Wednesday, May 6, 2015

CBC (ZBC) Mission Riantuannak by Za That

Biahmaithi

Kan pa le nih “Chin miphun cu Shan Siangpahrang tih ah tlang cungah kan rak kai” ti hi an chim ciomi a si. Ralzam kan si caah hmun khat in kan ra kho ti lo. Cu caah kan umnak aa dang cio. A hnu ah unau khat kan rak si tawnmi kha kan i thei kho ti lo. Kan holh zawng aa dang cang. Thing le lung biak in kan rak um. Zawt le fah kan rak tihtuk caah khuazing biak le lungtluanh kha biapi ngai ah kan rak ruah. Cu caah kan satil tha bik hna thah in raithawinak kan rak tuah. Hnulei a liamcia caan in nihin kan tuanbia (history) zohthan ah kan ram ah Missionary an rak phan ni kha kan miphun tuanbia hram pi a si ko. British Cozah nih kan ram kha rak uk hmanhhna sehlaw Missionary pawl tel loin cun Chin ram hi zei tindah kan um lai ti hi ruah lo awk tha lo. Kan pongkam ah a ummi hna hi India ram lei in Muslim an rak a si i a thangcho ngaimi an rak si cang. Nichuah lei in Kawl mi hna nih kanmah nakin tampi an rak thangcho deuh fawn. Mirang a kai hlan khan an nih cu mifim le cathiam an rak si cang.

Missionary pawl sin in thawngtha kan theih hnu cun thinlung khuaruahnak thar he Vawlei kan cuanhning a rak i daang. Cu hlan Chin miphun cu ramdang mi hna nih an kan hmunning ah miphun nauta le tling lo deuh in an rak kan hmuh nak zawng a um ko lai. Sihmanhsehlaw nihin ahcun Khrih nih a kan cawisang ve cang. Kan ram zalennak aum lo i miphun te nau pawl tha tein an kan zohkhenh lo hlei ah dirhmun tha an kan pek lo caah harnak tampi tawng ko hmanh usilaw nihin ahcun Pathian nih dirhmun sangpi ah a kan cawisan ve cang. Nihin ahucun tuanbia thar kan tial ve cang.

CCOC le CMC Riantuannak

Kan Mssionary pawl riantuanak thawngin le kum 1983-1999 tiang CCOC riantuannak le, 2000 kum in nihin tiang CMC riantuannak thawngin nihin ah kan ram cu khrihfa ram ti khawh in a um cang. Hakha ah Khrihfa kan sinak kum 100 tlinnak puai kan tuan lioah khan 90% cu Khrihfa kan si cang i kan ram hi Khrihfa ram a si tiah aupi cang. Nihin ah sualnak kan tei khoh lo rungah minung tampi hna cu Khrihfa tiah rel tlak asilomi um ko hmanh usilaw kan miphun huap in Pathian mi le fa tiah theihmi kan si cang. Nihin ahcun Pathian bia in hruimi fa le kan si ve cang.

CCOC riantuan thawk a si hlan, 1928 kum hrawng in Chin hill Baptist Association nih mission rian hi a rak thawk cang. Miphun pi theih in Mission rian kan rak tuannak cu 1983-1999 kum CCOC progremme khan a si i thlanglei kan unau hna a simi Paletvuah le kanpale, Mindat le Aso Chin hna ah kan rak tuan mi kha a si. Chin Evengel Centenary cauk an tialning a si ahcun CCOC riantuannak theitlai, zumtu thar 20005 hrawng hmunh an si. Zei ruangah CCOC riantuannak hi tluk in tlam tlin ti hi baihalnak an kan tuah tawn. Kei ka hmuhning ahcun Missionary a kal mi hna an biatak chuahnak le zumtu nu pa hna nih baitak tein thla an camnak thawngin a si ko. Pahnihnak ah kan Mission hmun (field) hi unau chuahkhat te kan si caah a si. Rian tuan lioah minung 7 nih nunnak an kan liam tak. CCOC progremme in Mission field chung minung 237 Bible Sianginn a kaimi Sponsor rak pek a si. Rural Student 408 sponsor pek a rak si fawn.

CMC progremme rian tuanthannak cu Chindwin le pakokku le 2006 kum in Yaw hna a rak si. 2010 tiang missionary minung 60 hrawng nih pumpek in rian an tuan i cheukhat cu an nunnak tiang a rak liam liam. Kum 13 chungah minung 2000 hrawng nih Jesuh cu ka bawipa le ka khamtu a si tiah tipilnak an ing. CCOC in CMC tiang kum 30 hrawng tuan a si cang . Kan riantuannak ah minung kan si bantukin tlamtling lonak tampi a um ko. Sihmanhsehlaw Pathian nih a kan umpi. 1988 kum lioah ram buainak he kan i tawng i thla 6 long kan tuan manh. 1989 kum ah kawlram phaisa cheukhat a rak thi i kum a chuah kho fangte kan rak si. Kum 2008-2009 kum ah vawlei cung sipuazi a a rak tla i Pathian umpinak thawngin le zumtu nu pa hna thanpinak a cawlcang kho kan si.

