Pathian A Thatning

Nihin cu rian ka tuannak sikhan ah mizaw tamnawn te an ra. Nu pawl an i piahnak a si caah nu lawngte an si. Nu pakhat cu a min ka vun auh i a rak lut, ka vun chonh i a hmai cu aa nih ter ko nain a thinlung a rit ngai ti ka theih. A thi ka check, a taklinh te pawl ka check, a zun ka check dih in khan chungah ka chiah i a konglam cu computer ah ka vun khumh. A kum ka zoh i 24 a si. A nauinn ah damlonak a ngeih caah biospy an tuah cang mi a si a that hlei lo caah dot dang tuah than ding in a rat cu a si. A tih tuk ti ka thei caah a khan chungin ka chuah lai te ah na thil rak i thleng law zeizong te Pathian kut ah ap ko a tha ko lai tiah tha ka pek ta. Pathian cu a thei nain Khrihfa tha cu a si lo. Kaa pum bal lo a ti. Cuticun kei ka chuak i sibawi te nih an tuah dingmi an rak tuah. Nazi cheu hrawng a rauh hnu ah a rak chuak than. Sikhan a hmailei thutnak lei ah kei rian ka tuan lio a si a ra i ka sinah, " thazang na ka pek caah kaa lawm. Pathian nih a ka um pi taktak ko, ka rat leiah cun tihnak in ka khat, a sinain ka kir lei tuah cun hnangam nak in ka khat" tiah a rak ka ti. Pathian ka umnak hmun le ka tuanmi rian chung tein na thatnak au pi khawhnak caantha ka hmuh caah kaa lawm tiah a kal hnu ah Bawipa sinah lomhnak bia ka chim ve.

Thawngtha a rak kan phorhtu US ramah Bawipa nih a kan chiah hi Bawipa caah missionary tuanding in a kan fial mi kan si ko. Hlanlio ah cun an mah nih thawngtha an rak kan chimh nain nihin ah cun minung tampi cu an min lawng Khrihfa an si cang. Pathian bochan duh nak taktak thinlung zong a um lo i an duh poh in an tlong leng ko cang. Sikhan i rian ka tuan caan hi a tawi ngai nain minung tampi sining a hlei in US an nunning tampi Bawipa nih a ka chimh. Mizaw thar kan ngeih tik poah ah pa pazeizat he dah nu va nan si bal timi kan hal tawn hna. An konglam tling kha computer chungah chiah zungzal a si caah. Caantam pi cu ka awlok a chong, an ka leh mi ka theih ah ka mit zong a kau dih tawn. A cheu hna cu 20 leng an si. Mitam deuh hi a tlawm lei in 5 tal he cun i thium tung lo in nu va an rak si hna (an kan chimh mi chung hmanh ah, an chim lo mi hna a um ah cun an tam chinchin ko lai va si kaw).

Khua ka ruah lengmang tikah ka fa le caah an thannak ding vawlei ka zoh i ka lungre a thei cia. Cucu voi tam pi zong ka chim tawn mi a si. Laimi kan nunphung le Khrihfa phung kan kal pimi hi cu a rak i dawhtuk hringhren. A thiangmi thitumh nak kan tanhning le kan sunsak ning. Va le, nu pi le cungah zumhtlak kan sining (micheu cu an si ve lo men lai nain a tamdeuh in ka chimbia a si). Hi kan nunphung hi midang nunphung nih a dolh sual nak hnga lo fek tein kan biaknak leiin le kan nunphung nih dir pi peng hram seh law tihi ka saduhthah taktak a si.

Zei rian kan tuan zong ah Bawipa nih caankhat, caanhnih te cu a thawngtha bia chimding ah caan a kan pek cio ko. Hi bantuk caantha kan hmuh mi hi hmanthiam i zuam cio hna u sih. Si lei hi ka cawn bal mi zong a si lo, ka thiam mi zong a si lo, ka tuah bal mi zong a si hrimhrim lo nain Bawipa nih thluachuah a ka pek ti hi 100 ah 100 in ka zumh. Sau zong a tuan ding ka si ti lo. Nau ngei ding kan si caah thla 5 chung te lawng ka tuan caan hi a si. Cu chung ah hin a caancaan ah kan tuanti hawi mirang hna aa rem lo mi hna karlak zong ah Bawipa nih remnak bia a ka chim ter. An caah thla zong a ka cam ter. San ka tlaih lo tuk bu ah an ka bochan i ka tuan hawi zong nih an biathil zong an ka chimh lengmang. Aa uah ngai mi sibawi le minih an rembak lo mi sibawi he zong rem tein rian a ka tuan ter khawh. Mualpho nak um lo tein Bawipa nih ka nun a zoh khenh. Pathian a thatning le a dawtnak ruah tik ah lunglomh nak chim lo in ka um kho lo. Hawi bantuk in hlawhtha pi ka hmu lo. Asinain laimi tampi caah ka si khawh tawk in thathnem nak ka chuah pi ko tiah kaa ruah. Laimi cu kan i lawm tiah an chim bal lem lo nain an caah santlai thahnem in Bawipa nih a ka hman ko ti ka hmuh i kai lawm ngaingai. Laimi ca lawng si loin mirang le Spanish hna ca zong ah Bawipa nih a thatnak chimnak caan tampi a ka pek. Bawipa zeizong vial te hi na sunpar nak caah si seh law na thatnak hi a phuang zungzal kho tu kan si cio khawhnak hnga fim kan chim law kan cawn piak ko timi hi ka thlacam nak a si.

Dawtnak nih Fahnak a Chuahter Tawn

Mi pakhat hi na dawttuk ah cun silole a zawn na ruah tuk ah cun na ruahchan ning bantuk in thil a can lo tik ah na lung a fak tuk lai. Lungrethei ngai zong in na um lai. Cun mi dang zong nih fah nak in pe ko hmanh hna seh law na dawtmi nih fah nak an pek mi hi fak khun in tuar khawh a si. A ruang cu na dawttuk caah a si. Thiltha na chimh, a tuah duh lo tik ah na lung an fah ter khun fawn lai. Cu thil vial te cu dawtnak ruangah a si. Khirhfabu zong, khua le ram le miphung zong hi mah bantuk cun a si. Kan dawt tung, kan dawt tluk le thangseh ti kan duh tluk in thil a caan lo tik ah lung a fak, tha te hmanh in i hngilh khawh a si lo.

Kan dawt lemlo mi nu/pa cu kan thinlung ah a um lo i zei a ton poah zong ah kan zei a poi lo ngai men lai. A ruang cu kan i pehtlaih tuk lo le kan dawttuk lo caah a si. Sianginn kan rak kai lio ah kan hawi pa Cate (Tuan Za Kip Thawng) nih hla a rak phuah i hawitha cu ral an si a rak ti. Cu lio ah cun ka nih a rak chuak tuk i hawitha ral an si bal lo tiah ka rak el bal. Asinain caan tampi ah ka kawi ka ral ah a tla timi ka chuak theu lengmang tawn. Ka kum a u pa deuh i kaa fiang chin lengmang.

Cucaah cun kei cu mi dawttuk zong kaa tim ti lo, Khirfabu le zei dangdang ah va tan tuk zong ka huam ti lo. Lungfah ter tu an si lengmang tung i cu nak cun nuam ten, lungdai ten an kong zong thei lem lo le ceih lem lo ten um ko cang ning law ka ngan a dam deuh lai tihi ka ruat tawn. Dawtnak nih hin chimkhawh lo mi fahnak a chuah ter theu tawn.

Sal an silo Fimchimtu saya/mah an si

Nihin ah ka hawinu State dang a ummi he kan i chawn. Bia a ka ruahmi tampi lak ah an khua ah pastor an rak lak lio ah laimi kanpa bik Rev.Dr. S. Hre Kio nih a chim tiah a ka chimhmi te hi carel tu hna dih lak ka sia nan herh ve caah le Pathian rian a tuantu kan pastor te cungah kan lungput dingning zong a si ko tiah ka ruah caah ka vun tial nak a si. Dr. Hre Kio nih a chim a timi cu;

American ramah cun kan pastor te hi kan lakmi hna an si ti phunin duh poah fial ding ah mipi nih kan ruah tawn. Pastor te cu kan duh poah kan fial hna dingmi kan sal an si lo. Pathian ram kauhnak caah rian a tuan dingmi Pathian sal le tu an si i kannih nih cun fim a kan chimtu, a kan cawnpiaktu saya/mah tiah kan hmuh khawh hna le kan u pat hna a hau a ti. Cuti kan u pat hna lawnglawng ah Khrihfabu zong a thangcho lai i hmaiah a kal kho lai tiah a ti, tiah a ka chimh.

Mah hi Dr. S. Hre Kio chimmi hi thil te tuai te a lo ngai nain kan lungput hi kan pastor te cungah zei tluk indah a biapit timi cu a langh ter. Kan umnak cio ah teh kan pastor te hi Pathian sal an si tiah saya bantuk in maw kan hmuh hna asilo ah kan sal an si tiin dah mah duh poah fial ding ah kan ruah hna. Laimi tampi cu kan pastor te santlaih lonak, tlamtlin lonak chim ah kan kaa a thaw ngai nain kan pastor te nih zeidah an herh i zeitin dah an khuasak ning a si titu cu a zoh piak duh bal lo mi kan si tawn. Har ngaiin kan chiah fawn hna. Kan herhmi kan chimh poah ah kan bawm kho seh ti kan duh fawn. Cun appointment kan ngeih mi vial te hi kan kal pi dih seh law ti kan duh fawn. Minung 30/40 hrawng a si mi member caah cun a si kho men ko lai nain chungkhar a tam i member a tam cang mi Khrihfabu caah cun pastor pakhat nih a za pi tein a tuah khawh ding ti hi cu minung cio kan si caah kan si ning cio i zoh sih law a si kho lo mi a si.

Cun phone an tlai duh lo tiah kan buai ngaingai tawn. Minung lak ah minung a si ve mi kan pastor te zong hi a caancaan ah chungkhar kong ah relrem lonak an ngei kho, cun a caancaan ah meeting a kai tawn mi zong an si. Zung an um lio zong a si kho mi a si. A ngaingai tiah cun kan pastor te hi exchange zungah a tuan mi an si lo. Phone call poah poah hi tlai dih hna seh law rawlei caan hmanh a ngei lo ding an si.

