EBB Biahalnak le Bialehnak (a peh)

Biahalnak: Nupi pasal ai țhen cangmi hna nih Pastor an hlen i, a thiangmi țhitumnak an tuah mihi Pathian bia ningin zeitin dah dantatnak an ing lai.
Bialehnak: Na biahalnak hi misual pawl biaceihnak le dantatnak in ding rumro in na tuak i tlawmpal cu thumh deuh a herh lai. Hlennak poahpoah cu na nupi hlen zong hlen, na hawipa hlen zong hlen, na fale hlen zong hlen, pastor hlen zong hlen, Pathian hlen zong hlen asi dih ko. Nupi le va aa then cangmi hna nih a thiangmi thitumnak tuahnak nawl an ngei lo. Asinain pakhat a um ve mi cu, nu le va an I then tikah an pahnih hnatlak tein le lungthiang tein kannih then ko tiah min an thut veve ahcun cu bantuk thennak cu cohlan khawhmi thennak asi. Tuah cio ding ah thapekmi cu asi lo. Moses zong nih nawlbia “conditional law” a rak sermi cu mi pakhatkhat nih nupi mak a duh ahcun maknak ca pe hmasa seh a ti. A sullam cu a nupi nih mak kha a hna a tlak ve ko ahcun le pahnih hnatlaktein asi ahcun an i then zong cu duh asi lo nain cohlan khawhmi thennak pakhat ah chiah khawh asi tinak asi. Nupi le va kha thennak poahpoah cu Bible nih tha a pe lo. Cu caah aa then ciami hna nih hlenthuai phun in nupi thar le vathar an ngeih ahcun Pathian dantatnak an ing lai le ing lai lo cu ka chim kho lo nain an chungkhar nunnak ah Pathian thluachuah tu cu an hmu lai tiah ka zum lo.

Biahalnak: Kaphnih in hnatlaknak um lo in țhitumnak tuah hi Pathian nih a pawm maw? (Bianaah...Pa tel loin Nu lawng țhitumnak an tuahpiak mi ram dangin cahmi in an cah mi pawl hna hi)
Bialehnak: Hihi cu Laimi nih kan serchommi phung asi. Bible zong ah a um lo. Pathian zong nih a hna a tla lai tiah ka zum lo. Mah hnangamnak in tuahmi deuh asi. Hi bantuk an tuahmi hi cu Pathian thluachuah hmuhnak ding caah an tuahmi siloin ram dang cozah hna hlennak ding caah an tuahmi asi caah vulei cung cozah he aa pehtlaihmi riantuannak tu ah ka chiah. Thlarau lei tuahmi thil ah ka rel lem lo. Cu caah tuah ding asi lo, forh ding zong an si lo. Tuah a duhmi an um hmanh ah kan thlauh hna awk asi. A hman lo mi thil tuah hi kan cawn ding asi hrimhrim lo. LBC, Yangon cu hi bantuk hi kan khap cang hna,
kan tuah ti lo, tha zong kan pe ti lo. Biakinn hrimhrim ah kan thanh.

Biahalnak: Pathian ram caah tiin mi nih thinlung tak tein an hlut/pek cang mi pastor nih an cohlan lomi hi Pathian nih a cohlan lai maw? (nikum ah keimah nih T. Shirt angki zun 30 LABC building saknak caah ka hlut i pastor nih a thli tein a kaltak) Kawlram a phan hnu ah phone in kan chonțhan i nanmah nih a țha nan ti ning paoh in rak tuah ko uh tiah a kan leh) Cucaah, hi ka hlut cangmi thil hi Pathian nih a cohlan hnga maw?
Bialehnak: Keimah cu Pathian a tong kho mi zong ka si lo caah Pathian nih an cohlan le cohlan lo ka thei bak lo. Pastor nih an cohlan lo mi zong hi zeiruang ahdah asi ti hi ka thei lo. Cu caah na biahalnak hi keimah nih a phi ka ngei lo, nangmah tu nih a phi na ngeih deuh. Pakhat i ralrin ding belte cu minung le minung karlak kan piahtana kha Pathian cungah chiah lengmang lo ding asi lai ti kha na philh lo ding ah ka duh.