Harnak tonpah in kan um.

2009 lioah Yaw Mission feild pakhat ah X’mas zan ah kan Missionary pakhat umnak inn cu lung in an rak cheh. Cu thawng cu kan theih i kan va kal. Inn vanpang lung in an chehnak cu mau in tahmi a si i kuttum tia in a awng dih. Inn ngeitu pa nih lung cu a rak chiah ko hna i lung cu inn chungah a pawn in a pawng ko. Anmah inn te a si ko nain lung in an kan cheh sual ah tiah ihkhun tangah an chung tein an rak it. Ihkhun tang cu facang tun in an kulh dih i ihkhun pakhat lawng an ngeih caah tet ngai khin thaw hmanh chuahkho loin an it. Cuti cun field i a kal mi hna nih harnak tampi an tawn.

Hebrew catial tu nih 11:4 ah hi tin a chim. “Able thi nih hin tiang kan sinah bia a chim” a ti. Mi nih Pathian duhmi le lawmh mi rian kan tuan ah in tuar pah a hau mi le thih zong thih phah a herhmi a si ti hi a si. Pathian duhning in rian a tuanmi Profet pawl nun, Hebrew catialtu pa nih hi ti hin a chim, “Inn le lo zong an ngei lo i sifak ngai in ram kip ah an kal” a ti. Cu bantuk cu kan si cio ko.

Har bu tein kan pek

Cu bantukin Missionary cawmnak ah inn lei a ummi hna zong nih teimak chuah in rian kan tuan ve. CBC ka tuan lioah Falam peng khua pakhat nih ka fa nu Malaysia kal ding a si i Sia pakhat te an ngeihmi Ks.300,000/- ah ka zur. Mah kha Malay kalnak ah hmang rih loin Pathian nih a tlunkalnak ah Bawipa nih lam a tluanternak hnga CMC riantuannak ah an rak pek hmasa. Falam peng Dotthek khua kum 75 a si cangmi nih a thih tik ah ruakhngaknak caah a chiahmi CMC riantuannak ah a pek. Falam khua um pu Ral Ling a thih lioah thih ralnak phaisa ting tampi CMC riantuannak ah an rak pek. 1997 lioah Thantlang peng ah Innthar an sakmi tiangin an pek. Cun an leikung le an zawngtah kung tiang in an rak pek. Hi bantuk thil kan tawnmi hi kan Mission tuannak ah chimding tampi um. Chin mi nih CCOC in CMC tiang Mission rian kan tuannak ah zohchun awk tlakngai kan si. Amin in CBC nih hruaimi progremme asinain fund peknak lei in siseh thlacamnak lei in siseh Chin ram um Khrihfa Bu kip an i tel ko ti hi CBC kum 6 ka umnak in fiang tein ka hngalh.

Biatlang komhnak

Chin Khrihfa nih CCOC, CMC rian kan rak tuanmi hi a kaa kan khen ngaimi le kan rak fuhthiammi rian a si. Mission rian kan tuannak thawngin:

(1) Miphun pakhat sinak thinlung a kan ngeihter.
(2) Miphun dawtnak lungthin a kan ngeihter.
(3) Mission riantuan duhnak thinlung a hrin.
(4) Khrihfabu cio ah thanghnak a pek.

Pawl nih Galati ca a kuatnak hna ah Pathian sal ka si le si lo cu “ka pumchung i a ummi hnape nih hin a langhter ko cang” (Galati 6:17) a rak ti bantukin nihin Chin mipnun nih Pathian ram caah tiah lungthin, thazang, ngeihchiah cawva in kan thazang chuahnak ah siseh ram thar caah khupbil in thla kan camnak hna ah siseh, Palewuh, Kanpaleh, Mindat, Aso Chin ram hna, Cun Chindwin, Pakokku, Yaw, Upper Burma ram hna i kan nehnang hna nih Pathian sal kan si le silo cu a langter ko cang.

Tuesday, February 17, 2015

Blog Thar - Lai Pathian Hla

Laiholh in Pathian hla sakmi pawl hmun khat ah khomh in a chiah. Amah nih thawng a tanglei bantuk in ka zamhpiak law a ti i, amah tialning in ka vun chiah:
Laimi vialte caah Hlabia zoh khawh nak Blog thar a chuakmi a um cang. Cucaah len ve dingin kan sawm hna. Print zong fawi tein Print khawh a si i, Hla bia na duhmi a um ahcun Contact tuah khawh a si. Cucaah zaangfahnak tein thazaang ka pe ve u tiah kan nawl hna. A ka relpiaktu nan dihlak cung ah lunglawmhnak tampi ka ngei.
HIKA ah len khawh a si. Asiloah, http://laipathian-hla.blogspot.in/ hi click ding a si lai. Len phu ngaingai a si. 