Kan pastor hi kan dawt lo ruangah kan cungah a vuivai lo men lai, dai tein a um ko men lai nain bia a kan ceih te tu ding cu Pathian a si ko. Pathian nih chiti a rak thuh mi a fa le hi a ven hrimhrim hna ti cu Bible nih fiang tein a kan chimh. Cucaah pastor santlaih lonak vah pi khawh hi thawn ah ruah ding a si lo i kan uar ding zong a si fawn lo. Pathian biaceih nak tu kan cungah a tlun sual nak hnga lo kan i ralrin awk a si deuh. Cun kan mah mipi lei kan tlamtlin lonak zong hi i zoh pah ve hna u sih. Angaingai ti ah cun Bawipa nih chiti a thuh i a ven mi hna a tu khal ah a chiah mi hna hi kan sal an si lo i kan saya/mah te tu an si deuh.

Thil kan Hmuhning

Laimi tampi cu thilhmuh zia kan thiam ngaingai. Voikhat cu dawr ah kan kal i ka hawi le he aa dawh ngaimi nu a rak i chok len ve mi kha kan hmuh. A dawh bak tiah kan zoh len lio ah kan hawi pakhat nih ka dua le hna a ke a ngan tuk a ti. Kan zoh i a ke cu a ngan in kan hmuh dih taktak. Cucaah aa dawh bak ko nain a ke a ngan deuh tiah remark kan chiah.

Mah nu kha a tak pum ah aa dawh lonak kan hmuh khawh mi cu pakhat te lawnglawng a si. A dang vial te aa dawh lo nak a um lo. Asinain kan thinlung chungah aa dawh mi 99 nakin aa dawh lonak 1 te kha kan hmuh khawh deuh. Khuaruah har taktak cu kan si ko.

Laimi hi lairam i kan rak um lio tein luat tein bia kan chim khawhnak hmun hi biaknak lawnglawng ah a si. Cunihcun a kan lem pah rua ka ti, ram thangcho kan phak hnu zong ah kan riantuan nak company i kan boss te an that lo ngai ko zong ah kan zei a poi lo, chimrel phungah kan ruat lo in dai tein kan cung i an sualnak vial te kan i in khawh. Asinain biaknak lei kan hruaitu pawl cu sawiding lawngte kan kawl hna i biaknak lei ah buainak chuah pi lawng te kan duh. Mah ral veng hmanh Mirang holh a thiam lo mi pawl zong kan nihlawh te a vun that pah ah cun mi zei rel lo in um kan hmang. A ngaingai tiah cun ningzak ngai ding kan si. Kanmah tein kan mah chung kong kau hmanh kan i tawl rel kho maw tiah ai tawl rel kho mi kan um fawn lo. Kan biaknak hruaitu pawl hi sumphomh in an um lo kar ah kan phomh tung hna nain an mah bomhnak lo in le kan si kho fawn lo. Kan zia hi kan thinh lo ahcun buaibai nak a chuak chin lengmang rih ko lai. Laimi nih hin kan biakmi kan Pathian kan tih lo tuk ruangah maw a si hnga a si lo ah biaknak lei ah buaibai nak chuah pi khawh hi thawn ah kan rel caah maw a si hnga kan buai zungzal ko. Minung kan tam deuh poh le i then ding hi a phung a si rua tiah kan ruah.

Hi thil vial te kan ton tawn mi kong ruah tik ah ngaihchia ngai kan si. A ruangbik a si ko mi cu thil kan hmuh ning ruangah an si kan ti khawh hna. Aa dawhnak tampi aummi lak ah aa dawh lo nak bik, a chiatnak bik a hmemi te char le thlir kan hman tawn mi nih hin kan biaknak zong a dam ter kho lo. Cucaah kan thil hmuh ning kan thlen a hau cang. Aa dawhnak, a thatnak a tampi mi tu kha hmu cang u sih law aa dawhlonak, a chiatnak a hmete kha hmuh lo i zuam cang hna u sih. Cu thinlung nih cun ram le miphun, Khrihfabu zong a dam ter i hmailei ah thawng deuh in a kan kal ter khawh deuh lai.

Christmas Caan

Christmas caan hi thinlung aa nuamh ngai ding caan a si nain thinlung re a theih ngai caan zong a si tiah chim ning law ka palh lai lo dah ka ti. Zei ruangah tiah cun herh mi a tam, duh mi a tam, khat lei in thawh le bur a si, chungkhar herh pang cawk duh le a si fawn. Ramleng um pawl le bang cu santlaih ah tlaihlo zong ah lailei ummi hawi an hngar tuk lai ti a si i a si khawh chung in neihchun tete zong kha chungkhat sa hlawh kuat cio a si. Kan mah chung bantuk in tak ro bakin Christmas caan ah a thu mi kan tam men lai tiah ka ruah. Hawikom tete zong card kuat duh zong ah thinlung lawng nih a thieh i tuah ser nak nih a zul kho ti lo. Kan fa le zei thei lo cu chim awk a um lo an lung a fim deuh cun thilri duh herh hauh an hmang cang fawn. Tuah piak khawh lo ah le zang an fak tuah piak ding ah le thazang nih a celh fawn tung lo. Hawi an hngar tuk lai ti le phan a um fawn. Zei a si zong ah Christmas thla cu nomhnak he lung retheih nak he aa thuan mi thla a si tiah tak sa lei cun chim u sih law kan palh lai lo tiah ka ruah.

Bawipa Jesuh Khrih hi vawlei ah a rak rat channak tu hi ruat hna u sih law a puai rumro ah khan buai ti hna hlah u sih. Bawipa nih a rat hnawh chan cu nangmah le keimah khamh awk ah a nau ta bik mi hmun i thim in hi vawlei ah a rak rat hi a si ko. Kan pawngkam ah kan lungthin kan chiah ah cun lungretheih nak lawng te si ko hmanh sehlaw Bawipa ah kan lungthin chia hna u sih. Cun kan Christmas tuah ning zong hi sifak bik in mi rum bik tiang i lomh khawhnak puai, Christmas si seh law ti hi saduhthah ngai zong a si ko. Christmas ni hna hi kan rumnak, lianhngan nak kan langh ter caan hna ah kan hman sual ah cun Khrihfabu chungah sifak santlai lo mi hna caah ngeihchiat nak ni ah a cang sual ko hnga. Kan program zong ah hin mizapi a huap kho mi program deuh ngei kho hna u sih law kan zaapi tein pakhat hmanh bau lo in kan caah a chuak mi Jesuh Khrih chuah cam hi lunglawm tein dong cio hna u sih.

Christmas caan cu kan lungre a theih caan tu si lo in kan thilrit kan thumh caan le kan i lomh caan, Jesuh Khrih he kan i ton caan tu si hram seh tihi ka saduh thah a si.

Sweet December

Dawtmi careltu vial te hna a thlum mi December thla ah damte in a kan phak tertu Bawipa min kan thangthat i December thlum nih a chuahpi mi daihnak, hnangamnak le lunglawmhnak vialte nan cungah um ko seh tiah nan kut kan tlaih hna.

Bawipa Jesuh chuah caan kha na mitthlam ah vun cuanter hmanh. Cawrawl einak kuang chungah nauta te in misual nangmah le keimah tlanh awk ah a rak chuakmi naute kha nang le kei bantuk in ihphah thatha le puan lumlum ah an rak thlim lo. Cawrawl einak kuang te ah an rak thlimmi naute tu a rak si.

Na lungpuamnak, naa uahnak le keimah timi minung leiin lungpuamnak lungthin na ngeihmi vialte na thumh dih hnu lawngah naute Jesuh na sinah a chuak kho lai. Naute chuahnak dingah kan lungthin timtuah cio hna usih law naute cu dawtnak le tangdor tein rak dong cio hna usih.

A thlummi December lawmhnak nan cungah um cio ko seh.

Sweet December and Merry Christmas

Sertu Pathian le Sermi Minung

Romans 1:19-20a Minung cu Pathian kong hngalh khawh a simi thil hna kha Pathian hrimhrim nih fiang tein a hmuhsak ko hna nain an hmu duh lo, cucaah dan a tat hna. Vawlei a ser hramthawkte khan Pathian nih cun, hmuh khawh a si lomi a sining, zungzal hmunmi a Thawnnak le a Pathian sinak kha, fiang tein a langhter ko.

Ruahdeuh dingah ka duhmi cu Pathian kong hngalh khawh a si mi, hmuh khawh a si lo mi a sining timi hi a si. Hi cathiang nih a langhter mi hi sullam a nei tuk ka ti. Pathian kong hi minung caah hngalh khawh a si nak tiang ri a ngei mi a si. Cun a tanglei ah hmuh khawh a si lomi a sining zong a um rih fawn. Caantam pi ah cucu serchom mi minung hna nih kan i fiang tawn lo. Cucaah Pathian nih a tuanding mi a rian hi minung nih tuan piak kan timh tawn i kan rian a si lo mi ah kan buai lengmang tawn. Pathian caah a mah rian cu chia ko hna u sih law minung nih kanmah rian te tuan ko hna u sih.

Kan caah buainak a chuak tawnmi cu hngalh dih khawh le theih dih khawh a si lo mi Pathian hi theih hngalh dih kan i timh tawn tik ah hin a si. Pathian caah calendar zong serpiak a hau lo. Cucu minung hna nih kan tuah piak tawn. A donghnak ah kan mah lila kan buai i harnak kan i pethan. Cathiang chungah hi tihin kan hmuh:

Matthai 24:36 Asinain, cu ni le cu caan cu zeitik ah dah a si lai, ti kha ahohmanh nih an hngal lo; vancung mi zong nih an hngal lo, Fapa zong nih a hngal hlei lo, Pa lawnglawng nih a hngalh.

Marka 13: 32-33 “Sihmanhsehlaw cu ni le suimilam caan cu ahohmanh nih an hngal lo, vancung i a ummi vanmi zong nih an hngal lo, Fapa zong nih ka hngal lo, Pa lawnglawng nih a hngalh. Cu caan cu zeitik ah a si lai kha nan hngalh lo caah i ralring te le fimhring tein um ko u."

