna caah le a dangdang

Nihin thawngthabia a kan chimtu cu, US um mi Chin Khrihfa bu hna sin ah thawngthabia chimnak in caan a hmang lio mi, Zion Baptist Church, Hakha ah Pastor le atu lio ZBC ah General Secretary a ttuan lio mi Rev. Dennis Ngun Thawng Mang asi. Lunglawmhnak nganpi he kan don.

(Orhlei kam a hriangcem khi Rev. Dennis Ngun Thawng Mang cu asi)

Thawngthabia kan ihrawm hna hlan ah Ka Hmang ko ka Bawipa timi Pathian thangtthatnak hla ngai ta hna usih. (Asennak hi hla a si i hmet ko. Youtube zohkhawhlo nak hmun i na um ah cun, hla hi na ngai kho lai loh. Gmail na hman ah cun, hmanthlak tarmi na hmu lo kho men).

Rev. Dennis Ngun Thawng Mang:

THE MINISTRY OF GOD AND MAN

(PATHIAN RIAN LE MINUNG RIAN)

CAANGTHIM

I Kor. 3:5-8 A ngaingai ti ahcun Apollo cu ahodah a si? Paul cu ahodah a si? Pathian sal pei kan va si ko cu, Pathian an zumhtertu hna kha. Bawipa nih a kan pekmi rian cio kha pei kan hei tuan ko cu; Kei nih a ci ka tuh, Apollo nih a kung kha ti a toih, sihmangsehlaw a thantertu cu Pathian a si. A ci a tuhtu le ti a toihtu thamtham cu biapi an si tung lo. Pathian kha pei biapi cu a si cu, zeicahtiah amah nih khan pei a thanter cu. A tuhtu le a toihtu kha cu zeihmanh an I dannak a um lo; an tuanning cio khan Pathian nih laksawng a pek ko hna lai.

BIAHMAITHI

A tutan khual ka tlawnnak i ka kenmi biatlang pakhat cu PATHIAN RIAN LE MINUNG RIAN ti hi a si. Kan laimi lak i Pathian riantuantu cheukhat nih “ kan rian ngeitu hi Pathian a si ti le keimah ka telnak zawn a si lomi Pathian rian tuantu dang an um ve ko “ ti hngalh le cohlan taktaknak ah kan bau tawn rua tiah ka ruah. Cu nih a chuahpimi cu tantinak silo in, midang nak in keimah le ka riantuanmi hi a hman bik, a tha bik ti in mah lei tang party kawlnak a chuahpi tawn i Khrifabu damnak nak in Khrihfabu zawtnak, miphun thanchonak nak in miphun i thennak le pumpak thathnempinak bantuk lawng ah a dong tawn. Cucaah kan Khrihfabu le kan tuanmi rian ngeitu hi Pathian a si i minung hi a rian i hman sawhsawh menmi lawng kan si ti hi atu lio kan sining ah a biapi tuk ti ka ruah caah hi tlangtar hi ka thim thengnak a si

BAIBAL CAANGTHIM I KORINTH KHRIHFABU CHUNG THIL UMTUNING

Paul nih a rak thokmi Korinth Khrihfabu ah a tlangpi in buainak a um I cu buainak lak ah pakhat cu ithennak a si. Cu ithennak cu lungthin ithennak in a thok. Lai miphun le khrihfabu zawtnak ngan bik pakhat cu ithennak a si ve men lai.

Pumpak uar hlei a ngeimi an si i Pathian rian chung i hmanmi le aa pe taktak mi ciocio chung ah micheu nih Paul, a cheu nih Apollo, Peter ti in an party si an i cuh i Pathian tluk deng in anmah le an uarmi cio kha an hlorh hna. A sinain Pathian fialmi cio an si i an rian ngeitu taktak Pathian pakhat ca i riantuantimi an si kha an rak hngal lo. A caan caan ah laimi micheu zong zapi lak ah cu bantuk cu kan um ve tawn. Riantuantu lungput taktak a si lo na in zapi lak i micheukhat nih riantuantu pakhatkhat kha party ngeih duh ternak lungthin an ngeih ter kho ve. Cu cu iralrin ding pakhat a si ve rua tiah ka ruah.