Saturday, October 18, 2014

CCOC & CMC Gospel Hla

Chinmi kan tuanbia ah, chim lengmang dingin kan ngeihmi pakhat cu Chin for Christ in One Century (CCOC) hi a si. Pathian nih Chinmi a kan dawt. Chinmi hi a rianthiang ah a kan hman hrim ko, hman rih zong a kan duh ko, ti hi a tanglei CBC (a hlan ZBC) nih an kan chuahpiak thanmi CCOC & CMC gospel hla hi ngaih tikah a fiang ngaingai, tiah ka ruah. Hi hla pawl kan ngaih nak nih ICMC (CCOC-Second Round) riantuannak ah thazaang chuah duhnak a kan ngeihter chin lai, tiah zumhnak ka ngei. Caan pekte in ngaih cio dingin kan sawm hna.

Sunday, March 2, 2014

The Bible Unearthed

A tanglei hi zoh phu an si. Na hmanh caan ah zoh ve te hmanh.

The Bible Unearthed - 1 The Patriarchs


The Bible Unearthed - 2 The Exodus 


The Bible Unearthed - 3 The Kings


The Bible Unearthed - 4 The Book


The Bible Unearthed (History Channel Version 2009)

Wednesday, February 5, 2014

Chin Khrihfabu le Tthanghnak (Revival) by Za That

Biahmaitthi
    Tthanghnak (Revival) hi kap tampi in hmanmi biafang a si. Cu hna cu Seh lei riantuannak tthanghnak (Sehlei thanchonak), nainganzi (Politic) lei tthanghnak, Science lei riantuannak tthangnak thlarau lei tthanghnak tbk hna an si. AD 1800 hrawngah Seh lei thanchonak tthanghnak nganpi a rak um. Cu ruangah seh riantuannak dohnak (industrial revolutions) hna zong kha a rak um. Cu bantuk in Science lei thiamnak thanchonak thawngin thlapa tiang zong an rak kai kho. Cu bantuk in politic lei zong a si. Chin ram zongah 1988 kum in Siangngakchia le cozah karlak ah buainak a rak um hnu cun mino tampi hriamnam tleih in rian an rak tuan. 2010 hnu in cun Chin ram ah politic lei tthanghnak nganpi a rak um i cu nih cun kawl ram a kil deng tiang in a rak hninh dih ve. Cu bantuk tthanghnak a rak um tik ah khua le ram le zatlang nun, nun pawcawmnak hna kha a tha deuhmi nunnak ah a rak thlen tawn hna. Cu hna lak ah tutan ah thlarau lei thanghnak hi a a bik in tial ka duhmi a si.

Thlarau lei tthanghnak
    Bible ca zohtik ah Khrihfabu chungah tthanghnak (Revival) hi a rak um lengmang. Cu hna cu Ezip ram tthanghnak, Jordan tiva tthanghnak, Pentecost tthanghnak hna kha an si. Cu lengah Khrihfabu tuanbia ah England ram tthanghnak, American tthangnak, Europe ram tthanghnak tibantuk in ram kip tthanghnak zong a um. Sihmanhsehlaw mi cheukhat cu kan ram-ah tthanghnak a um i thlarau thianghlim kan lak ah a rak cawlhcangh lio le zalen ngai in kan um lio ah hin zeiruangah hi bantuk thil hi a can tiah khuaruahnak le tuaktannak kan ngei tawn lo. Thlarau thianghlim cawlcangnak a um lio ah hin lungfim tein um a herhhnak zawn tete a um. Zeiruangah tiah hlarau cawlcanghnak a um ah hin Pathian cawisannak le hlawhnak a sang khun tawn i cu lio ahcun Bawi Jesuh ai ah cawisan a duh vemi thil a um thiam tawn. Cucaah cu bantuk thil cu ralrin a hau ngaimi a si. Cu lengah tthanghnak a umnak ahhin Pathian mi hna cungah thil pakhat khat a phan hnga ding a um i cu thil timhtuahnak caah a rak si zungzal tawn. Cu caah tthanghnak kan timi hi tthanghnak a umnak hmun ah hin a tuanbia a dihmi a si bal lo. Cu kong kan fian khawhnak hnga a tanglei thil han hi kan zoh lai.