Vawilei cung Khrihfa zeimaw zat nih an i buaipi mi le laimi Khrihfa cheukhat zong a kan tuaitam ngaitu cawnpiak nak phundang a hungchuak ciammam i caan donghnak kong rumro ah Khrihfa cheukhat cu kan buai hna. May 21, 2011 ni cu Bawi Jesuh Khrih a ra than lai i caan a dong lai ti a si. Hi bantuk cawnpiak nak nih hin hlanlio kan pa le chan zongah laitlang khua te lei ah cei tuk in a rak den hna i fa le zong sianginn kai ter duh ti lo in an ngeihmi satil arva hna zong cawimawi nak ah an rak hman dih hna i rian zong tuan ti lo in an rak um hna. A phichuak cu dinei awk an rak ngei ti hna lo cun a hmaikum ah cun harsa taktak in an rak um, tihi kan pa le nih tuanbia bang an rak kan chimh bal mi a si. Mah lio hrawngah a rak um ve mi kan pa le zong cheukhat cu pumsa in an kan nun pi rih.

Kan hnu nai te zong ah May 21, 2011 ah Bawipa a tum lai caan a dong lai tiah cawnpiak nak hman lo a chuak than. An cawnpiak nak ah cherhchan an lak mi cheukhat kan zoh hna lai; Pakhat nak cu Genesis 7:4 ah an bunh. Ni sarih chungah vawlei cungah hin ruah ni sawm li le zan sawmli ka surter lai i ka sermi thil nung vialte cu hrawh an si dih lai tiah a ti. Pathian nih Noah sinah a rak chimmi a si. Ni sarih nih a chim duhmi cu ni sarih le kum thong sarih a si tiah Bible cu an mah duh in an hrihfiah. Noah chan tilian a rak tlun kha B.C 4990 ah a rak si an ti. BC 4990 cun kum 7000 a rauh caan cu an tuak tikah 2011 a si an ti. Salm cauk chung ah Pathian caah cun nikhat cu kum thongkhat he aa tluk kum thongkaht zong cu nikhat he aa tluk ko ti mi he khan an peh tonh i 2011 kumah Bawi Pa a ra than lai tiah an au pi.

Pahnih nak an chimmi cu Bawi Zisuh Khrih an thah ni le May 21, 2011 kar lak kha an pehtonh than i an tuak tiah cu karlak cu ni 722500 a um ti a si. Mah number pawl cu 5x10x17x5x10x17 tiah an tuak. Number 5 cu tlanhnak ti sullam a si an ti. Number 10 cu tlamtlin nak number a si i number 17 nih Vancung timi sullam a ngei an ti. Cucaah May 21, 2011 ah cun Pathian khamhnak a tlinnak ni le Pathian nih thianghlim lor nak ni a si lai tiah an rak tuak. Cu nih cun khua tuaktan kho deuh ve lo mi laimi Khrihfa tampi cu a buaipi hna i Pathian an biak tik hmanh ah tih nak in an khat. A taktak ah cun Pathian hi tih biak in biak ding a si lo. Pathian cu dawtnak Pathian tu a si i a dawtnak in tlanh mi fa le kan si nak tu hi kan chim phuan deuh awk a si.

Kum 5 hrawng ka rak si lio ah ka nu le ka pa nih crusade ah an rak kan pumh pi tawn. Thawngtha chimtu cu tar nu te a si i a chim mi cu Hell mei tih a nunning kong kha tampi a rak kan cawn piak. Hngakchia tuk ka si caah Hell tih nunning a kan chimhmi ruangah zaan tamtuk hngilh kho lo in ka rak um. Ka nunnak hi tihnak in a rak khat. Ka ih lio zong ah ka mitthlam ah mah Hell mei lawng te a rak cuang. Ka hung u pat hnu ah ka nu le ka pa ka rak ti mi hna cu mah bantuk cawnpiak nak hna nan rak kan ngeih ter mi kha cu nan poi taktak si ka ti. Mah vial te ka tihnak nih khan ka tluak le ka thannak zong tamtuk a rak ka donh lai ka ti hna. Chim duh mi cu Khrihfa tha si hna seh ti an kan duhnak ruangah cawnpiak tu zong nih a thih in an rak kan thih awk a si lo. Mah ka hngakchiat lio ah cun Pathian muihmai ka mitthlam ah ka cuan ter tikah vel ngeimi le mi a zangfah hmangmi Pathian a si nak ka cuan ter kho lo dantat a hmangmi le mihrem a hmangmi Pathian lawngin ka mitthlam ah a rak um.

Revelation and the End of the World timi cauk kan rel ah cun Seven day Adventist pawl le Jehovah Witness pawl nih vawlei caan dongh nak kong he pehtlai in an rak tuak ning le thil a si lo ning kong a donghnak ah thihnak le ngeihchiat nak tiang minung tuanbia ah an rak chuak pi nak kong tampi hmuh khawh a si. Bible ca kan rel tikah kan duhnak zawn te lawng kan lak i kan duh mi zawn he poh kan mah siarem ning le duhning in kan pehtonh dih ahcun Bible cawnpiak ning si lo in kan mah duhning poh in Bible kan tuah he khin aa lo mi a si. Cucaah cun Bible ca hi cawn a herh hrimhrim mi le hrihfiah ning zong thiam a herh hrimhrim mi a rak si nak a si.

Hi vial te buaibai nak hna i an hram cu Sertu Pathian hi sermi minung menmen nih thieh dih kan i timh tik ah le cun Pathian sining cu kan theithlu kho fawn ngaingai lo tik ah minung thiamnak le sining limited a sinak kan cohlan duh fawn lo tik ah a chuak mi buaibai nak an rak si ko. A lianngan tuk mi Pathian cu a ser chom menmen mi le a hmetuk mi minung hna nih kan thluak hmang in a ratthan nak caan le a sining kan tuak piak ah cun mah bantuk in kan i palh lengmang ko rih lai. A siahcun Pathian cu theih dih khawh ding a si lo caah kan bia ti lai lo kan ti kun lai maw. Tihlah! ti naisai hlah! Bawipa he thukdeuh, kaudeuh in pehtlaih nak ngeih kan i zuam chinchin lai. Bawipa kan fuh chinchin lai i a sinah dornak kan hawl chinchin lai. Thukdeuh in kan Pathian he pehtlaih nak kan ngeih tikah siter a kan duh mi nun ah a kan hruai i kan nunnak sullam a ngei deuh chin lengmang ve. A sinain kan philh lo awk tu cu theihkhawh a si mi Pathian sining tiang hi minung hna kan caah a um i theih khawh a si lo mi a sining zong minung thluak lonh ah tampi a um rih ti hi a si ko.

Cucaah cun Khrihfa kan i cawnpiak nak hi midang thihnak le tihnak dingah hmang sual hlah u sih. Bawipa tumtik kong le caan donghnak kong te hna ah buai ti hna hlah u sih. Bawipa nih kan ti khawh tawk rian a kan fial mi tu hi dinfel nak tein tuan hna u sih. Minung kan rian a si lo mi ah buai ti hlah u sih. Cun Pathian zong uk i tim hlah u sih, a mah tu kan nunnak uk ter hna u sih. Kanmah riante tu hi fel tein tuan ko hna u sih. Sertu Pathian sining taktak cu kan minung theihhngalh nak nih cun a phan bal lai lo. A mah bel te zeitik caan poh ah kan Bawipa hung tum ai kun a tong ngammi kan si nak hnga Bawipa he nung ti hna u sih, ready ten um peng hna u sih.

Bawipa cawnpiak nak hman lo chungah kan pil sual nak hnga lo le cawnpiak nak hmanlo nih tuaitam mi Khirhfa kan si nak hnga lo fim kan chim law narat thannak ni caan kongah a buaimi Khrihfa si lo in zeitik na rat poh ah ready in nangmah an dong kho tu Khrihfa kan si nak hnga kan zangfah ko. Amen.

Khrihfabu Tumchuk Tertu Ziaza Dawhlo Cheukhat Pawl

Khrihfabu kan ti tikah mi pakhat lawngnih dirh mi asi lo i mi pakhat lawng umnak hmun zong a si bal fawn lo. Khrih a zultu hna mibu i funtom nak hmun le thazang i peknak, harsat retheih i hrawmnak hmun lunglomh nak zong i hrawm nak hmun a si. Mibu kan ti mi cu mi pakhat cio kan i fonh tik lawngah mibu ti a si kho. Cucaah kan Khrihfabu a ngan a dam khawh nak hnga ding caah cun mi pakhat cio hi kan bia pi taktak. Kanmah pakhat cio nih Khrihfabu le miphun dawtnak kan ngieh lawnglawng ah Khrih i a pum a si mi Khrihfabu hi athang cho kho ding a si. Khrihfabu chung ummi minung pakhat cio hi Khrih pum a si mi a Khrihfabu hrawk kho tu kan si bantuk in a Khrihfabu tunmer nak ding zong ah a biapi tuk hringhren mi a si.

Khrihfabu thil sining ka zoh tawn tikah ka thin a phang ngai. Khrihfabu a remhtu si lo in rawknak lei ah a kal pi tu nuncan ziaza tam nawn ka hmuh tik ah ka lung aa nuam hrimhrim lo. Zeicatiah Khirhfabu chungah mipakhat ka si ve caah Khrihfabu cu a dam mi Khrih i a fa le i but nak bu si seh ti ka duh. A tanglei thil pawl hi Khrihfabu caah a tha hnem lo mi nuncaan ziaza an si tiah chuah pi ka duh;

1. Vision ngei lo mi hruaitu nih hruai- Naa tlak zong tlak lo zongah Khrihfabu hruaitu ah thim na si ahcun Khrihfabu a hmai lei kong ah vision na ngeih a hau. Vison na ngeih tung lo ah cun hruaitu tuan lo kha a tha deuh. Mi dang caah tluk rilh nak a chuah pi tu na si lai. Mipi cu chim lo nangmah kalnak hmanh naa theih lo ah cun zeitin mipi cu na than cho pi khawh hna hnga. I pum pek bak zong a hau i vision ngieh bak zong a herh. Cu lawnglawng ah cun Khrihfabu a thangcho kho ding a si.