Paul nih amah a tanh i amah lei a tangmi hna kha nan hmaan tuk, biatak nan tanh caah a si ti sehlaw atu lio i riantuantu cheukhat sining he aa tlak ngai hnga. Paul dirhmun ah hei dir in a kan tanh deuh I nangmah party deuh ka si a kan titu um hna sehlaw, nan hmaan tuk, biatak nan tanh caah a si, keimah hi pei thawngthabia a dirpitu taktak le Pathian rian a tuan taktaktu cu ka si cu kan hei ti men ko hnga. A sinain Paul nihcun amah a tanhtu pawl zong kha keimah hi rak ka uar hlah u, Apollo zong uar hlei hlah u, uar hlei deuh le uar lo deuh hi rak kan ngei hlah u, Pathian rian fialmi ciocio kan si i kan rian ah biatak te in aa pemi ciocio tu kan si, kan i dannak a um lo, Pathian rian chung ah kan i khat ko tiah a ti hna. Cu lungput cu i fonh duhnak lungput le Khrihfabu damnak ca i lam a si kan ti khawh hnga. Kan ram ah a bau ngai rih i kan miphun lak ah a bau ngai rih.

Paul nih a chim rihmi cu kei nih a ci ka tuh a ti A sullam cu kei nih mission rian le thawngthabia chimnak rian ka tuan, a hran rian taktak tuantu ka si , Apollo nih ti a toih a ti. A sullam cu Apollo nih a zohkhenh, a cawm, a cawnpiak, a kilven, a thithruai ti khawh a si hnga. Khatlei holh cun Paul nih Evangelist (Missionary zong ti khawh a si hnga) rian a tuan i Apollo nih Pastor (Pastoral ministry) rian a tuan ti a si hnga. Hi ka ahhin Paul uar deuhtu pawl cu Evangelist uar deuhtu an si ti zong ah a palh lem hnga lo. Cu lio ah Paul nih kei le Apollo cu kan i khat ko a ti tik ah kei Evangelist le Apollo Pastor hi kan I dang lo dahkaw tiah a ti. Nihin ah kan herh ngaingai mi lungput le dirhmun cu a si. Mi tampi nih kan ti kho cio lailo, kan ti khawh hlan chung paoh cu kan ram le kan khrihfabu a dam ve lailo.Riantuantu nih zapi lungthin aa then cia mi kha zual ter chin lo ding a biapi tukmi Paul nih a nun in a kan cawnpiak fawn. Hruaitu, riantuantu lungput a that lo ahcun zapi chungah ithennak a fak chin kho.Kan tuanmi rian ngeitu hi Pathian taktak ko timi le Pathian rian cu kap tampi in tuan a herh cio nak ah Pathian nih a kan hmanmi cio kan si ti lungput he a rian i ipek taktaknak a um lawng ah le riantuantu pakhat le pakhat ipapeknak, icohlan duhnak, keimah lawng hi ka hman bik i ka rian lawng hi rian tak a si, I midang rian cu a tak lo, anmah zong a tak an si lo tinak hna kan hloh khawh lawng ah kan ram a dam lai.

Khatlei holh cun Evangelism rian le Pastoral rian a kal tti i rianttuantu hna an kal tti khawh taktak a hau hnga. Cu ti i a kal khawhnak ding caah mah pumpak thangthat kawlnak le mah pumpak party, zal sanh i mi hman timhnak lungput hna kan thlau a hau. Cu lawng ah kan khrihfabu a dam deuh hnga.