EBB – 9
Biahalnak: Khamhnak hi a tlau kho maw?
Bialehnak: Hi biahalnak zong hi LBC Muko ah vei tampi ka rak leh cang hna. Muko a relmi nih cu nan rak rel bal cang ko laid ah. Khamhnak a tlau khawh le tlau khawh lo cu zeilei kap ahdah khamhnak na chiah timi cungah a dir. Pathian lei kap ah khamhnak na chiah ahcun zeitikhmanh ah a tlau kho lo. Minung asimi nangmah lei kap ah khamhnak kha na chiah ahcun a tlau kho kan ti lai. Zeicahtiah minung cu kan zumhnak aa thleng kho. ITimote 4:1-4 tah can donghnak lei can a phak tikah minih an zumhnak kha an hlawt lai ati. Zumhnak hlawt timi cu Khrih chung ah kan zumhnak hlawt kha asi. Khrih na zumhnak kha na hlawt ahcun Khrih na zum ti lo ti nak asi I Khrih na zum ti lo ahcun khamhnak cu na ngei ti lo tinak asi ko. Minu pawcung veihra ka bawh zong ah ka khamhnak a tlau kho ti lo a timi hna hi cu mi lichim hmanh ah li vialte siangpahrang ah ka chiah hna. Bible nih kan sual lengmang zong kan khamhnak a tlau kho lo timi a kan cawnpiak bal lo. Pathian fale hna cu an sual peng lo (IJohn 3”9-12), zeicahtiah Pathian ceunak thlaici kha an chungah a um a ti, Pathian ceunak thlaci kan chungah a um mi nih sualnak kan tuah tikah sual tih a nun zia le sual fih a nun zia kha a kan cawnpiak caah kan sual khawh ding asi lo, kan sualnak tu kha kannih theih peng ding asi deuh. Cu caah zeitluk ka sual zong ah ka khamhnak a tlau ti lo tiah a cawnpiaktu an um ahcun cu hna cu khamhnak kong a thei fiang rih lomi, asiloah, khamhnak kong ah lih a chim lengmangmi an si lai.

Theihternak: EBB ah bia an halmi Rev. Dr. Samuel Ngun Ling nih a lehmi hna a si.

EBB Biahalnak le Bialehnak

EBB – 7
Biahalnak – I: Mithla hi a um hnga maw?
Bialehnak: Mithla hi a um ko. Minung thlarau khi asi ko. Judah miphun hna nihcun minung hi kan pumsa in kan thih tikah kan thih hnu nithum chung hi minung thlarau cu vulei ah a um ko rih, vancung lei ah a kai rih lo tiah an zumh. Cu ruang ahcun John 11:17 a thi cangmi Lazaruh kha thawhter ding ah Jesuh nih a va kal tikah an vuinak nili asi hnu long ah Bethani khua ah a phan ti kan hmuh. A sullam cu Lazaruh kha an vuinak nit hum long asi rih asi ahcun Jesuh nih Lazaruh kha thihnak in a thawhter tikah an zum hnga lo, zeicahtiah Lazaruh thlarau cu vulei ah a um rih ko caah zeitikcan poah ah a lut than kho ko tiah an ti khawh. Cu ruang ahcun minung ruahchannak le zumhnak a dongh cikcek hnu ah nili nak ni ah Lazaruh kha thihnak in a thawhter tikah minung thawnnak asi ti lo, Pathian thawnnak long in a si kho ti kha Judah miphun nih an ruah lai ti kha Jesuh nih a hngalh caah nili nak theng ah Bethani kha a va phak kha asi.

Judah miphun le Jesuh Khrih hrimhrim zong nih mithla a um tiah a rak zumh ti a langhnak cu Luke 24:39 ah khan, “mithla nihcun ruh le sa a ngeih tung lo kei cu ka ngeih pei nan ka hmuh ko hi” tiah achimmi zoh tikah mithla a um ti kha Jesuh nih a zumh i cu mithla cu ruh le sa a ngei lo ti zong kha a langhter.