2. Dirhmun ngeilo hruaitu- Mah tenih tuaktan le ruah si lo in mi chimmi poh ah "um...ee" a ti peng mi hruaitu zong nih Khrihfabu thancho lei si lo in a tum chuk ter. Dirhmun ngei mi, zumhnak kong ah hruainak kongah mu le mal a tlai mi le a thei, a thiam mi an si ding hrimhrim ah a bia pi tuk mi a si.

3. Vawlei Nomhhneih duhtuknak- A min bunh tawnmi ah Fellowship ti a si. A sinain ning le cang tein tuah ah a tha. Mah nomhhneih le dinei duh caan poh i Khrihfabu tangka sawksam a hmangmi hruaitu pawl cu tu phaw aa hruk mi cenghngia taktak an si. Khrihfabu tangka zeitin dah kan khon lai i zeitin dah mission laitlang lei hna kawlramlei hnaah kan tuan lai ti um lo in zei tin dah Khrihfabu tangka hin kaa nomh lai i ka duhmi ka tuah lai ti khuaruah cu mifir lungput a ngei mi ti hmanh ah ka palh lai tiah ka ruat lo. Khrihfabu tangka si lo in na tuah khawh ah cun nangmah ten naa thawh i na tuah ding a si. Bawipa chaw thiang hi tihzah nak he a mah caah kan hman lo ahcun kan mah caah tihnung taktak mi a si. Kan tuahmi ning tein kan sinah a kir than ding a si. Bawipa chaw hi tihzah u pat ding le fel ten a siding ning ten hman ding a si.

4. Khirh vailam tel lo in a Bawiluchin i cuh- Hi lungput zong hi a poi taktak mi a si. Khrih a temhnak le a tuarnak, a thisen le a thlanti vial ruat duh lo in le i hrawm duh lo in a sunpar nak a bawiluchin lawnglawng chinh kan duh tik ah cucu Khrihfabu caah tih a nung taktak mi tuangtuan bantuk a si. Tuangtuan cu thilhme te a sinain a ngan tuk mi inn pi zong a thluk khawh, a phur khawh ko. A bawiluchin kan i ruah chan ah cun a temhtuar nak zong kan temhtuar ve a hau. Khrih a temhtuar nak aa teltung lo mi cu Khrih bawiluchin a si lo Satan luchin a si lai.

5. Chunglei nak in lenglei sining ah buai deuh- Hi zong hi a poi ngai. Kan nunnak nih a chim tung lo mi kan kaa nih Halleluiah tiah mipi zoh dawh in aa um ter mi tampi kan um. Halleluiah ti hmanh a sullam kan hngal hnga maw ti ka ruat tawn. Halleluiah sullam cu Pathian cu thangthat si ko seh ti a si na nunnak chunglei in a chuak dingmi/ a put dingmi a si. Halleluiah na ti thawng in Bawipa aa lawm hlei lai lo, na hruaimi mipi zong nih an in u pat hlei lai lo. A biapi mi cu na nunning tu in Bawipa a thangthat mi na si nak na langhter ding a si. Chungthu lengnal nun in Pathian thangthat ti hna hlah u sih.

Laimi Khrihfabu kan sining kong a tlangpi in ka ruah lengmang tikah ka thinlung chung i a ummi pawl tial loin ka um khawh ve lo caah mah vial hi ka tial mi a si. Mi pakhatkhat le bu pakhatkhat ka ti duh nak hna an si lo Laimi kan Khrihfabu hna hi a dam mi kan si khawh nak hnga tiah ruahchan nak he ka tialmi tu a si.

Stress Damternak Dot Nga

America ram a ummi minung 80% nak tam deuh hi nitin stress he an nung cio dih ti a si. Cu ti stress na thinlung ah a luh tuk ahcun phun 5 in tei nai zuam/nemter naa zuam lai tiah Hope Health Letter (Vol. 31, No. 5 cahmai 1 nak ah) ah an tial.

1. Na thluak in khua tuak. Na keng in tuak hlah. Thil na thok hlan ah thate in timhtuahnak ngei law planning suai hmasa dih.

2. Hngakchia hna annih thawng va ngai ta.

3. Thilbuai mi nak in daihter ding ning kong va ruat deuh. A buaimi cu a buai cang ko caah na problem (piahtana) kha fak tuk in va ruat ti hlah. Mi zong mawhchiah fawn hna hlah. Thilbuai a chuakmi phisin dan tu kawl cang.

4. Nangmah le nangmah tha i pe. Santlai mi minung pakhat na si kha philh hlah.

5. Ringawn pawl (Video, TV, Cellphone) ti bantuk hna an hnawhtu pawl kha phit dih hna law daite in caan zei maw zat nangmah te in va um.

Pastor Pakhat A Piangthar

Nizan cu Bawipa Thawhthan ni a si i laimi pawl i pumhnak ah keimah thawngtha chim ding in an ka ti caah kan chung ten kan vaa pum. 2009 lio August thla ah khan US hi ka rak phan i ka phak ka te ah thawngtha chim voikhat an rak ka fial. Mah lio ah cun laimi pumhkhomh nak ah a rak la tawn mi hna Khrihfabu pakhat ah pastor a tuan lio mi pa hi a rak i pum ve i thawngtha chim dingin pulpit lei ah ka thawh le cang ka te in a tho i inn ah a rak tin. Zei ruangah dah a tin tiah ka hal hna tik ah nu cu pulpit cung an kai awk a si lo tiah a ti an ka ti. A tha ko ka ti i dai ten ka um. Mah hnu pi ah voikhat cu kan sin ah a rak i pum than i " Na rak kan pumh pi khawh caah kaa lawm," ka ti i a kut tlaih ding in ka kut ka chanh tik ah "Sorry si e kei cu nu kut ka tlai lo," a rak ka ti. Ka ing te a ka puanh pah ve cang caah bia fak nawn ten ka rak ti. "Hi tluk a luat mi ram ah na um ko nain na thinlung a luat lo tuk i ka zang na fak," tiah ka rak ti. Cu nak cun sau lak te a ka chawn duh ti lo.

Nizan cu kan i pumh can ceo hrawngah kan i pumhnak biakinn cu a rak phan. Aw...keimah thawngtha chim ding celngel i a rak i pumh cu a tin te hoi lai i zoh chia in pei a um lai hi ka ti ka thinlung ten ka lung a tha lem lo. Cun an mah mirang dang a kan tel pi peng mi 3 zong an um peng caah an mah zong nih cun an mit in an ka ngiat len. A tin te lai ti phun khin an mit in an ka chimh cia. A sinain thawngtha chim ah pulpit cung ka kai i ka vun zoh cu a thu ziarzuar ve ko. A dih tiang te a thu ve. Bible ka rel mi hna zong a Bible aa kau i a rak zoh len ve. A sinain voikhat te zong cung a zoh duh lo. A ka zoh duh fawn lo. Tanglawng te a bih peng.

A Khirhfabu nih maw lahkhah an pek khawh setsai ti lo zei dek Refugee a laa tu agency ah kan hnu thla khan rian a tuan ve i a riantuan nak nih thil tam pi a cawn piak ruangah maw a si hnga a si lo ah Pathian nih nu le pa thleidang lo te i a kan dawt hi aa fian caah maw a si hnga? Siloah mipi hmaikhah lo ruangah maw a si hnga ni zan cu thawngtha ka chim dih tiang a thu i kaa lawm ngai. Thawngtha ka chim dih in an ka ca po i ziah a kut na tlaih lo thawngtha ka chimmi na ngaih ve caah kaa lawm ti ding pei a si cu tiah ka hawi le nih an ka ti.

A mah hi Church hme taktak teah pastor a tuan mi a si. A khrihfabu hi mirang bakbak cu a fa le 3 le an nu relh in 10 hrawng lawng an si. Biakinn zong an ngei lo i mi biakinn hlan chom tein an i pum ve. Karen le lai mi hi heh tiah pumh a sawm hna i zarhtin te a mah nih mawtaw in a lak hna i an pumh pi tawn. Member a neih lem lo tikah a sawm khawh mi chungkhar poh hi cu a dawtngai hna appointment an ngeih zong ah a zulh tawn hna. Tlawmtuk ve hna kaw zangfak te khi an si. A tu cu Refugee laa tu Agency ah rian a tuan cang i a hmuhnak a kau deuh kan ti lai maw a piangthar kan ti lai dah. Zei a si poh ah a thinlung taktak in thleidan nak a ngeih ti lo a si ahcun lunglawm taktak a si hnga. A sinain situation ruangah a si tu ah cun pianthar taktak, lungthlen taktak cu a si hnga lo.

Zohchunh tlak hngakchia pa William

Nihin ah ramthang cho a ummi le a thangmi hna tampi cu mah caah zeidah a miak lai tiah a ruatmi le a nung mi deuh lawng te si cio a si. A hleice in laimi US a rak phanmi hna hi herhbau nak lawng te in kan khah cio tik ah midang caah nun cu kan sining ah hin a har ngai rih mi a si.

January ah khan Laimi kan unau chungkhar pakhat cu kan umnak khua an rak phan ve. An fa le hi sianginn a kaimi pahnih an um. Malaysia in angki lum an rak i phurh i an fapa te cu a angki lum cu pink color a rak si. Sianginn an kai hlan ah anmah umto nak a zohtu nih "Khah sianginn ah cun mah angki cu rak hrukter hlah uh a dang a neih ko ahcun a dang rak i hruk seh. US cu color ah hin nu color le pa color tiah an then tuk caah an nih sawh sual lai," tiah a rak chimh tak hna. Fiangin an thei lo le maw a si zei dek a thaizing sianginn an hun kai cu mah angki cu aa hruk taktak ko. Midang nih cun an nih sawh i heh tiah capo ah an saih. Mirang holh cu a thiam tung lo an capo mi zong i theih hlah cu ti te cun ngang ko cun a thu. Tangkhat lawng cu an si rih i an hngakchiat tuk ve caah a hawile dang nih cun an rak nih len rua.