1. Ezip ram tthanghnak
     Moses nih Isarael miphun Ezip ram in Canaan ram ah a hruai lio hna ah khan Pathian nih Faro Siangpahrang a lunghaknak a nemtertu ah a tuahmi thil hna kha tthanghnak phunkhat a si. Cu tik ah Isarael miphun pawl cu thinlung hlimphlau ngai in Bawipa nih kan hmai ah zeidah a rak tuah lai ti kha ni khat hnu nikhat an zoh ko. Pathian nih Faro Siangpahrang hmai ah khuaruahar phunphun a tuah. Sihmahsehlaw cu thil khuaruahhar Moses hmai i a tuahmi cu, cu ka hmun ca longah a si lo. Hmailei i Rili sen an tan tik ah siseh, an rawl a tam tik-ah siseh, ral an tawn tik siseh, Pathian cu an caah thil tuah khotu a si thluangthluan te lai nak a hlan khan in a langhter chungmi a si.
     Faro siangpahrang cu Pathian cawlcanghnak le tthanghnak a tuar khawh lo caah Isarel mi cu an ram in chuahnak nawl a pek hna. Cu tik-ah Isarel miphun pawl cu an chungkhar in le an zuat satil hna he tiah Ezip ram cun an chuah. Rili sen an phanh ah an kal kho ti lo. Cu tik-ah Moses nih thla a cam i Rili pi cu cheuhnih ah aa cheu i an rak tan kho. Cu bantuk cun Israel miphun pawl cu Pathian nih an lam thluangthlun ah a hruai hna i an ti a hal caan ah ti a pek hna, an rawl a tam can ah rawl a rak pek hna. An hmai ah ummi ral vialte zong kha a rak teipiak hna.

2. Jordan tiva ah tthanghnak
     Bawi Jesuh cu Jordan tiva ah Tipil petu John nih tipilnak a rak pek. Cu lio-ah tthanghnak nganpi a rak um. Van innka a hung i van in thuro bantuk in a rak zuang i Bawi Jesuh Liang cungah aa rak fu. Cu tik ah aw thawng pakhat nih “amah cu ka dawtmi ka fapa a si, a cungah ka lung a tling” a ti. Mah thil khuaruahhar Bawi Jesuh cung i a cangmi hi hmailei a tawn hnga dingmi harnak a teikhawhnak caah a si. Cu tikah Bawi Jesuh cu Jordan tiva in a kir i ramcar chungah ni sawmli le zan sawmli rawl lo in a um. Cu lio ah Sehtan nih a tukforh cawlh. Sihmanhsehlaw Jordan tiva i tipilnak a in lio ah Pathian aw fiang tein a theihnak nih khan Sehtan tukforhnak kha a tei khoh.

3. Pentecost ni thanghnak
    Pentecost ni ah tthanghnak a rak um lio ah khan minung 3000 hrawng an rak si tiah Bible ah kan hmuh. Hi bantuk thil a rak ummi hi Khrihfa pawl nih an tawn lai dingmi thil a um ruangah a si. Pentecost ni in tlawmpal ah Khrihfa hremnak nganpi a rak chuah. Sihmanhsehlaw Pentecost ni thlarau thawnnak an cung i a tlungmi thawng khan Rom cozah nih fak ngai in hremnak le harnak pe ko hna hmanhsehlaw a tei kho hna lo. Hremnak ruangah Vawlei khuaza kip an i theknak nih khan Khrifa kha a rak karhter i Pathian pennak ram kauhtertu hremnaktu an rak si deuh.

4. England ram tthanghnak
     England ram cu Khrifa ram a sinain kum zabi 16th khan Bawi le sal in thleidannak nganpi a rak um. Sihmanhsehlaw A.D. 1735 kum hrawng khan England ram ah thanghnak nganpi a rak um. Cu cu Pathian nih Harris le John Wesley hna a rak hmannak hna thawng khan a si. Cu tik ah biatak tein England ram ah thlennak nganpi a rak chuah. Church of England le cozah hna zong phun dang pi in thlennak an rak ngei. Cu bantuk thlenak a umnak hngading caah tthanghnak a rak um hi a si. Thanghnak nih cun mi tampi nun hlun kaltak in nun tharnak a rak pek hna i cu thli nih cun nun phung tha deuh a chuahter i a hmanmi biaceihnak le dinnak a rak chuahter.
    Cu caah England ram sunparnak cu Vawlei thil ngeihnak, thiamnak le fimnak a rak si lo. Thawngtha biatak arak si deuh i cu cu England Siangpahrang thutdan hngatchan mi cu a rak si. An chim tawnmi cu England ah tthanghnak (Revival) a um lio ah khan khua le ram nun a sersiam ngai i Misual thong chung um pakhat hmanh an um lo an rak ti tawn. Mi tampi nih hlennak le thli an tuahsual mi hna kha an chamthan i pakhat le pakhat ngeihthiamnak bia an chim ti a si. Zalennak hmunpi ah an ram a rak cang.