Biahalnak – II: Tipil ing lomi khi zeiruangah dah Bawipa zanriah hman dingin sianh an si lo?
Bialehnak-II: Protestant Khirhfabu nih kan dirpi mi biakamnak phung (sacraments) pahnih kan ngei. Cu hna cu tipil innak le Bawipa zanriah einak asi. Tipil a ing lo mi hna cu Bawipa zanriah ei kan sianh hna lo. Zeicahtiah Jesuh khrih kha ka khamhtu le ka Bawipa asi tiah a cohlang i tipilnak a ingmi long nih ei ding asi tiah kan zumh. Tipil innak kan timi cu Khrih he sualnak ah kan thi ti i amah he dinnak le zungzal nunnak ah kan tho ti tinak sullam langhternak le kan sualnak vialte kaltak in Khrih he nunnak thar ah ka nung cang lai ti biakamnak asi (Rom 6:1-14). Khrih he kan nun kaa hrawm cang lai tiah biakam hmelchunhnak caah tipil hmanh a ing rih lo mi hna cu kannih misual caah Bawi Jesuh a thihnak, Bawipa thi le sa sullam hmanh kha a hngal kho lai lo tiah zumh asi. IKor.11:29 ah Bawipa zanriah a ei mi hna nih Bawipa pum sullam kha kan hngalh a herhnak kan hmuh. Tipil innak le Bawipa zanriah einak cu aa tlai, a ruang cu Bawipa thihnak le thawhthannak kha a langhter tu ansi pin ah Bawipa he nunnak thar ah kan nun tinak hmanthlak ansi. Cu ruang ah tipil a ing lo mi nih Bawipa zanriah an hman ahcun a sullam kha an hngal lai lo caah a sullam hngalh lo in an hman ahcun Pathian biaceihnak kha an cung ah a tlung lai tinak asi (IKor.11:27- 32).

EBB – 8
Biahalnak: Miphun le ram caah tiin mi nunnak lak tiagin ram le miphun dirhkamh hi Pathian duh ning a si maw? (asi le silonak tling tein)
Bialehnak: Biakamhlun chan kan zoh tikah Pathian profet hna le Pathiam zumtu mithiang hna tampi cu pakhatnak ah, an biakmi an Pathian an tanh ruangah siseh, an miphun kha Pathian miphun ah an ruah caah miphun tanh ruang ah siseh, an ram cu Pathian pekmi ram ah ruah in tanhnak ruang ah siseh an nunnak tiang an rak pek taktak ko. Bawi Jesuh Khrih thihnak in a thawhthan hnu zultu hna chan ahcun a zumhnak caah a nunnak a pe i Khrih thawngthabia ruang ah martyrs thihnak a tuarmi zultu hna le zumtu dangdang hna kong kan hmuh. Pathian min telh hleng lo in ram caah a thimi ram hruaitu (politicians) pawl zong an um ve ko. Sihmanhsehlaw an thihnak a ruang kha aa dang cio. Mi zeimaw nih mah pumpak min thannak ding caah a nunnak a pe ngammi zong an um. Miphun dawtnak taktak ruangah thihnak a ingmi zong an um taktak. Miphun pakhat a rawhralhnak lo ding ah dirhkamh le va dawt le minung nunnak va khamh cu Pathian duhmi asi ko hmanh ah vulei uknak lei riantuannak poahpoah kha Pathian duhnak in tuanmi rian an si dih lem lo ti kha kan theih chih a herhmi cu asi.