Mah lio ah cun William nih a nu a va chimh i angki leng a nak mi te he an rak ra. Sianginn ah cun an rak ka kawl i ka va kal cu a nu nih, "Ka fapa nih hngakchia thar pa te pink color angki aa hruk i an nih sawh a ti caah mah te hi rak i hruk seh," tiah an ti i angki leng nak te cu an pek tak. A hmaizarh ah an sayamah nu nih a ka auh than i William nih angki thar a cawk piak na pe kho hnga maw a ka ti. Ziah zei tin dah a si ka ti tik ah William hi a nu le a pa nih tangka an rak pek tawn i mah te cu aa khon i a nu le a pa a pek than hna i ka hawipa caah angki leng thar mi te va cawk piak uh tiah a fial hna ti si. A nu le a pa zong nih cu dawr ah an kal i angki thar te cu an va cawkpiak. Cucu kan pek i Lai hngakchia pa te zong cu aa lawm tuk hringhren ve. Thil hme te a lo nain tangkhat a kaimi pa William nih a tuahmi hi zohchunh tlak taktak a si. Bible nih "Nun va siang law na rum lai, midang kha va bawm hna law an in bomh ve lai," (Phung 11:25) tiah a kan cawnpiak.

African Culture Celebration ah

Zarhte ni (Jan 22, 2011) ni zanlei 2:00 PM ah African Culture celebration an tuah i ka va tel kho ve. Professor pahnih an mah African mi nih speech an pek i a tha ngaingai. Lamnak a phunphun an tuah, an thilri (Thi, hngawngngerh, le zei dangdang) zuarnak zong an tuah pah. Spokane Public School (English Language Development Department) nih sponsor a tuah mi a si.

Mipi kan hun tlin bak in announcer nu nih thawng a thanh i a aw aa dawh tuk ning hi mirang taktak nak in a aw aa dawh deuh. Biathlum, biadawh a thiam ning cu khuaruah har a si ko. Mah hrimhrim nih cun ka lung a ka lak tuk cang kei cu. Professor Gonzaga University ah atuan mi pa nih biatawi chimnak in caan a hman. Khedan pakhat te aa put i a kai ko. Zeidah a tuah lai mah pa hi stage cungah khedan pakhat he ka ti. A chimmi lak ah;

1. Khedan a si hnuhnu cu zum a hau.
2. Khedan cu kan hmandeuh tik ah a tlum.
3. Khedan in kan tial hnuhnu cu cafang pakhat khat maw ca tlang pakhatkhat maw aa tial.

Minung a si mi pohpoh hi santlaih nak a ngei mi lawng te kan si. Kan i hmang kan tlum deuhdeuh i minung kan sinak sullam a ngei deuhdeuh. Kan nun chungah zei dah kan tial tak lai. A tial tu ding cu nangmah le keimah kan si. Minung kan si man ngeih ter hna u sih a ti.

Cun Eastern University ah Professor a tuan mi pa nih a chim ve i mirang phungtluk pakhat a lak. A cafang ning cun kaa chinchiah ti lo caah a sullam lawng in ka vun tial lai. "Chiandaih nih catial a thaim hlan chungpoh cu ramvak pa tuanbia aa dawh peng ko lai," ti phun khi a si. Minak nih an herh ve i minak zong na herh ve tiah a bia a domh. A nih hi History department ah department head a tuan mi a si i a thiam taktak. Kan tuanbia kan mah ten kan i tial a hau a ti. Minih an kan tial piak mi tuanbia ah cun an mah kha an i hlorh peng lai i kan nih cu an kan niamh peng ko rih lai a ti. Cucaah kan tuanbia cu kan mah nih kan theih bik awk le kan mah nih kan tial awk a si. Kan tuanbia midang tial ter ti hna hlah u sih, a ti.

Nazi pali chung bak caan an lak nain zei kar ah a caan a dih ka thei manh lo. Mifim, cathiam pawl nih bia an chimmi ka ngeih lonak a sau tuk caah maw zei dek mit thep lo bak in ka kaa ka aan i ka zoh hna. Cu lio ah ka lungchung ah keimah ten bia kaa hal mi pakhat cu a tu lio ah hin laimi kong hna Chin Culture Celebration hna kan in tuah piak ve hna lai ti hna seh law a ho dah speech a pe lai i a ho dah announcer a tuan ve hnga ka ti. Pakhat hnu pakhat kan umnak laimi ka dah hna i a ho hmanh ka hmu hna lo. Ka thinlung in ka lung a fak tuk. Ziah minung ciocio hi tluk in an kan thlau hnga ka ti. Fak piin i zuam kan hau. An nih cu an umnak a sau cang caah an kan tei cu a phung a si ko. Hihnu kum 10, 15 tal ah cun laimi chung in mi cungcuang tete ngeih kan herh ve hringhren. Minung kan si man sullam ngei tein kan nunchung ah hman kan hau fawn. Cun kan missionary pawl nih le an kan thih tak dih cang i kan kong, kan lam kan mah ten kan i tial i ro ca kan neih ve a hau. Miphun a tung kho tu fa nu, fapa tampi in an chuah nak lai Bawipa nih laimi thluachuah kan pe ko seh.

Kum Thar Sawmnak

Laimi nih ram tha, ram thangcho hi kan rak uar tuk lawmmam i ramtha kan phak ah cun kan fim dih lai i zeizong te hi kan thei dih lai tiah kan i ruat tawn. Kan lai kokek thluak he bak in ram tha kan hung phanh taktak tikah kan ruahning in thil a kal ti naisai lo. Ram tha kan phak hlan ah cun tangka le rumnak hna hi thinghnah bangin tawh len khawh an si rua lai tiah kan rak i ruah theu. Asinain a taktak kan phak tikah a rak si naisai ti lo. Harnak nih a kan nenh, bill pek an hung hau dih cang. Lai lei ah cun chungkhat sahlawh rualchan nih riantuan kan huam lo zong ah an kan cawm i umnak ngei lo ngaingai le rawl tam ngaingai in cun kan rak um bal hraw lo. Asinain USA hna kan hung phak tik ah tuan lo ah cun ei lo nak ram a si ai. Inn man hna pek ve khawh lo ah cun inn hlan khawh zong a hung si ti lo. Cuticun lungre theihnak lawng te kan tong colh hna i harsa ngai in khua kan sa hna. A cheu cu kirthan a duhmi zong mi tampi an um.

Cu harsatnak vialte nak in a poi deuh tiah ka ruahmi cu kan lungput hi a si. Mirang uarnak lungput hi Lailei kan um lio lawng ah si loin USA kan phak hnu zong ah kan ngei peng. Mirang poh hi a fim dih ding le a thiam dih ding ah kan ruah hna. Mirang nu/pa nih a ti kan ti cang ah cun kan lung a fim tawn lo. Laimi rian a kan tuanpiaktu pakhat hnih kan ngeih hna ah cun an tlamtlin lonak tlawm te ah kan phun kan zai hnawh hna nain Mirang riantuantu nu/pa cu zei ti a kan ti ko zong ah kan um sawsawh ko. Kan tih hna i an kan chonh le cang ka a lau in kan lau hna. Hihi bantuk lungput kan ngeih mi hi kum thar ah cun hlaw cang hna usih. I nun pi ti hna hlah usih.

Kan umnak hmun kong tlawm te in tial ka duh. Kan umnak hi Laimi tampi kan phan nain kan tuan khawh mi rian a tlawm caah an kan thial tak lengmang i 100 leng hrawnghrang te hi a minung in kan um. Ngiahchia ngai a simi cu kan Lai holh in Pathian thawngtha chim le hlasak kha uar lo in miphun dang holh (Kawlholh) rumro hman a uarmi an rak tam ngai. Khua ka ruah deuh ah hin ka lungfah ka celh lo. Kawl pawl nih kan ram ah him tein um kho lo in an kan tuah. Kan ca le kan holh kan thlaunak ding ah lam heh tiah an kawl. Atu hi bantuk in a luatmi ram kan phak cang hnu zong ah kanmah Lai holh le Lai thinlung thanter kan duh rih lo mi, Kawl kan uar tuk rihmi hi ruah tikah ngaih a chia ngaingai ko. Kawl uarnak lungput zong kum thar ah cun hlo hna usih. Hiti ka ti tikah kan huat hna lai tinak a si lo. Aho hmanh i huat cu a tha lo. I dawt ding a si. Asinain Lai holh nakin Kawlholh hi a tha deuh hlei lo i aa dawh deuh hlei fawn lo.

Cun Mirang Pastor pakhat a um i a bu pawl hi anmah Mirang taktak cu a fale 4 le a nupi fonh i 10 tluk lawng an si. Chimduh mi cu anmah Mirang hmanh nih an zulh duh lo mi mah pastor pa sinah cun heh tiah Laimi pawl kanmah Laimi sin hmanh ah pum lo in kan vai pum. Pathian kan bia kan ti. Kan biakinn ah cun le Laiholh (Hakha holh) kan thei lo i kan i pum huam lo kan hei ti rih. Mirang holh zong va theih hlei tung lo ah. Zeibantuk cawnpiaknak in dah mah pastor pa nih hin mi a hruai ti zong kan ruat lo. Mirang a si phot ah cun kan uar tuk. Cucaah hi thinlung hi Laimi thanchonak a dawntu bak a si tiah ka ruah caah kum thar kan nunnak ah cun Laimi pohpoh nih kan umnak cio ah kan holh, kan nunphung le kan bia le kan hla kan upat a hau. Upat a tlakmi le tihzah a tlakmi tampi an um taktak ko Mirang lak zong ah, asinain Mirang pohpoh an fim dih, an thiam dih timi lungput cu kan hlonh bak a hau cang. Hihi kan thanchonak a kan dawntu taktak a si.

Cun mi kan i bochan tuk lawmmam mi lungput zong hi hlaw cang hna usih. Mi nih pekthenh kan uar tuk. Ziah thazaang, tuaktan khawh nak thluak kan ngeih ve ko tung. Mi cung lawnglawng ah kan i hngat. I uah pah ve cang hna usih. Midang zong nih an ti khawh ahcun kan ti khawh ve ko lai timi lungput ngei in kum thar ah cun mi bochan si ti lo in mah le mah i bochan cang hna usih. Miphun dang nu/pa nak in kan Lai nu/pa uar deuh le fak deuh khawh i zuam cang hna usih. Miphun dang holh nak in kanmah Laiholh, Lainun te tlaihchan deuh cang hna usih. Atu bantuk in Lai holh uar lo phun, zah pi phun i kan i umter ahcun tu hnu kum 4/5 ah cun kan tlau dih te lai. Ziah Pathian kan i bochan lo minung lawng cu kan i bochan. Himnak taktak hnangamnak taktak hi minung sinah cun tlamtling in a um hrimhrim lo. Pathian lawnglawng i bochan hna sih law kan Lai kokek sinak uar le tlaihchan hi kum thar ah i nunpi cio hna usih law Laimi kan sinak tein Pathian sunparnak langhter cio hna usih tiah kan sawm hna.