5. Chin ram tthanghnak
    Chin Khrihfa kan tuanbia zoh-tik ah hmunkip ah thlarau tthanghnak hi Pathian nih a mi hna hmang in a rak um lengmang ve. 1948 kum hrawngah Tidim le Falam peng ah tthangnak a rak um. 1958 hrawng ah thantlang khua cheukhat ah siseh, 1962 hrawng ah Matu peng khua cheukhat hna ah a rak phan. 1962 hnu cun Hakha peng le hmun kip ah tthangnak a rak um cang. 1970 kum hnu cun nihin tiang pehzulh in tthanghnak (Revival) hi a rak um. Khrihfa kan lamthluan ah hin thlarau thianghlim nih a kan umpi zungzal ko. Sihmanhsehlaw a can ah cu thlarau thianghlim riantuannak cu a hleice in a cawhcangh caan a um theutawn. Cu thil cu zumtu hna nih a hlei in thazang kan i laknak a si.
    Asinain kan ram hmun kip ah thlarau tthanghnak a um kha zohtthan tik-ah kan zatlang nun tiangin a thleng khotu le zumtu hna lungtak te in dawtnak le tleihchannak a kan petu le khuaram dawtnak le tleihchannak a ngeitertu a si kho bal lo. ZTC i principle a tuan liomi Rev. Dr. Law Ha Ling nih Jesuh tukforhnak kong hi a sermon ton i “Cheukhat cu rawl lo kha rawl ah a tuahmi kan um” a rak ti ton. Cu bantuk cu Bawi Jesuh tthanghnak i a lungput a si lo. Lam. 11:17 ah kan hmuh bantuk in pentecost ni tthanghnak nih a chuahpi mi cu miphun thleidannak umlo in pumkhat an sinak kha a si. Sihmanhsehlaw Chin ram ah tthanghnak (Revival) a um paoh ah buu thennak nih a zulh lengmang. Kan tthanghnak hi buu thennak hrampi ah kan hmang lengmang. Mah ti-in bu thennak nih hin Chinmi lungkhahnak le miphun caah thilttha chuahpinak cu a dawnkhan taktak.

Biatlang komhnak
    Nihin ah Chin miphun cu Khrihfa si kan ti nain miphun dang hna hmai-ah ziaza lei tthat-lonak he kan um chin lengmang. Mipi thinlung biatakte in a rawk (corrupt) i Khrihfa sinak hi mah pumpak nun le pomning aa khatmi nun tinak le pengtlang khat nun tinak men ah kan ruah cang. Khua le ram dawtnak le pongkam vawlei dawtnak, kan minung hawi dawtnak hna hi thlarau mi kan sinak nih hin a huap kho ti lo. Zeitindah Pathian duhning in vawlei ah kan nun lai tinak in zeitindah Pathian thinhunnak kan lawnhkhawh lai tiin vanlei zoh lawngin kan nung. Cu nih cun pumpak nun (individualistic) kha a hrin i zeithil paoh pumpak nun in kan kalpi tuk tik ahcun Pathian ram le sining taktak (principle) kan Khrifa ram ah a lang kho ti lo. Cu caah tthanghnak (Revival) cu thlarau nun tharchuahnak lawng (spiritual renewal) lawng siloin kan zatlang nun tiang-in thlennak a tuahtu si kan herh cang.

Za That

Wednesday, December 11, 2013

Christmas Sermon

Text: Matt 2:1-8

Biahmaithi: Vawleicung ah khua minthang tampi a um nain mi tam bik nih an theihmi khua pahnih cu Jerusalem le Bethlehem a si. December le Christmas kan phak tik paoh ah cu khua pahnih min cu kan lung chungah a hung chuak zungzal. Nihin kan relmi Matthai 2:1-8 chungah cu khua pahnih cu an lang veve. Siangpahrang pahnih an um i pakhat cu Bethlehem ah a chuak, pakhat cu Jerusalem ah a bawi thutdan he a thu. Siangpahrang pahnih kong kan ruah hlan ah khua pahnih kong kan zoh hmasa lai. 

1:1: Bethlehem Tuanbia: A hmasa deuh ah Bethlehem khua tuanbia zoh ti hna usih. Bethlehem ti cuBeth le lehem biafang pahnih aa fonhmi a si. Beth cu inn tinak a si, i lehem cu changreu tinak a si. Changreu inn a siloah rawl inn tinak a si. Kan Baibal ah Bethlehem min a langh hmasa bik nak cu Genesis 35:19 ah a si. Jacob nupi Rachel kha a fapa Benjamin a hrin ah khan ah a thi, i Bethlehem ah an ruak cu an rak vui.

1:2: 1Samuel 16:1-13; 17:12-58: kan zoh tikah Bethlehem cu David chuahnak a si, i siangpahrang caah chiti an rak thuhnak khua zong a si. Ruth tuanbia kan rel tikah Naomi kha a va thih hnu ah Moab ram in a rak kir ah khan Moab minu Ruth nih a rak zulh i Bethlehem ah a ummi mirum pa Baoz kha a rak vat. Ruth le Boaz nih cun Obed an hrin, Obed nih Jessie a hrin i Jessie nih cun David cu a hrin ti kha Ruth Baibal nih a kan chimhmi a si. Messiah cu khoika ahdah a chuah lai tiah an rak ti tikah Bethlehem ah a chuak lai tiah an rak zumh. Cucaah Mikah 5:2 kan zoh tikah, “Maw Bethlehem, khua hme bik pakhat na si nain nangmah chungin Israel uktu a chuak lai,” tiah profet biaphuan a rak um cang. Cu tic un Bethlehem cu Bawi Jesuh chuahnak a si caah khua hmete a si nain vawleicung pi nih hngalhmi khua a si.