Biahalnak: Pathian duh lomi thil (Zu le drugs, hriamnam) zuartu hna nih cheuhra cheukhat an pek tawn mi hi Pathian nih a cohlan kho lai maw?
Bialehnak: Hi na biahalnak hi LBC Muko ah hlan lio pi ah ka rak leh bal cangmi asi. Muko volume no belte ka cing ti lo. Khirhfabu pakhat ah member asi mi poah kan pekmi thawhlawm le cheuhra cheukhat poah hi khua zei in an hmuh ti le zeitindah an hmuhmi asi ti kha inn kip le pumpak kip cek hlai in kan hlat kho cawk lai lo. A petu nih lungtho tein a hmuhmi chungin Pathian sin ah a pekmi kha Khrihfabu nih cohlan piak dih asi. Aho pekmi kha dinnak in hmuhmi asi I aho pekmi sualnak le dinlonak in hmuhmi asi ti kha i cekhlai dih siseh law dinnak in hmuhmi chaw le va hi kawlram ahcun a tlawm hrimhrim lai tiah ka zumh. Kan cozah in aa thawkmi mipi tiang dinlonak nih kan ram cu tilian bang in a khuh dih. Mi sawhsawh in zapi in .pastorate tiang dinlonak in a luat kho mi kan um lai lo. Zu chuannak in hmuhmi tangka kha a thur ah kan ruah bantuk in mi pakhatkhat va hlen va thuai, va ei hmuar ruang ah hmuhmi zong a thur thiamthiam. Midang pakhatkhat sin ah a hman lo in a miak kan lak I kan hmuhmi zong a dingmi hmuhnak asi lo. Puaisa tuahnak in tangka hmuhmi poah hi zakhat ah zakhat a dingmi ansi lo. Ramdang in tangka an van kuat tikah a kuatu nih cu zat in rak chia te uh a ti ko nain a chia tunih amah caah aa chiah bang i a cheu long a chiah ahcun Pathian hmai ah a dingmi phaisa asi ti lo. Cu bantuk cun kan tuak lengmang ahcun vulei cungah a ding lo mi thil in hmuhmi an tam tuk ko. Cu caah tangka hi khuaizei in dah an hmuh timi kha tangka a petu le Pathian nih an ceih ding asi ko i cheuhra cheukhat an chiahnak Khrihfabu le Pastor nihcun biaceihnak nawl kan ngeih awk a si lo, kan ceih awk zong asi lo tiah ka zumh. Zumhnak in chiahmi chawva poah cu Pathian nih a co ko lai titu hi kan zumhah a tha bik asi ko.

Pehthan ding . . .

Theihternak: EBB biaruahnak ah biahalnak an tuahmi kha Rev. Dr. Samuel Ngun Ling nih a lehmi a si. EBB-7 timi hi a voi sarihnak a bialehnak a si. Zapi nih theih awk tha a si tiah kan hun tarmi a si.

Emmaus Baibal Biaruahnak

Biahalnak: Zu din hi a sual na ti maw? Cun kuak le khainii hi teh zeitin dah na hmuh ning a sual maw?
Bialehnak: Zu le kuak le khaini kong he pehtlaih in vei tampi Laimi sin ah cawnpiaknak le bialehnak ka ngei bal cang. Laitlang lei Bible conference te hna zong ah vei tampi ka chim cang. Zu le Kuak le Khaini hi Bible ca nih va zu ko uh, va ding ko uh tiah kan forh hmanh seh law pumsa ngandamnak (physical Health) lei kap in kan zoh tikah hi thil hna hi cu ngandamnak ah a bom lo mi le zawtnak a chuahter tu ansi ti kha mi vialte nih kan theihmi asi. Kuak zuk hna hi cu vulei cung pumpaluk nih an khamh thluahmah cangmi asi. Vanlawng dinhnak (airport) hna hmanh ah kuak zuk ahcun in khan dang te kal hnu ah zuk khawh asi. Kuazuknak nih cuap cancer le a dangdang zawtnak a phunphun, khuhhring zawtnak te hna tiang a chuahter. Zu dinnak timi zong hi a phunphun in a um. Laimi nih zu kan timi cu zureu, zupu, zufa, zu hui tibantuk fongvei le facang in tuahmi zu pawl ansi.

Cun nitlak lei zu timi ah, Beer, Whisky, Rum, le Wine ti bantuk zong hi zu phun ah annih tel dih ko. Zei thil poah hi a hman kan thiam ahcun sitha an si kho ve ko nain a hman kan thiam lo ahcun rawhnak le thihnak zawtnak ansi ton. Laimi cu zu hi nuamhnak caah kan din ruang ah zu kan din tikah i sik i velh le i tuk i den kan hmang. Aukhuan le buaibai zong kan hmang chih. Cu ruang ah Siangbawi te chan hi zu hi Laimi thanchonak a dawntu bik pakhat ah an hmuh ruangah zudin hi an rak khamhmi asi. Cu ruang ah Khrihfa si hnu ah zu a dingmi cu Khrihfa in an rak phuah than ton hna.. Bible ca ahhin zu ding hlah ti zong a um i zu va ri hlah ti zong a um ve ko (Efesa 5:18, Phungthlukbia 23:31). Zu din le zu rit nih minung caah rawhralhnak, zawtnak le thathnemlonak tampi kha a chuahter caah Bible nih i sum ding le din lo ding ah forh aa zuammi asi. Zu a dingmi kan si ahcun zei bantuk tinhnak in dah zu hi ka din ti kha fakpi in ruat hmasa uh sih, nuamhnak caah fangfang ah zu a dingmi kansi ahcun a rannak in kan ngol a herh. Cu lo ahcun kan nunnak a hrawktu kan ral nganbik asi lai. Khrihfa ram thenkhat, tahchunhnak ah, Germany ram te hna ahcun misur hang (wine) din hi an nunphung pakhat asi i cu caah Khrihfa an si hnu zong ah wine cu an din peng ko.