Lunglawmhnak Thla ah Lawmhnak Biachim

Christmas thla a hungchuak i thinlung aa dang ngai. Christmas thla ah zawtnak ka ngei ve tawn i ka chungkhar, ka nu le ka pa, ka u nau pawl ngaih ka hmang tuk tawn. Thlalangawng in khua zohzoh i mitthli tlak ka hmang tawn. Laitlang Christmas kan rak hman kha hmundang kaa dang Christmas nak in a nuam deuh maw ti ah le a nuamhnak ka thei tuk hlei fawn lo. Asinain keimah lawng ka rak si lo ka hawile an chungkhar cio he aa hlatmi hna zong keimah bantuk an rak si pah cio hna. Mitthli he khua a sa mi an um pah cio ko. Zei ti awk dah a tha. Mah bantuk zawtnak cu a damhnak ding si nih le a um fawn lo. Mah vial khan keimah feeling cu si ko rih seh law.

Christmas thla cu zumtu hna kan caah cun a sunglawi taktak mi ni le thla a si. Vancung sunparnak vialte kaltak in hi vawlei ah nangmah le keimah santlai lo tlanh awk ah kan Bawipa a rak tum thla asi. A niam bik mi cawrawl einak kuang i thimin minung a hung cangmi kan Pathian chuah cam tuak thla a si i a sunglawi tuk. Christmas nih a phorh mi thawngtha ruangah zeithil poh zong hi Christmas thla ah cun aa dang khun mi an lo dih. Thilnung saram, thingkung hna zong aa nuam tukmi an lo. Aruang cu kan Pathian nih a sermi thil vialte caah a chuah pimi lawmhnak thawngtha ruangah a si.

Hi bantuk lawmhnak caan lio ah hin kan kaa chungin a chuak dingmi hna cu lawmhnak bia hna an si awk a si. Na tuah rih lo ahcun atu in tuah khawh i zuam. Na pawngkam mi hna kha lawmh ter hna. Nangmah le nangmah zong lawm tein um i zuam. Kan nunnak hi zei a lawh lai kan thei lo. Atu lio lawng hi kan nun a si. A ra lai mi nazi pakhat maw minute pakhat maw ah cun kan nunnak a dih kho. Zeicatiah nunnak cu kanmah ta a si lo. Cucaah Pathian nih caan tha a kan pek chung te ah hin nuam te le lawm te in a um ding kan si. A hleice in lunglawmhnak thla Christmas thla ah cun lawmhnak bia tam piin chim hna usih. Sertu Pathian cungah chim hna u sih law kan pawngkam minung hna sin zong ah lawmhnak bia chim hna u sih. Lunglawmhnak thla ah lawmhnak bia chim cio ding in kan sawm hna.

Kan uan pi ko ka pa/ Poor and Suffering Servant of God, Rev. C. Hniar Kio

Tuzing cu voi dang a lo hrim lo. Voi dang tawn ah cun a a rak zoh tu a rak chawn bia tu pawl he tiah, in chung he in leng he lum sa ngai in kan um tawn. Tuzing cu hawi kom mileng zong an tam ngai ko na in a zei aw an zong a um lo. Ka nu zong nizan kan dum i bongte a onh a theih khan cun aa sum kho tuk ti lo. Dei hlan ah dum ah a thli te in a va tap i a tu cu aa sum ngai ko na in panh tu cu a panh kho hrim hrim ti lo. A aw an a hta ngai tawnmi kapu Van (Rev. S. Van Hre) zong a aw a chuak kho ve lo. A hmurka a hta ngai mi Rev. James Tail Dum hmanh a aw ann um kho ve bak lo.

Hakha tlun pi ding in kan timh tuah. ZBC upa pawl nih ZBC motor in thlah ding in khua an khan. Kan i thawh i, ZBC zung thar an sak lio mi kha ka zoh talai a ti i a zoh khawh nak tiang maw taw cun ka mongh piak, dengteu te in a zoh i a mit thli a tla. Ka ni le cu an vun tap hnik i, “tap hlah uh, nan tah hnawh ah cun zei tin dah a um lai” ka ti ka sik pah hna bu cun kan vun i thawh. A thin cu rian tuan ti hlah kaw a celh bak lo i motor cu a si khawh chung in cawl ter lo te in duhsah te in mongh ka zuam. Ma bu ah cun a celh hrim hrim lo i Ramthlo ah tlawm pal, Hlingrang ah tlawm pal kan i din. Hakha cu zan lei pi ah khin kan phan. Hakah ah cun inn cu kan ngei ti lo i ka pu in ah kan tlung. A sining cu aa fiang tuk ko cang na in kanmah hnangamnak ah Hakha sibawi pi kan kawh i a kan zoh piak na in lung tho a si ti lo. A siarem nak khan um ter ko uh a kan ti. Vawlei cung lung dongh chimpit vial te nih a kan phak.

Pathian nih vawlei cung i nunnak caan a pek mi a dih i, Hakha kan phanh a thai zing 1996 May thla ni 3 ni ah hi vawlei nunak cu a kal tak. Zei tluk hmanh in siang hlah hmanh u sih law minung tuah khawh mi cu a si ti lo, a nunak cu mah ti cun a liam ko. Retheih vial te cu a kal tak dih cang ko. Chankhat chung ah cun a rak i cawl sek ve ko na in a thih ah cun a ruaksuannak ding inn hmanh a ngei lo. Ka pu inn ah kan suan. A thih ah hin kum 54 a si. A thlan lung ah mah ti hin kan tial.

Poor and Suffering Servant of God

Rev. C. Hniar Kio

A nunak hi retheih le ngaichiatnak in a khat tak tak ko. A mah hi milungleng phun a si fawn. Asina in aa sum kho ngai, a kong chim ding ah hin aa sum khawh mi dah ti lo chimawk ka thei tuk lo. 1986 lio, Hakha Immanuel Baptist Church i a tuan lio ah, voi khat, zerhpizing pumh Bawipa Zanriah hman lio ah Sakta in zualko a rak phan i, Sakta ah U` U (Beli, ka u nu) a thi an ti. Bawipa zanraih cu a dih tiang mithmai chia lo te in a pek. U`U Beli cu kan chung ah cun mi hmurka hta a si ii a ho he poh a daw kho, inn a lum ter ngai tu a si. Cun, a nungak lio te kum 19 a si, aa duh lio te, duh a nun ling cing si kaw sian hi a um hrim hrim lo. Sunghno fanudawt thih bu i mah tluk i sum khawh cu, ruah har ngai cu a si ko.

1996 ah Thantlang ah ZBC upa pawl meeting an rak tuah i cu lio ah ZBC motor ka rak mongh lio a si i a ka bawm tu ding (spare) ah ka nau Kawi Thawng nih a ka zulh. Thantlang kan phanh ah khin kanau he cun a kan auh i Kawi Van (ka u deuh) a thi an ti, a ho hmanh theih ter rih hna hlah uh, nan mit hmai zong ah lang hlah seh a kan ti, hawi theih lo te in a kan chimh. Upa pawl an um chung vial te cu mah ti cun kan i sum i, meeting tuah an kal hnu ah motor tang ah kan u nau kan lut i kan tap. Motor cung tah zong cu minih an kan hmuh lai, an kan theih lai ti kan phang. A har ko.

1979 in Kalaymyo Lai Church ah Pastor a rak tuan i khrihfabu nih an rak kan dawt tuk. Ordination zong Kalay LBC a tuan lio ah an rak pek mi a si. Cu cun 1983 in ZBC ah E & M Director a rak tuan. CCOC an rak thok i, CCOC Palai pawl cu Falam an um poh ah kan inn ah hin khua an rak sa ii kan rak i nuam tuk. Cun ZTC Bible Siangin ah a kai mi sianghngakchia khi zerhte ni poh ah an rak kan leng tawn i thing te hna an rak kan ceh piak tawn, buti kan chuang tawn i capo a phun phun an rak saih tawn. Capo le thiam tuk hna kaw, a rak nuam tak tak. Rev. Ceu Ham hoi hna khi aa hmawt ter tiah an rak sawi i cu cu ka chan chung ah hmawtter ti mi ka theih hma sa bik a si.

Cucun 1986 ah a term cu a dih i Hakha ah kan i thial. Immanuel Baptist Churh an dirh ka te a rak si i Pastor ah an rak lak i Immanuel Church ah cun a rak tuan. Christmas ah tlang ah kan rak kai hna i mah cu ka hngakchiat deuh lio te asi ko na in ka philh kho bak lo, a nuam tuk in ka rak theih. Kumkhat hrawng a tuan ah HBA (Hakha Baptist Association) ah General Secretary caah an thim i a rak tuan. Ka theih tawk ah a chan chung ah hin mah kumcaan karlak, kum 8 chung hrawng hi a rak i nuamh bik lio can hrawng a si men lai ka ti.

A fa le hi zei dang cu a kan tuah piak kho ve lo i ca rel bel te hi kan hngakchiat lio te in a rak kan forh tuk. Ca a phun phun a rak kan rel ter. Biaknak lei ca, Khrihfa tuanbia te hna, Buddha, Muslim, Hindu biaknak kong te hna hi biatak te in a rak kan rel ter. Ca rel kong he pehtlaih in a kan chimh mi ka philh khawh lo mi cu “napa Bawi Cin pa (Pu Hrang Nawl ) khi ca a rel tik ah an ca tial bak in zei bantuk mi nih dah an tial ti a theih khawh, socialist maw an si, communist maw an si ti bantuk khi a theih khawh” a rak ti i mah bia nih cun ca rel hi ka lung a rak thawh ter tuk i rel khawh le theih khawh hi ka rak uar tuk ve. Cun, kanhngakchiat lio te in Lai ca kan rel kho dih (kei hoi hna cu ka primary caan vial te Kalaymyo ah a dih i Laica ka cawng bal lo). Mah hi a tutiang ka pa cung i ka lawmh peng mi a si.