RUAH A HERHMI

A thih tiang Pathian le a ram caah zumhawktlak te i rianttuantu David Livingstone cu Pathian nih a hman i mi tampi Pathian an zum, khrihfabu tampi a hung chuak nain a thih lai ah a chimmi bia cu : -

1. Pathian rianttuantu ka si kaa ti ngam bal lo ti a si.Zeicahtiah Pathian nih Jesuh Khrih in a ttuan ciami dum chung ah ra tel ve tiah a ka sawmmi pa lawng ka si. Keimah tello in Pathian nih a rian a tlolh lailo na in a ka sawm duh hi mi vanttha tuk ka si.
2. Khrihfabu derhtu ka si kaa ti ngam bal lo. Pathian nih Jesuh Khrih in a derh ciami chung tu ah ra tel ve tiah a ka sawmmi pa ka si. Keimah tello in Pathian nih a khrihfabu a derh khawh ko na in tel ve ding in a ka sawm duh caah mi vanttha tuk ka si a ti.

Cu bantuk in kanmah tello in Pathian nihhin a rian a tlolh lai lo na in ra tel ve u tiah a kan sawmmi kan si hi mi vanttha tuk kan si tit u hi thei bu in Pathian riantuantu an Paul cu a nunnak a pek bantuk in riantuantu hna nih kan nunnak kan tthumh ve a hau, Khrihfabu le kan riantuannak ah derhtu (founder) ka si ti zong a um kho lo.I porhlawt ding zei hmanh kan ngei lo.

Asinain a kan sawm bantuk in ee kan ti i kan i tel ko bu in kan i biatak lo le kan daithlan asi tu ahcun kanmah ruangah Khrihfabu a zaw in a rawk kho. Cu caah i biatak zungzal a hau fawn. Paul zong nih cu bantuk rian ahcun biatak chuah in kei le Apollo hi a lut ttimi kan si a ti. Cu rian cu a tthan i a tlam a tlin tikah kanmah kan si lo, tthantertu Pathian ruangah a si i kan i porhlaw ngam bal lo, Pathian tu kan thangthat a ti. Cu nun le cu lungput cu kan ram i Pathian rian a ttuantu hna nih kan herh ngaingaimi a si. Zumhawktlak tein kan ttuan ko nain a tthan lo zong ah kan lung a dong lo, kannih cu tthanternak rianttuantu kan si lo, cucu Pathian rian a si i kannih minung rian cu lung dong lo le thanau lo te in zumhawktlak te i ttuan kha a si a ti. Cu cu kan herhmi lungput le nun a si fawn.

BIA DONGHNAK

Cucaah minung lei i rian cu toidornak lumgthin he a tthan zong tthanlo zong ah zumhawktlak te i rianttuan a si i Pathian rian cu tthaternak le tthanterlonak nawl ngeihnak a si ti thei bu in Bawipa rian chung ah a lut ttimi kan si cio ahcun Pathian ram, kan ram le kan khrihfabu a dam ko hnga. Pathian rian le minung rian kan thleidan a herh bantuk in minung rian ah a dongh tiang zumhawktlak te in dir tti kan herh ko.

God who loves action always wants to see us to live and to die in action.

(Dennis Ngun Thawng Mang)

Theihternak: September 12, 2010 ni CIM caan hmannak kan tarmi a si.

Genesis 1 Biacah

Genesis 1 catialtu hi thiltining a thiam tuk. Babylon saltan lio ah a ca hi tialmi sidawh a si. Ca a tial lio caan hi, an pawngkam ummi hna biaknak le nunphung nih hna a hnawh ngai hna lio a si. An pawngkam ummi (a hlei khun in Babylonmi) hna nih hin pathian a phunphun an biak hna. Tahchunhnak ah, Nika pathian, Thlapa pathian, Arfi pathian, Rili pathian, Non pathian, Ruah pathian, tiin. Cu pathian hna cu an biak tikah, Israelmi zong nih caan tampi ah cun hi pathian hna hi an thawng taktak rua tiah an ruah i an biak sual ve tawn hna. Cu thil cu a hman lo tuk ti kha hi catialtu nih hin a hmuh.

