Thawhtthan Ni

CIM caanhmannak (4th April, 2010)

(Thawhtthan Ni)

Bawi Krih ah Zumtu Nu le Pa hna,

Thihnak in a tho tthan mi kan Bawipa Zisuh Krih Dawtnak, Velngeihnak le hnangam nak cu nan zapi cung ah um ko seh.

I Kor.15:20, 21 "Sihmanhsehlaw biatak cu hihi a si: Khrih cu thihnak in thawhter a si i cucu thihnak chung i aa hngilhmi hna zong kha thawhter an si ve lai tinak aamahkhan a si. ²¹Thihnak cu mi pakhat thawngin a tlun bantukin thihnak in thawhṭhannak zong cu mi pakhat thawngin a tlung ve".

Lk. 24:6 "Hika ah a um lo, a tho cang (Jesuh Krih cu)".

Kan Bawipa Zisuh Krih thihnak in a thawhtthan nak ni campha kan phan than cang. Bawipa min kan thangtthat. Pumpak cio kan nunnak ah Bawipa thawhtthan tthawnnak nih teinak kan pe cio hram ko seh.

Nihin thawngttha bia a kan chimtu cu malaysia Ram um kan miphun hawi  hna sin ah Tukhal rian a ttuan mi Rev. Lal Pek Lian asi. Thawngttha bia kan ihrawmnak ah Bawipa nih kan zapi caah thlachuahnak kan pek piak ko seh.

Thawngttha bia kan ihrawm hlan ah Zisuh Krih Thawhtthannak kong an piahmi  zoh ta hna u sih. Asennak te khi hmet ko.

Rev. Lal Pek Lian:-

Baibal caang thim: "Mi nih cun an thawh hna i, “Zeicahdah a nungmi cu a thimi lakah nan kawl? Hika ah a um lo, a tho cang.” Luka 24:5-6.

            Bawi Jesuh thihnak in a thawhthannak hi khuaruahhar thil vialte lakah khuaruahhar bik a si. Thawngtha cauk tialmi tete ah dannak[1] a um len ko lai. Hihi cu a taktak kong kha an chim cio caah a tenok cu i dan awk hrim khi a si. A herh bik mi cu thlan a lawn i Jesuh a tho cang timi thawngtha an tial ciomi kha a si. Mithi[2] lak i Bawi Jesuh kawl lo ding kha a biapi taktakmi cu a si. Korin khuami hna sin i Paul cakuat khi ahmasa bik thawhthan kong tialnak a si tiah Baibal ah kan cawn i thihnak hrawh a sinak le tei a sinak kha kan rel khawh (1 Kor. 15:1ff[3]). Thlanmual[4] nih aa kalpi khawh lomi nunnak, Jesuh he um tinak nun kha khrihfami nih nihin le hmailei caan caah kan ngeihmi nunnak a si.

            “A nungmi” timi biafang vanmi i an hmanmi hi tehte nung a si (cf. Heb. 7:8[5] zoh chih). Hi biatlang nih thazaang tampi a kan pek, zeitintiah “Kan Bawipa cu a nung tiah kan hngalh” ti hi kan chim khawhmi a si ve caah a si.[6] Hika ah a um ti lo, a tho cang tiah vanmi nih an chimh hna. Galilee i a rak kal chungnak tiang khan an chimh hna. Thawhthannak thawngpang hi thlan hram tiang ah a si bal lo. Ramri a rak samh colh i Galilee a rak phan diam cang! Cucu Paul te hna nih kan nun hnawh chan a si, kanmah kong kan chim lo, Khrih cu Bawipa a si, tiah thawhthannak tehte an sinak kha a chim i a cakuat vialte i a muru cu a si (cf. 2 Kor. 4:5).