2:1: Jerusalem Tuanbia: Jerusalem khua kong le tuanbia ka zoh rih lai. Jerusalem tihi a sullam cu “Daihnak hram” (foundation of peace) ti a si. A hmasa bik ah a min hi URUSALIM tiah an rak ti. BC 1400 lio ah Joshua hruainak in Israelmi nih Kanaan ram an rak lak ah khan a min hi a rak um cang. David chan ah khan Jebus mi pawl an rak um. David le a ralkap pawl nih Jebus mi cu an rak tei hna. Salem timi khua fate le Zion timi hmun zong kha an hun lak tikah David nih cu hmun cu khuapi ah a ser, dawh ngai in vampang in a hun kulh i khualipi ah a hun ser.

2:2: : Bawi Jesuh chan ahhin Rom miphun nih an uk. BC 62 in Pompey timi ralbawi pa hruainak in Rom miphun nih Jerusalem cu a lak i Biakinn chungah rai a thawi cuahmahmi tlangbawi pawl cu a thah dih hna, kum khat ah voikhat te lawng tlangbawi ngan bik a luhnak le rai a thawinak hmun zong kha a lut i a thurhhnomh ter dih. Bawi Jesuh chan ah Jerusalem ah Herod cu siangpahrang a si. Jerusalem cu Messiah a chuak e tiin mi vialte an ilawmh lio ah messiah thah ding in a kawl i kum hnih tang ngakchia thattu siangpahrang a thutnak khualipi a si.

3:1: Bawi Jesuh Tuanbia: Jesuh cu Bethlehem ah a chuak. A chuak tikah hrinnak hmun a ngei lo i caw inn ah a chuak. Nichuahlei mifim hna cu an ram an chuah tak i Bawi Jesuh cu Bethlehem ah an ra biak. Ram lak ummi tuukhal pawl zong kha vanmi nih Messiah a chuak e tiah a chimh hna i ramlak ah an tuu kha an ngol tak hna i caw-inn ah cun an va kal i Jesuh cu an biak ve. Jesuh cu duhsah tein a hung thang i, “Toidornak le nemnak hi kei ka seihnam cu a si, ka seihnam hi ibei ulaw nan thil a zaang lai,” tiah mi kha a cawnpiak hna.

3:2: “Mi nih ka cungah tuah hna seh ti na duh bantuk khan mi cung zong ah va tuah ve u; cu Moses nawlbia le profet hna cawnpiaknak an sullam cu a si” tiah a cawnpiak hna. A dam lomi kha damnak a pek hna, thinghmui pawl kha a thianter hna, a zengmi kha a damter hna, rawl a tammi kha rawl a pek hna, mithi a thawhter hna, sual tuah ruangah Judah nawlbia ning in thih a tlakmi kha a ngaihthiam hna. Hawikom a ngei lomi kha a komh hna.

3:3: Jesuh cu a sual lo nain misual mi hna sualnak kha aa phorh i vailam cungah an thah. Vailam cungah an thah hnu ah cun a tuanbia a dong lai tiah an ruah nain a tuanbia a dong lo. Thihnak a tei i a tho than. Ngaihthiamnak le toidornak aa tlaih i kum 2000 a rau cangmi a thih hnu zong ah a uknak a dih kho lo. Mi thinlung chungah ram a ngei i a uknak cu nikhat hnu nikhat a kau chin lengmang.

4:1: Herod Tuanbia: Herod cu Jerusalem ah a siangpahrang thutdan he a thu. Herod hi Judahmi sinak le Idum mi sinak aa cawhmi kahpia miphun a si nain mi uktu Rom miphun lungton kha aa zuam caah Rom Acozah nih Palestine ram uktu ah an sermi a si. BC 40 (a cheu nih BC 37 ah an ti) ah Rom miphun nih “Siangpahrang” min an rak pekmi a si.

4:2: Herod hi nupi pahra a ngei. Herod cu sualnak ah minthang le minngei a si. Mi cungah lunghrinhnak thinlung a ngei i amah a dotu le a raltu a si tiah a ruahmi paoh kha a thah lengmang hna. Cucaah a nupi Mariamme cu a thah, Mariamme i a nu zong a thah, a unau pakhat zong a thah, i a pu zong a thah. Miriamme he an hrinmi fapa pahnih: Alexander le Aristobulus zong a thah hna. Cucaah, Rom siangpahrang pakhat nih, “Herod fapa sinak in Herod vok caah himnak a um deuh,” a rak ti. A thih lai ah Herod cu Jericho khua ah aa thial i kum (4) a nung. A thli tein nawlbia pakhat a chuah. Ka thih tikah mi kha an ilawm sual lai ti a phan caah ilawm hna hlah seh, an mitthli tla hrimhrim seh ti a duh caah a kut tang i bawi pawl le minthang pawl vialte hna kha ka pawngah um dih hna sehlaw ka thih lecangka in thah dih si ve hna seh, tiah nawlbia a thli tein a chiahtak hna.