A hlei khun in, Pathian pakhat lawng a um. Amah cu a nungmi le zeizong vialte cungah nawlngeitu a si ti kha chimh a duh hna. Cu kong chimhnak dingah a catialmi hi a hman. Pathian cu zeizong vialte sertu a si, a ti. A chimmi cu:

Pathian nih van le vawlei ser hram aa thawk tikah, vawlei cu mui zong a ngei lo, pungsan zong a ngei lo. Rilipi cu muihnak nih a khuh i ti cungah cun thlipi a hrang. Cun Pathian nih, “Ceunak um seh,” tiah a ti i ceunak cu a hung um. Ceunak cu a zoh i aa lawm. Cun ceunak le muihnak cu a then hna i ceunak cu “Chun” tiah min a sak i muihnak cu “Zan” tiah a ti. Zanlei cu a hung dih i zinglei kha a hung um (1:1-5). Cun aa thawh i, “Vawlei cungah hin thingram a phunphun kho hna seh, thei a phunphun a vuimi rawlkung hna,” tiah a ti i cu bang cun a hung si (1:11). Cun Pathian nih cun, “Chun le zan a thentu ding le ni le kum le caan kha zeitik in dah an i thawk cio ti hngalhtertu dingah van ah khin ceunak um hna seh; cun cu ceunak hna nih cun vawlei hi ceuh hna seh,” tiah a ti i cu bang cun a hung si. Cucaah Pathian nih ceunak nganpipi pahnih hi a ser hna, ni hi chun uktu ding ah a ser i thlapa hi zaan uktu dingah a ser, arfi zong khi a ser hna (1:14-16). Cun Pathian nih cun aa thawh i, “Ti nih hin thilnung phun tampi a hrin hna lai i va hi thli lakah hin an zuang lai,” a ti i cu bang cun a hung si. Cu ti cun Pathian nih rili chung i a ummi sahrang tih nungpipi le ti lak i a tlongmi thilnung a phunphun le va a phunphun kha a ser hna (1:20-21). Cun, Pathian nih cun, “Vawlei nih hin inn zuat satil a phunphun le ramlak saram a phunphun, a hme he a ngan he, hring hna seh,” a ti i cu bang cun a hung si (1:24). Cun, minung kha amah muisam keng in a ser tiah, a tial.

Genesis 1 catialtu nih hin (1) Pathian cu zeizong vialte sertu a si kha a langhter, (2) pathian dang pawl (Nika pathian, Thlapa pathian, Arfi pathian, tibantuk) hi pathian an si lo, serchommi an si ve ti kha a langhter, (3) cucaah, serchommi cu biak tlak an si lo, anmah a sertu Pathian tu hi biak ding a si tiah a forh hna. A chim duhmi cu, an/nan biakmi pathian hna hi a ngaingai ti ah cun Pathian serchom pei an si ko cu. Anmah a sertu cu Pathian a si i annih cu sermi menmen an si ti hi a si.

Cucaah, thil kan ruahnak le kan tuahnak ah minung a tihmi, serchommi thil a tihmi silo ding kha hi sernak kong nih chim aa zuammi cu a si. Zeicaah tiah, hi vawleicung a ummi thil vialte hi Pathian sermi lawngte an si dih. Tihzah ding le upat ding cu Pathian a si. Amah lawnglawng hi NAWLNGEITU le SERTU cu a si.

Genesis le Ezekiel

Ezekiel 37:1-13

1 Bawipa kut cu ka cungah a phan i a thlarau in a ka kalpi i ruh in a khatmi nel pakhat ah a ka chiah. 2An lakah cun a kenkip ah a ka chawhter i an dihlak in ka pal dih hna; nelrawn cu a khah in an khat i rel cawk lo an si i an ro ngaingai. 3A ka thawh i; “Mipa, hi ruh hi an nung kho ṭhan hnga maw?” tiah a ka ti. Kei nih ka leh i, “Nangmah lawnglawng nih na hngalh, Bawipa Pathian,” tiah ka ti. 4 Cun a ka thawh i, “Hi ruh ro hi bia chim hna law, maw ruh ro hna, Bawipa bia hi thei tuah u,” ti hna, a ka ti. 5Mah hihi Bawipa Pathian nih hi ruh hna sinah a chimmi bia cu a si: Nan chungah thaw ka chiah lai i nan nung lai. 6Nan cungah thahri kha ka ṭem chih hna lai i tit kha kan pek hna lai i cuar in kan khuh hna lai i nan chungah thaw ka chiah lai i nan nung lai; cun nannih nih Bawipa ka si kha nan hngalh lai, a ti.