            Thawhthannak hi khrihfaphung i kan nunnak hrampi a si. Teitu vialte i teitu kan sinak a langhtertu a si. Job 14:14 i biahalnak “Mipa cu thi sehlaw a nung kho than ti hnga maw?” (If a man dies, will he live again? NIV) timi cu bialeh piak a si cang. Thawhthannak[7] nih a bia a leh piak cang! Thlan cu a lawng cang.[8] Jesuh cu kan nunnak caah kan i zohchihmi a si pin ah amah bang kan nun khawh naklai a kan bawmtu a si.

----------------------------------

[1]Marka 16:5; Matthai 28:2; Luka 24:4; le Johan 20:12 hna hi rel ti te hna hmanh. Hi thil vialte hi Zarhpi ni ah a cangmi a si. Thawngtha a tialtu hna nih Jesuh thawhthan ning an theih ning cio in an tialmi a si caah a tenek tete aa dannak a si. Baibal Cawnpiaktu: Biakam Thar, 328 ah zoh.

[2]Barclay nih cun mithi lak i kawl a ti tik ah phun thum in a fianter: Bawi Jesuh cu mitha, cawnpiak tu thiam a si ti tiang lawng a ti mi; Jesuh hi a kong cawn awk a si, a kong hngalh awk a si ti tiang lawng ruah; le Jesuh hi a nundan le a ziaza tahchunh awktlak a si ti tiang lawng zumh hna hi mithi lak i kawl an si a ti. William Barclay, The Daily Study Bible: The Gospel of Luke, 292-293. ‘Mithi lak i a nungmi kawl’ timi biatlang phun hi Judah mi an holh kal ning kel a si tiah Clarke hrilhfiah nih cun a chim ve.

[3]Thawhthan kong a chim tik ahhin thil pali aa zul: Jesuh cu a thi, an vui, a tho than, a zultu hna sin ah a lang ti hi a si. Gnostic pawl hoi hna nih cun Jesuh hi an thih ter siang lo. A thimi kha Jesuh a si lai lo tiah an hei i cawnpiak men ko.

[4]Thihnak hi Pathian chiatserhmi ah ruah a si i cu thihnak cu amah Pathian lila nih a kan hrawh piakmi hi thawhthannak a hmual cu a si.

[5]Biathlam 1:18 le 2:8 hi rel chih awk a si tiah Treasury of Scripture Knowledge nih cun a kan fial chap. e-Sword chungin lak mi a si.

[6]Matthew Henry hrilhfiah nih a chim ning a si. e-Sword ta lak chinmi a si.

[7]Hlan lioah khan Rome nih an siangpahrang ni an rak ngei i cu ni cu sebaste ti a rak si. Cucu an siangpahrang an upat ni le a thangthat ni a si. Khrihfa hna nih, ziah Rome uktu hmanh nih cu bantuk ni a ngeih ahcun kan Bawipa zong nih a ngeih ve lo an ti ko rua. Cu tikah Thawhthannak ni Khrihfa caah a biapi bik sullam a ngeimi cu an rak thim. Cucu zarh pi ni hi a si. Rev. James Sangawi tialmi Nunphung Hmaan, 1988, 10.

[8]The New Interpreter’s Bible in Twelve Volumes: The Gospel of Luke and  the Gospel of John, 473 ah zoh.

Theihternak: April 4, 2010 Easter Sunday ni CIM caan hmannak tarmi a si.

Khrih Ah Mithar

"BAWIPA SININ KUMTHAR LOMHNAK LE THLACHUAHNAK CU NAN DIHLAK CUNG AH UM KO SEH"

CIM Caanhman nak (3rd January, 2010)

Caantlaitu: Ngun Thawng Lian, Japan

Thawngtha chimtu: Rev. Lal Pek Lian, Malaysia

2010 akan phanhter tu kan Bawipa Pathian min thangtthat si ko seh. Pathian Dawtnak, Velngeihnak le Daihnak cu Zumtu nu le Pa nan dihlak cung ah um ko seh.

Psalm 103:1,2 "Maw ka nunnak Bawipa cu thangtthat tuah! Ka sining vialte a minthiang cu thangtthat tuah uh! Maw ka nunnak Bawipa cu thangtthat law zeitluk in dah zaangfahnak a ngeih kha philh hlah."