Cu bantuk in Beer din zonghi Japan miphun hna caah an nunphung asi va caah Khrihfa an can hnu zong ah Japan Khrihfa nih beer an ding ko. Asinain Pathian tihzahnak le sikan ning tein hman thiam kha annih zuam. A thangchomi ram poah ahcun zu rit lio le zu din lio ah motorcar an mawng bak lo. Tuzan cu zu kan din caah motor ka mawng lai lo tiah zumhtlakte in an chim. Kannih Laimi cu kha bantuk kha kansi lo, zu kan din ah kan puarhrang, mizei kan rel lo, aukhuan le buak kan hmang. Tlawmpal te kan dinmi hmanh khi tampi a dingkho mi bantuk in kan ri kho. Zu din ruang ah vule cung ah a chan a saumi kan hmu rih hna lo. Keimah thirual zu a dingmi a nungmi an um ti lo, an thi tuan dih ko. Zu ding innchungkhar a rummi ka thei bal fon hna lo. Zu din cu sifahnak phurhtu asi. Cathiam lo zu din le cathiam zu din aa dang rih. Cathiam lo zu din cu an rau lo, an rawk colh. Cathiam le mifim zu din cu ngandamnak caah an hman. Mah chungkhar ah siseh, innpa chakthlang siseh, midang siseh harnak an pe lo, an buai lo. Cu caah na biahalnak a phi cu, zu din le kuatzuk cu Bible lei he, ngandamnak lei he kap hnih in khapmi thil asi.

Biahalnak: Mithi mi hna an thlarau khi an thih lecangka in khawika dah a kal, Hell/ Vanram a kai colh maw, asi lo ah thlan hmun ah dah aum?
Bialehnak: Protestant Khrihfabu kan zumhnak ahcun mithi hna an thlarau cu an thih le cangka in dinhnak hmun (Paradise) timi ah an i din chung ti in kan zumh. Paradise timi cu Abraham a umnak kha asi i vancung timi he a sullam aa khat pah ko nain vancung ngaingai asi rih lo tiah kan zumh. Cucu minung lei kap hmuh ning le zumh ning asi. Mirum pa le Lazaruh tuanbia (Luke 16:19-31) ahkhan mirum pa cu hell chungah a tla tiah a ti hi Lazaruh cu vancungmi nih Abraham pawng ah an zuanpi tiah a ti. Hi tuanbia ah Abraham umnak hmun kha Paradise asi tiah Bible thiam pawl nih an chim. Cun vancung khua ngaingai hi minung nih an phan rih lo ti a fiannak cu Bawi Jesuh hrimhrim nih John 3: 13 chungah "Vancung i a rung tummi mi fapa dah ti lo cu a hohmanh vancung i a kaimi an um bal lo" tiah a ti. Na biahalmi kan leh cang rua tiah ka ruah.