7A ka fial bantukin bia chim cu kaa thawk i ka chim lengmang lioah cun thawng a hung um i ruh cu an hun i fonhtonh. 8Ka zoh ko lio hna ah cun an cungah thahri kha an hung um i tit nih khan a hun khuh hna i cuar nih khan a hun zual hna, sihmanhsehlaw an chungah thaw a um lo. 9Cun a ka thawh i, “Thli khi bia chim tuah, mipa, thli cu chim tuah law, hihi Bawipa Pathian bia an si, tiah ti: Maw thli, ra tuah, a kaa kip in ra law hi mithi mi hna chungah hin lut tuah law nung hna seh,” a ti. 10A ka fial bantukin biachim cu ka vun i thawk i thaw cu an chungah a lut i an hung nung i an ke in an dir i ralkapbu nganpi an hung si.

11A ka thawh i, “Mipa, hi ruh hna hi Israel mi innchungkhar a ning piin an si. Annih nih an i thawh i, ‘Kan ruh cu an ro dih cang, kan nunnak hri cu a cat cang, mithi tluk ceo kan si ko cang,’ an ti. 12Cucaah annih cu chim hna law, hihi Bawipa Pathian bia an si, tiah chim hna: Maw ka mi hna, nan thlan cu ka hun hna lai i an chung khan kan chuah hna lai i Israel ram ah kan kirter hna lai. 13Nan thlan kha ka hun hna i an chungin kan chuah hna tikah, Bawipa ka si kha nan hngalh lai, maw ka mi hna. 14-Khi tikah ka thlarau cu nan chungah ka chiah lai i nan nung lai i nan vawleite ah khan kan umter hna lai i hi bia cu Bawipa nih ka chimmi a si i tuah zong ka tuah laimi a si ti kha nan hngalh lai. Mah hihi Bawipa bia hrimhrim a si,” a ti.

Pathian nih Ezekiel cu nelrawn ah a kalpi i ruh ro tampi kha a hmuh sak. Ruh ro pawl cu Pathian nih a pumh ter hna i, titsa a benh hna ti a si. Nain, nunnak belte an ngei rih lo. Cu caah Pathian thaw (thlarau) pek an si tik ceo ah an hung nung than, tiah langhnak (vision) a hmuh. "Thlarau" asiloah "thaw" (Hebru cun ruah ti a si) hi voi tam nawn te a hman. Ezekiel nih a hmuhmi langhnak ahcun Pathian nih ruh ro bantuk dirhmun ah a ummi Israel miphun kha nunnak a pek than hna lai, a tun than hna lai ti kha, a si. Phundang in chim ahcun, Israel cu miphun pakhat in ser a si than lai timi "ser-thannak" kong a si.

Genesis he lawhnak tampi an ngei. Genesis 1 aa thawkka in Pathian thlarau (thlipi) cu aa chawk ti a si. Genesis 2 ah Pathian nih minung a ser tikah, a hnar in thaw a chuah hnu lawngah nunnak a ngei tiah, kan hmuh. Cu pinah, Adam nih Evi a hmuh tikah hihi pei ka sa in lak sa (flesh of my flesh), ka ruh in lakmi ruh (bone of my bones) a timi hrim zong hi Ezekiel langhnak a hmuhmi he lawhnak a ngei fawn. Genesis nih cun fiang tein Pathian nih van le vawlei a sernak, a bikin, minung a sernak kha a chim. Genesis cu sernak tuanbia a si. Ezekiel nih cun serthannak (asiloah tunmerthannak) kong a chim. Sernak kong veve an chim kan ti ko lai.