Nihin thawngtha bia a kan chimtu Chin Christian fellowship, Malaysia ah Pastor a ttuan lio mi Rev. Lal Pek Lian cung ah lomhnak nganpi kan nei. Bawipa nih kan dihlak caah thlachuah kan pek piak hram seh tiah thlaza kan cam.

Thawngtha bia kan ihrawm hlan ah "Ruahchan nak ttha bik" Pathian thangtthatnak hla ngai ta hna usih.

Rev. Lal Pek Lian:-

Khrih Ah Mithar

"Mi zeihmanh hi Khrih he an i pehtlaih tikah cun mi thar a si; a nungning hlun kha a lo cang, nunning thar kha aa thok cang." 2 Kor. 5:17

2010 dam te le lawmte in a kan phanh tertu Pathian min thangthat si ko seh! Hi kum thluan chung zong ahhin Bawi Jesuh he kan kal tti ahcun khua awng kan pemh lai i thluachuah vanluh kan hmu ko lai. Hi kum thluan chungah hin Bawi Jesuh he kan kal tti lo ahcun tukforhnak rap nih a kan foih tik ah kan i hlitphuak kho lai lo, ningttihnak chungah kan pil ko lai. 2009 ah zumhawktlak Pathian nih a kan hruai bantukin zumh awktlak te in kan nun ve ahcun 2010 zong ah lungthlitum a kheng khomi, teitu kan si ve ko lai. Cucaah Paul nih Efesa khuami hna sin ah a rak chim bang, "zeizong kip caah Jesuh Khrih min in Pathian cu lawm ko usih," a timi hi kan i lawmhnak raithawinak si hram ve ko seh!

Paul hi a hlan a min ah Saul a si. Mi lianngan tinak a ngeimi min a si. A min hi a rak i nunpi khawh ngai. Phunhram lei ah Benjamin hrin a si i vawleicung sianghleirun i a pathumnak ah an chiahmi Tarsus chuak a si. Biaknak lei ti ah minthang bik pakhat i ruahmi Gamaliel kut tang ah a tthangmi a si. Amah kutke cung te ah a dir kho bakmi a si. Bochan awktlak taktak a si. Jesuh Khrih zultu pawl, khrihfa hmasa hna hrem ah san a tlai ngaingaimi a rak si. Damascus lam i Jesuh nih ceunak in a hun kah i a ton tik ah a nun kha aa thleng.

Ceunak nih kan nun a kah taktak tik ahcun thlennak kan ngei. Cu thlennak tawh tlaitu cu Jesuh Khrih a si. Cu thlennak a chak a merhtu cu Jesuh Khrih a si. Aa thlengmi, minu mipa i a sining vialte kha ceunak chung ah a luhpi. I phuhrunnak pakhat hmanh a um ti lonak, i porhlawtnak pakhat hmanh a um ti lonak ceunnak innpi chungah cun a luhpi. Muihnak nih a ngiar len zong ah a tei kho lo.

Mi lianngan tiah sullam a ngeimi Saul min khan mi hmete tiah sullam a ngeimi Paul min ah Paul cu ceunak nih cun a nun a thlen. Cu hlan ah Jesuh Khrih a hrem tawntu pa cu Jesuh Khrih sal ah aa cang i thawngtha ruangah mi vilate sal ah aa ser ngammi pa a si. Hihi thlennak taktak cu a si i, hrinthan kan timi cu a si.

2010 hi ceunak nganpi nih kan nun hi a thar in kan kap tthan sehlaw Paul bantukin nun aa thleng ngammi si ding ah Bawipa sin ah kan pum i pe hna usih. Jesuh Khrih ah nunning thar ah nun tti hi Laimi khrihfami nih kan herh bikmi nun a si. Phuhrunnak le porhlawtnak pelpawi te hmanh a ngei lomi nun in 2010 cu Jesuh Khrih he nung tti hna usih.

Lawmhnak he,

Lal Pek Lian

Theihternak: January 3, 2010 ni CIM caan hmannak kan tarmi a si.