4:3: Cu bantuk lungput a ngeimi minung a si caah hi vawlei ah Bawi Jesuh a rat tikah aa lawm kho lo. A awlok tu a chong. Khoika set ahdah a chuah lai ti kha awlokchong in a ruat. Judahmi phungbia cawnpiaktu le tlangbawi pawl kha a auh hna i ruahnak a hal hna. “Khuazei ahdah Messiah cu a chuah lai?” tiah a hal hna. Annih nih, “Judea ram Bethlehem khua ah,” tiah an leh.

4:4: Nichuahlei mifim pawl kha a auh hna i, Ngakchia kong kha a hal hna. “Va kal ulaw ngakchia kong kha tha tein va hlat u; cun nan hmuh tikah rak ka chim than ulaw kei zong amah cu ka va bia ve lai,” a ti hna. Ngakchia a chuakmi va hmuh le va biak ve cu a tha tuk nain a ka lawng a si, a lungthin ah a sem lo. Mifim hna nih an ka hlen cang ti a theih tikah cun, “Kum hnih tang ngakchia vialte, that dih hna u,” timi nawlbia a chuah i ngakchia an thah hna ti kha kan Baibal nih a chim.

4:5: BC 19 ah Jerusalem Biakinn pi remh kha a thawk i a thih tiang ah an dih rih lo. A chan chung Biakinn pi cu a hun remh nain a cungah Pathian aa lawm kho lo. Biakinn aa dawhnak kong le lung thatha in an saknak kong kha an chimh tikah, Bawi Jesuh nih, “Mah vialte hi nannih nih nan hmuh, sihmanhsehlaw hika i lung vialte hi pakhat te hmanh a taan lo caan kha a phan lai,” a ti (Matt 21:5-6). AD 70 ah Rom miphun nih Biakinn pi cu an hrawh dih cikcek. Herod cu thil tha a tuah ko nain a nunnak taktak ah Pathian tihnak a um lo caah a thil tuahmi Biakinn pi cu sau a hmun lo. Biakinn sak cu a tha tuk ko nain Herod cungah Pathian aa lawm kho lo.

4:6: Messiah thah a duhmi lungput cu zeitindah Pathian nih a lawmh khawh lai?. Herod thinlung hmutu Bawipa cu zeitindah aa lawmh khawh lai? Aa lawm kho lo. Mah nupi a thatmi, mah fapale hmanh a thatmi, Messiah hmanh thah a duh i a kawlmi lungput cu zeitindah Pathian aa lawmh khawh lai? Jerusalem cu mithat lainawng pa Herod thutnak a si, Bawi Jesuh an thahnak khua a si. Chiatnak lei in khua minthang a si.

4:7: Mark 11 kan rel tikah Bawi Jesuh nih theipikung chiat a serhnak kan hmuh. Laimi Khrihfa tampi nih hi theipikung chiatserhnak hi theipikung taktak ah kan ruah sual tawn. A ngaingai ahcun theipikung kong a chimmi a si lo. Theipikung nih a sawhmi cu Judah miphun kha a si. Judahmi hna cu biaknak phung le lam le raithawinak ah cun an tang tuk. Sihmanhsehlaw Biaknak nih a chuahpimi nun muru: dinnak, zawnruahnak le zangfahnak cu an duh lo. Jerusalem ah langsar ngai in raithawinak cu an tuah tung. Zawnruahnak le zaangfahnak tu cu an ngei lo. Cu bantuk nun cu hnah lawng hring thei tlai lo theipikung sullam cu a si. Biaknak ah an cawlcang ngai nain biaknak nih a chuahpimi nun muru an ngei lo. Cu bantuk nun an ngeih caah, Pathian nih, “Nan raithawinak hi ka fih,” a ti.

4:8: Hosea 6:6 ah, “Ka duh bikmi cu nan raithawinak hi a si tung lo, keimah nan ka hngalh hi pei a si cu, khanghthawinak nan ka pek hi a si tung lo,” a ti. Hosea 8:13, “Annnih nih raithawinak tuah le sa ei kha an duh ngaingai. Sihmanhsehlaw an cungah ka lung a tling lo. An sualnak kha ka philh lai lo i dan ka tat hna lai; Izip ram ah ka kalter than hna lai,” a ti. Amos 5:21ff ah, “Nan puai hna cu ka huat hna i zei ah ka rel hna lo, nan sunhsakmi pumhnak hna cu ka duh hna lo. Nannih nih nan raithawinak hna le nan thawhlawm hna kha nan ka pek tikah ka cohlang hna lai lo, raithawinak ah nan hmanmi satil zong kha ka cohlang duh hna lai lo, nan hla aw kha ka theihter ti sawh hlah u; nan thanglawi aw kha ka celh hna lo,” a ti.