1989 cu kan vun phan.1988 lio i mipi nih duhlonak an rak langhtermi cu a phi a chuak mi a vun lo i, 1990 ah cun election tuah ding cu a vun si cang. Party an dirh. Lung rualnak kan tuah an ti. An buai, an i hten. Pakat le pakhat an i zuam. Mi an sawm. Mee an kawl i a lum sa ngai. Kapa zong cu Chin Constitution kong ah thong a rak tla bal mi a rak si tik ah a orh tu an um len ve na in Pathian rian tuan a si cang caah zei a rak cawl lo. Ka u le 3 cu mee an pe kho cang i, ka u upabik cu Chin League a si. A dang pahnih hi NLD an si. Kei cu mee ka pe kho rih lo na in Vakokbu ( Pu Lian Uk) ka tanh ve. Chin League i a tin lo i private a rak dir hmanh kha ka u he kan buai khim. Election kong ah kan unau rual in rawl ei pah ah heh tiah kan rak i el tawn ve. Ka pa tu cu kan hal ve tawn zong ah a kan cu kha duh bal lo. Ho hlei le ho party hmanh a tanh hlei hna lo i a fa le zong kanmah duhmi cio kan tanh cio hna. Hrial a rak i zuam ko. Kan motor le kan cycle tiang hi party kong khualtlawnnak i an hlan ah cun a duh lo. Ka u pa belte cu Chin League cu si kaw thloh khawh a si lo, a motor cu a lak i a zulh ziah hna.

Sihmanhsehlaw zei tluk hmanh in ka hrial ko ti hmanh seh law, ruahning ban tuk in thil hi a si tawn lo i, election i aa cuh ding pawl zong cu ka pa cu an rak leng tawn. Cozah lei zong in MI pawl nih a kalnak poh ah an rak dawi, a bia chim an rak hlat. A hrial len ko bu le aa ralrin len ko bu ah report a rak tong. Kapa khual a tlawn kar ah palek nih kan inn an rak kawl i ca (Chin Constitution draft an ti rua) kan hmuh an ti. Ka nu min an thut ter. Ka nu nih cun zei hmanh cu thei ve hlah kaw a min cu a thut ve. Ka pa cu a phanh in sakhan ah rak ra an ti i ka nu he kan zulh i sakhan ah cun kan kal. An tlaih beh i ka nu he lawng kan rak tin. Thla kua chung (a bia ceih chung) an rak hren i thla khua hnu ah an rak thlah. Thong chung a um lio ah hin MI pawl nih an rak hrem tawn i, abiktaling in an thlai, mekphek an khut hnawh. Kan lung hi a rak fak tuk ko na in lungfah leng cu zei hmanh tuahkhawh mi kan ngei lo.

Thong a tlak thok in khan cun vawlei cung nun hi harnak lawng te a si ko cang. A fa le kan vaivuan. Khuaza kip lo ah kan phan. Ka u deuh Kawi Van zong MI pawl i kapa an rak tuah to kha a lung a fak tuk i ramtang ah a kal. A nunnak a dih tiang ramtang ah a um beh.

Kapa zong cu a mah hmanh thong a tlak leng ah HBA tangka a hman ruang ah thong a tla a ti mi an rak um ve hoi i, thangchiat vial te a rak i bet chap rih. HBA Civui (Trienial) khuathar ah an rak tuah i kapa cu thong chung a um bu ah cazin an rak shin ter i, (a phung a si ko rua na in) mah cu a tu tiang hi ka philh kho lo. Thang chiat vial te, retheih vial te, harsat vial te hi kan cung ah a phan. Ka nu hi thikai zawtnak a zual ngai mi a ngei i kapa hoi hna nih cun ngaihchiatnak bia, lung htat lonak bia hmanh hi a chim siang lo. A tu ah cun celh le celh lo zong um ti hlah, i in tluarmar a hau cang ko.

Asina in a daw tu tampi an rak um ve i a lam kip in an rak kan bawmh, an rak kan zoh khenh. Nifatin rawl chanh ding tiang an rak kan bawmh. Mah lio i a rak kan bawmchan tu vial te cung ah kan chungkhar kan i lawmh nak hi a hmun zungzal ko lai.

Thong in a chuah ah Immanuel Churh nih thlacam nak an rak tuah piak. Immanuel Church hi ka pa a daw tak tak mi an si. Kum hmasa ah ka nu zong thla camnak an rak tuah piak i, an kan dawtnak hi zei tik hmanh ah kan philh lai lo. A tu tiang hi IBC le Kalay LBC cu kan tlaihchan khun peng ko.

Cun, khat leikam ah catial a zuam, cun phun le hlam le tuanbia hi a tlaihchan tuk i a hlat tuk ve. Amah hlatnak thawng in Lakhu tufa (ka nu lei in) pawl i pehtlaihnak zong amah ka pa accident a ton hnu sizung a um lio ah kanu Sang Peng nu ho in Matupi ah kan rak tuah khawh. Ca te te hi a rak tial pah tawn i thongin chunga um bu zong ah a rak tial peng.

Thong in a chuah i rian lo in a um lio ah ZBC ah CCOC tuanbia tial ding ah an rak fial i, Falam ah cun khua cu a sa htan. A sina in a tu cu a sining aa dang tuk cang. E& M director a rak tuan lio he cun tahchun awk a hta ti lo. Falam a phanh ah hin quarter hmanh a ngah lo ii inn hlan chawm in a um.

Mah ti cun Falam ah cun kanau Kawi Thawng he cun khua cu an sa i voi khat cu mehhang cu har tuk cang kaw vansan ah dumkulhnak pangpar cung i a zam mi khauksuai kan ti mi khi Kawi Thawng he cun an chuan, thawt dawh cu a lo hrim lo na in um chung chuan cia mi poh cu ei ding a si ko an ti i an pa fa cun an ei hnik tak tak cu i hnek awk a hta bak lo an ti. Kawi Thawng hoihna nih cun ka chan chung ka philh bal lai lo a ti.

Caan sau pi hnu ah mah lio E& M director a simi Rev. Khup Thang in tang ah umnak an pek. A hlanlio kan in hmun zawn te ah a si i, in hlun zawn ah inn thar dawt hnih in an sak. Kan dum kan rak ti tawn mi zong kanmah dum a si ti lo. Kan thawpat kung kan rak ti mi zong kan mah ta a si ti lo. Mit ka cia ah thil cu aa thleng dih ko cang. Hakha kan inn le kan thilri te te zong cu leiba chamnak ah kan zuar dih cang. Inn, lo le ngeihciah zei hmanh ngeimi um ti lo in arak tuan ti hawi pawl, ramdang tlung pawl, lak i a tlonlen kan zoh ah hin kan zaang a rak fak tuk. Sihmanhsehlaw kannih kan ruahnak le anih a ruahnak hi a rak i dang ngai. SALT timi cinthlak dan Phillipine ah a rak cawng i, mah cu Lungpi pawng, Mangkheng kalnak lam ah khin dum cu anrak tuah i a rak i uar tuk. A tuanbia tial mi a dih tik, Centenary tuah dih in cun khua ah, Lungzarh ah kan um lai, dum kan tuah lai, khuami zong cinthlakdan kan hmuhsak hna lai a ti tawn i, hawi san chin lengmang an kai ah nang cu na thup ching lengmang kan ti i kan hraphria tuk. Kanmah duh ah cun hawi bang hmai ah nor chin ve seh, a fa le zong hi lam a phun phun rak kan sial piak ve seh ti kan rak duh ve na in a nih cu mah ti cun a rak si ti lo. Mah lio te khan nunak sullam le hnangamnak ti mi hi a rak theih cang rua ka ti.

1995 ZBC Khuasak Civui ah Teddim lei upa pawl an lung aa hten i ZBC in chuah an i tim. Kapa cu rem ding committee ah cun tuanvo an pek. Mah ti cun Teddim lei ah cun a va kal tawn. Voi kaht cu kan nih kha ZBC G.S. Rev. Chum Awi le E& M Director Rev. Khup Thang he ti in Thado-Kuki ram ah kan kal. Kapa zong Kalay tiang kal dinga si ve i Falam in kan zuan lei cu a kan zulh ve. Nain a nih kha Thantlang ah nubu cawnpiaknak ah kal a hau i, kan kir a kan hngak kho lo, a kan tlun tak. Falam in Hakha lei kal ding ah motor a har tuk i van htat ah maw van chiat ah dek, Var i thetse a phor mi ralkap motor a um ti si kaw mah cu a bawh i a kal. Aa citmi motor cu Ramthlo pawng ah lamthlang ah a tla i kapa zong cu a khel ruh a kiak. Falam ah an kir pi htan. Falam sizung ah cun thla hnih hrawng an thlop i a dam deuh ngai kan ti ah khin a tang zawn in thi hlum bantuk khi nikhat hnu nikhat a rak thang i, mah nih cun a doh ngai. A taksa zong nih tongh zong a celh ti lo. Sibawi te nih an zoh i Falam i tuah cu tih a nung deuh an ti. Mandalay ah ZBC khuakhanpiaknak in kan kal pi. Mandalay ah cun an vun zoh i, a thin cu a rak tlol dih ko cang. Accident a ton lio ah a thin kha hma a rak pu i Falam sizung i sibawi te nih an rak thei ti lo, cu leng ah Dr. A Kui nih a rak pek mi a din zungzal mi thin si hmanh kha an ngol ter chap. A zual chinnak ding lawng te kha a rak si. Zei ti hta. Pathian nawl a si ko. Mawh i thluk len zong ah zei san a tlai ti lo. Mah ti cun Mandalay cun lungdong ngai in rak tlun pi cu a si. Kalay in Ni Lian pa nih a motor in a kan thlah. Mah lio i a rak kan bawm tu vial te, aa khawn lio i a rak tuam hlam tu Ramthlo khuami le, aa thlop chung vial te le a dongh tiang a kan bawm chan tu vial te, nan dih lak cung ah hika hin lawmhnak bia ka chim htan.