Sunday School Lungput le Thawhkehnak Tuanbia

Sunday School a rak thoktu hi England ram Glocester khua i a ummi Robert Raikes timi pa a si. Amah cu canamnak (press) a ngeimi a si pinah Tadinca chuahtu pakhat zong a rak si. Khrihfa tha ngai a si bantukin harnak a tongmi pawl va bawmh hi a zuam ngaimi a si. Thongtla pawl an nunning a zoh tikah Pathian kong chimh ahcun an nunzia zong an i thleng kho deuh theo lai tiah a rak ruah i thongtla pawl sinah a rak tuan hmasa nain an nunning an i thleng kho hlei lo.

Robert Raikes nih zeitindah sifakmi ngakchia pawl nunnak thanchoter hi kaa zuam lai tikha a ruat lengmang i 1780 kum ah pawngkam i ngakchia pawl, sianginn zong a kai kho ve lomi le umnak zong thate in a ngei lomi hna pawl sinah riantuan hram a thawk. Ngakchia tam deuh cu Kawhrenh sernak sehzung (Pin factory) ah rian a tuanmi an si caah Zarhpi ni lawng hi an i manh caan a si i Sunday School tiah min a bunhnak zong a rak si. Ca a chimtu nu pakhat kha a rak hlanpiak hna i, ca chimhnak (Maths an rak cawng hmasa, an ti) in ngakchia pawl cu a rak thawkpi hna. An thawkka ah cun midang pawl nihsawh zong a rak tong ngai nain, Robert Raikes cu lungdong lo tein a tuan lengmang i kum thum a rauh hnuah Wesley te unau le Whitefield te unau hna nih tha peknak an vun ngei. Mi zapi zong nih Nov. 3, 1783 ni ah hnatlakpinak an ngeih piak.

1785 kum ah Robert Raikes le William Fox hna nih (Sunday School Society) Sunday School Cawnnak Bu tiin an rak tuah. Cu ticun sianginn zong a hung karh chin lengmang i 1789 kum ah cun siangngakchia 250, 000 tiang in an hung karh lawng si loin an nuncan ziaza zong a tha deuh ngai cang. Misualmi zong mithmuh in an hung zor chin lengmang. Sunday School cu London in America ram Virginia tiang a hung karh chin.

Robert Raikes cu 1802 kum ah pension a la i, an ram nih minthatnak (freedom of the city) khuapi caah luatnak riantuantu timi lehhmah an pek. 1811 kum ah a thi i a ruak cu a Sunday School siangngakchia pawl nih hlunghlaite in an thlah. 1824 kum ah American ram ah Sunday School Bu (American Sunday School Union) cu an van tuah. Sunday School hi ngakchia hna caah a tha ngaimi cawnnak hmun a si kha mi zapi zong nih an hun theih cang i 1912 kum ah cawnpiaknak program pawl zong an hun karhter chin.

Kan Kawlram ah Sunda School a rak thawktu cu Judson Siangbawipa nupi Ann Judson a rak si. Zarhpini ah Khrihfa pawl kha Baibal ca cawnnak le halnak a rak tuahpi hna nak in an thawk. Atu ah cun Sunday School ti nakin Church School tiin kan hman deuh cang. Kan Lairam ah Sunday School Carson bawinu nih a thok i ningcangte in a kalpitu cu Johnson siangbawinu a si i, 1950 kum ah felte in a rak dirpi hna. Ni ngani (Friday) zanlei ah saya/mah te he i tonnak le thlacamnak in Zarhpi zing i an cawnpiak dingmi hna kha felfaite in timhtuahnak a rak ngeihpi hna. Cucu Hakha ah a rak si. Cuticun ZBC ramchung ah duhsah tein a karh ve.

Siaherhnak he,

Lal Pek Lian
CCF, Malaysia

Theihternak: June 4, 2009 ni ah Rev. Lal Pek Lian (CCF pastor, Malaysia) nih Laiforum ah a thlahmi kan tarmi a si.