4:9: Nahchuahnak, nekngeihnak, le ziarngeihnak thinlung ah Pathian cu ram a ngei lo. Thil tha lo ruahnak le khuakhannak ah Bawi Jesuh nih ram a ngei kho lo. Vawlei siangpahrang thutdan umnak zong si ai kun, inn thatha zong um ai kun, milian le mithawng zong um hna ai kun, lungput tha lo a ngeimi siangpahrang thutnak Jerusalem ah Bawi Jesuh cu chuahnak hmun a um lo. 

4:10: Salm 1:1-2 ah, “Mi thalo hna khuakhannak aa tel lo i misual hna lam zong a zul lo i Pathian a nihsawhmi hna sinah a thu lomi cu thluachuakmi an si. An ilawmhnak cu Bawipa nawlbia tu ah khan a si,” a ti. Pathian thluachuahnak taktak hi suingun chawva le inn thatha ngeih hi an si lo, mi thalo mi hna khuakhannak ah itel lo te hna tu hi a si, misualmi hna lam zulh lo te hna hi a si, Pathian zei ah a rel lomi hna le Pathian a nihsawhmi hna sin itel lo hna hi thluachuahnak taktak cu an si.

Herod cu thil tha lo khuakhannak a ngeimi, ziarngeihnak, nahchuahnak le lainawn duhnak thinlung a ngeimi a si. Cu bantuk lungput a ngeimi nunnak ah Bawi Jesuh cu ram a ngei lo, hmun a ngei lo.

4:11: Sualnak hi a thangmi a si ve. David nih horduhcuainak a ngeihmi kha Bathsheba sualpinak ah a thang, Bathsheba sualpinak kha Bathsheba pasal Uriah thahnak tiang a thang. Kain nih nakchuahnak a ngeihmi cu a nau Abel thahnak tiang a phan. Herod nih nahchuahnak a ngeihmi kha a thang i lainawnnak le mithahtnak tiang a phan. Sualnak hi a thazaang a der lio ah kan tei khawh lo ahcun a thang i Pathian he ithennak tiang a chuahpi, vanram sunghnak tiang a chuahpi.

Tlangkawmnak: Kan lungthin ah Pathian nih Herod thutter a duh lo. Kan nunnak ah Pathian nih Bawi Jesuh chuahter a duh. Pathian nih kan nunnak hi Herod a bawinak Jerusalem siter a duh lo. Pathian nih kan nunnak hi Bethlehem siter a duh. Na nunnak ah Herod a bawi ahcun Jesuh cu hmun a ngei lai lo. Pathian nih kan lungthin, kan nunnak hi Bethlehem siter a duh ko, Bawi Jesuh chuahter a duh ko.

Note: Mah Sermon hi Rev. James Tin Kung nih CIM ah a thlah mi ka post chin mi a si.

Sunday, December 1, 2013

Wednesday, November 27, 2013

George Herbert Thanksgiving Prayer

Thou hast given so much to me,
Give one thing more, - a grateful heart;
Not thankful when it pleaseth me,
As if Thy blessings had spare days,
But such a heart whose pulse may be Thy praise.

Sunday, November 24, 2013

Top ten lists for pastor appreciation month from Baptist General Convention of Texas (BGCT)

1. Protect your pastor.
2. Understand every pastor has strengths and weaknesses.
3. Pray for your pastor.
4. Allow your pastor to be real.
5. Allow your pastor to have a life outside the church.
6. Encourage your pastor to take risks.
7. Value your pastor in writing.
8. Be available to your pastor without expectations.
9. Encourage your pastor's family to be his primary ministry.
10. Don’t become an antagonist!

Friday, November 22, 2013

Ken Connor Bia Roling

Ken Connor Washington DC ah a ummi The Center for A Just Society ah chairman a tuan mi pa nih American rammi kong hi ti hin a tial. American rammi nih kan duh bikmi le kan uar cemmi cu good life ti hi a si. Inn tha, mawtaw tha kan i cit, hnubik chuak cell phone thatha kan hman hna, thilri thatha kan i cawk i kan closet tlum lo in brand thatha kan i cawk hna. Thil thatha kan hman hna; asinain, zeitik hmanh ah kan i zat ti a um lo. Riliti a dingmi he kan i lo, kan din deuh kan ti a hal deuh. Kan ngei deuh, kan duh deuhdeuh a ti i a zaa ti a um lo, a ti. I need ti si lo in I want ti lawng te a si e, a ti.