Kum le can zong cu a liam thluahmah i a kan thihtak nak zong kum 14 a si cang. Kumle caan a liam bang in thil tam pi zong a rak i thleng ve. Mitampi an nunnak a liam i mitam pi an chuak htan, thil tampi a rawk i thil thar tampi a chuak htan. A tu ah cun Thantlang kal cu a fawi te cang ee. Thetse phor mi ralkap motor hna bawh i heh tiah nawl pat hna zong a hau ti lo ee.

A rak daw tu le a rian tuan ti hawi tampi zong hi vawlei nunnak in an i din cio cang. Kapa Steven pa siseh, ziah mi hta hi kan chan a tawi hnga a rak ti mi Rev. Ni Hu siseh, a rak daw tuk tu kapa Carson pa le kapa Bawi Cin pa, a thih lio i mui mui thlak in a rak tap mi ka Pu Van sihnaseh, an nunnak a liam dih cang hna. Dam te in. Lawm in nan va i tong cio cang hna lai mu.

Caan a sau cang bantuk in mi tam pi nih cun duhsah te in philh thluahmah a si ko cang. Asina in a philh kho lo tu cu a rak um. Van in vaw lei a zohkhenh zung zal tu nih cun a kan huhphenh peng ko. A tu ah cun hawi bang inn hta le lo hta zong ngei hla hmanh u sih law, cingla rualchan le hawikom hna bawmhchanhnak in a phung men inn te cu kan sak i, tlamtling hmanh in kan sa kho na lo in a min men inn ngei ah cun kan cang ve. Hawidang caah cun nihchuak a si ko lai, kan nih caah cun a sung lawi tuk. Hakha dawrthar sang, Thluai Chin nu lakphak dawr chak ah khin, inn a hme nawn te, a tang dot plastic aa kham mi te ah a cawl kho set na lo in a cawl lengmang mi nu tar nawn pakhat nan hmuh tawn ko lai. Ka nu a si. Kan inn te cu asi. A thih hnu ah a kan sak piak mi tiah kan i ruah i kan i uar tuk mi kan inn te cu asi. A thih lio ah rauksuannak inn hmanh a ngei lo mi ka pa, a rauh awk tal a thei ti hnga ma.

Reng sang tlai zong a si bal lo. Khua le ram ca zongah thil hta tam pi a chuah pi kho tu zong a rak si lo. Hawi bang thil ti kho le fa le zohkhenh thiam zong a rak si fawn lo. Na in…, a fa ka si mi cungah kaa uang peng ko lai. Ka zah pi bal lo. Kan uan pi ko ka pa.

Theihternak: A cunglei cabia hi Hre Hre (Salai Hre Bik) nih a pa Rev. C Hniar Kio a u pat nak, a ngaihnak a tial mi ca Lai forum ah (March 24,2010) ah a rak thlah mi kan rak tar chin mi a si. Catial lei ah a pa ro a co ti zong in ti ka duh. Mithin lung a khoih, a hmanmi tuanbia a si fawn, a catial ning zong rel a nuam, lung a hno.

Nihin Ka Tonmi Chungin

Nihin cu holh leh ka va bawm hna. Sianginn ah a si i kan inn he aa hlat tuk ka ra kho lai lo ka ti nain an sayama nu nih ka rak in lak lai a ti i kal lo cu hmaikhah a si lo tiah ka va kal. Siangngakchia, nu le pa le saya/ma te i tonnak conference a si. Holh ka va leh piakmi hna cu Laimi cu an si lo, miphun dang deuh cu an si. A tawinak in an saya/ma te an buaimi le an ka chimhter bikmi cu an rim a chia tuk, an i kholh lo maw? Thil teh an su lo maw? ti hi a si bik. . . Zei ti tha an hmai cu ka khap hna bak lo nain chimlo le leh lo awk le a tha lo. Laimi hi teh an rim a chia timi ah kan i tel ve sual hnga maw ti ka ruat i ka lung a tha lo.

Mary Daly Philhlonak Caah

Vawleicung nu hna i fumtom uh!

Dir u law doh uh!

Nanmah min te kha i chal ve cang!

Vawleipi nih na sinak in hmu ve cang seh.

A cunglei cabia hi Radical Feminist tiah kawh a simi Mary Daly (US feminist theologian) nu nih a nunlio ah a rak chim balmi a si.[1] Doctor pathum tiang a lami a si. Philosophy in pakhat, Theology in pakhat le religion in pakhat a lak hna. Ca a thiam lawng si loin thil a hman lo tiah a ruah ahcun mi hmai zoh loin a chim ngam i, a tial ngammi nu raltha zong a si fawn. Boston University timi Jesuit Sianginn ah 1966 kum in siang cachim rian a rak tuan i 1999 kum ah a khan chungah pa pawl a kan luhter duhlo tiah siangngakchia pa pawl nih an report caah a rian in an rak phuahmi nu zong a si. Ca tamnawn a tial hna. A cauk tialmi dihlak ti awk in minthang lawngte an si. Zapi theihmi a cauk hna cu The Church and the Second Sex (1968) le Beyond God the Father: Toward a Philosophy of Women’s Liberation (1973) hna hi an si. Nihin ah feminist lei in thiamsang tampi an chuak ko nain amah chan i a rak tonmi le a rak chimmi ahhin hram an bunh pah dih ngawt ko ti usih law kan palh tuk lai lo dah tiah zumhnak ka ngei ko. January 3, 2010 amah kum 81 a si ah a sertu a Pathian sinah aa din. A nun lio ah a nunnak sunglawi taktak in le nu hna caah luatnak lam a ong hmasatu kan nu caan pakhat zong a si.

“Ahohmanh nih an ka dirpi lo zongah nu zapi luatnak a si ahcun keimah lawng ka tan bu zong in ka chim peng lai i thil thalo cu ka doh peng ko lai,” ti zongah a rak ti.[2] Biahalnak pakhat a um kho mi cu ziah mah tluk in nu hna luatnak a chim ahcun amah hi a luat lomi a si maw? tihi a si. Amah pumpak sinak kan zoh tikah a thiamnak, a fimnak le a cawnnak hna ruangah luat tein a nung khomi a si ko nain zei caah dah mi zapi ti awk tluk nih hua lak ko in nu hna luatnak hi a au i a chim, a tial lengmang ti ahcun aa nun pimi nunnak ruangah a si. Cu aa nun pimi cu hi thil ka tuah ahcun ka cungah zei chiatnak dah a tlung lai ti si loin hi thil ka tuah lo ahcun an cungah zei dah a tlung lai timi nunnak a si.

Relchih mi Cherhchan:

[1] Mary Daly, "Radical Elemental Feminist,” A cunglei cabia hi Mary Daly nih 2006 September thla ah a rak chimmi a si.

[2] Susan Bridle, “No Man’s land: An Interview with Mary Daly,” Sep-November Our Gender Issue (1999), 1.

Lai Rawn nih a Thih le a Nun aa Hngal ve ti lo

Chanchia lak nun si, khuasak tintuk nak caah ruah a si. Riantuan pah cu si, retheih thabat cang ah cun computer zong kau zuam a si ti fawn lo. Cu kar lak ah Khrihfabu kong riantuan pi an hau pah rih, sizung ah e, zung ah e tiah mi bomh a hau mi sin caan pek a hau pah rih. Mah ca hi zei cadah a si tiah inn ah a rak pu mi zazat an si. A caancaan ah (a herhngai mi ca a si tawn nain a caancaan ah cun cawngia hna an si hoi). Chungkhar din ei ding tuaktan a si rih. Khat lei in sizung kal le sibawi ton ding ka si pah rih fawn. Dangkhat lei in lailei thawngtheih a hau rih fawn. Lailei nih vun fial mi tam nawn lak ah pakhat hnih tal kai zuam kho hnga maw ti a si rih. Chungkhar hna dam set lo le bangah cun loh bak a si cang ko . . . cu ti le cu ti cun a si i a tu hi Lai Rawn cu a thih le a nun aa hngal ve ti lo. Bibik, vun sik law a thei hnga maw? A theih rih ko ah cun a nung rih tinak a si hnga i a theih ti lo le a nung ti lo bia a va si te ko hnga? . . . . hehehehe . . .

Khrismas He Pehtlai In

Nikum Khrismas thla ah kan tarmi pawl a rel zuammi caah tiah a tanglei ah link ka rak tuah.

1. Cu Caan Theng Te Ah (Bibik)

2. Khrismas Mitthli (Bibik)

3. December Thlum le Christmas Thinlung (Rev. Dr. Sang Awr)

4. Khoi Ka Ah Dah A Chuah? (Pa Pum)

5. Aa Cinken (Bibik)

6. Isaiah 9:6 Ah Cun (Bibik)

7. Egypt Ram Zong An Himnak Ram A Rak Si Ve Ko (Lai Rawn)

Khrismas lawmhnak le daihnak nan cungah um ko seh!

Kan I Lawm

Kawlram ah ka va tlung ta. Thla thum chung Biaknak-Hmurka ah ca ka tial kho lo. Pa Pum nih le vei a ngaihnak ah catial a philh fawn :) Lai Rawn bak lawng kan rinh. Cu caah, ca kan tar khawh lo caan a tam ngai. Atu hnu cun, nikhat voikhat asiloah nihnih voikhat ti tal in biaknak he aa pehtlaimi, lung a chuakmi paoh kan hun tar than cang lai.

Lunglawmhnak vun chim kan duhmi:

1. Lai Rawn cungah kan i lawm. Amah nih a si khawh chungin ca kan tar piak hlah sehlaw, Biaknak-Hmurka hi atu tiang len awk in a um hnga lo.
2. Biaknak-Hmurka a kan leng tawntu nan zapi cungah kan i lawm. A cheu cu carel duh ah nan kan leng, a cheu ve cu hla ngaih duh ah, movie zoh duh ah, nan kan leng. A zei bantuk ruangah nan kan len zong ah kan i lawm. Kan in don peng hna.

Lunglawmhnak hi kaa lawngin chim cu kan siarem lo i, laksawng a tanglei bantuk in kan in pek hna, nan kan cohlan piak ko lai tiah. Nan cohlan duh lo ahcun, Pa Pum nih a vei caah aa lak ko lai cuh :)

Lai Rawn caah laksawng

Hawile caah laksawng (Duh zat in i lak khawh a si)