Biahalnak: Cahlun chung ah PaThian hi zei caah Ral kap buu Bawi pa tiin auh a si nak hi ka thei lo caah na ka leh ah cun kaa lawm ko hnga.
Bialehnak: Cahlun chung tampi ah Pathian hi Ralkapbu Bawipa tiin an rak auhmi asi taktak. A ruang cu biakamhlun chan ahhin Israelmi phun nih an zumhmi Pathian, a min ah YHWH (YaWeh) Pathian cu kan ral a kan teipiaktu Pathian asi tiah an rak zumh. Biakamhlun cauk ah Israel miphun le miphun dang raldohnak an ngeih tikah poah an Pathian min chalh in annih doh ti zong kan hmuh. Tahchunhnak ah, David le Goliath dohnak, Israelmi le Phillistines miphun dohnak, Joshua le Kanaan miphun dohnak tibantuk kha tampi a um ti kan hmuh. Pathian nih langhter a rak duhmi cu teinak cu keimah ta asi ti hi asi. Ral an tei tik poah ah Israel Pathian cu an thangthat i an ral hna le Israel miphun asi lo mi hmanh nih Israel Pathian kha an tih ngai tiah kan hmuh. A sullam cu Pathian dangdang tampi lak ah Israel Pathian long hi minung tuanbia a uktu, thawnnak Pathian, teinak Pathian,miphun vialte Pathian asi ti langhternak caah Ralkapbu Bawipa timi biafang hi an rak hmannak asi. Biakamhlun Pathian cu khatlei ah zoh ahcun minung kha a thlei dangmi Pathian a lo ngai. A ruang cu kha lio chan ahkhan cun Pathian taktak le Pathian deu rak i zuam chan asi. Pathian deu tampi a rak um ve caah cu hna cung ah zeizong vialte sertu cungnung bik Pathian, zungzal a nungmi Pathian nih nawl a ngei bik ti langhternak caah a miphun asimi Israelmi kha a rak hman hna hi a thawnnak kha a rak langhter. Biakamhllun chan ahhin raldohnak timi cu minung le minung ral i doh kha asi lem lo, Pathian le Pathian ral doh khi asi deuh. Zungzal a nungmi Jehova Pathain le a dang pathian hna zuamcawhnak kha Jehova Pathian nih a rak tei, a ral kap asi mi Israel miphun hna sin ah a rak nung hrimhrim i annih an Pathian cu Pathain nung taktak asi. A ruang cu thla an cam tik ah teinak kha a pek ton hna hi vulei cung miphun dang nih Israel minphun cu an rak tih hu ngai ti kan hmuh. Ralkapbu timi Israel miphun hi asi i an Bawipa cu Pathian kha asi ko.

A rianthiang ah,

Rev. Dr. Samuel Ngun Ling
MIT, Yangon

Theihternak: Rev. Dr. Samuel Ngun Ling nih June 30 - July 2, 2009 kar ah EBB ah biahalnak an tuahmi, a lehmi hna, kan tarmi a si.

Emmaus Baibal Biaruahnak le Bialehnak - II

Theihternak: A tanglei hi EBB ah Thang Ceu Hmung nih a halmi Dr. Samuel Ngun Ling nih April 30, 2009 ni a lehmi a si.

Biahalnak – 1: Cheura cheukhat hi biakinn chuahpi hrimhrim ding maw? asilo ah mah nih direct in pastor, saya, sifak ngaktah pek ah asual maw? Vulei cung khuakip ah bu thitha a ngei rih lo mi kan um pah len, cu pawl cutah khawika dah kan chiah lai?

Bialehnak: "Cheuhra cheukhat cu a dihlak in thawhlawm inn ah rak pu u, cun ka inn chung ahcun rawl um seh, ka hneksak tuah ngat uh, a herhnak a um chung paoh cu van innka cu ka hun hna le hun hna lo, thluahchuah vanluhnak cu kan thlet hnawh hna le hnawh hna lo zoh tuah ngat u" (Malachi 3:10). Cheuhra cheukhat pek cu tangka lawng asi lo, lo chung in a chuakmi chung zongin pek khawh asi ve (Deuteronomy 14:22). Hi Pathian bia bantuk in cheuhra cheukhat cu Pathian chaw hrimhrim asi caah minung aho sin hmanh ah kan pek awk asi lo, Pathian sin ah kan pek awk asi. Pathian cu kan mit in kan hmuh khawh lo ruangah Pathian biaknak ah mizapi nih kannih hrawmmi biakinn chung hrimhrim ah kan put lai i Pathian hmai le mi vialte hmai ah thlacamnak he kan pek ding asi. Pastor pa sin ah siseh, saya sin ah sish, sifak sin ah siseh, ngaktah sin ah siseh aho pumpak sin hmanh ah cheuhra cheuhra pek ding asi hrimhrim lo. Cheurhra cheukhat cu Pathian ta asi caah Pathian sin ah, Pathian biakinn le Pathian Khrihfabu sin ah zumh ngamnak in pek ding asi.

Na pek tikah ka tangka hi zeitindah an hman lai i aho nih dah a co te lai ti bantuk kha ruah ding asi lo, ruah zong a herh lo. Pathian nih a zohkhenh ko lai ti tu in zumh ngam ding asi. Pathian nih thluachuah a kan pekmi tampi chungah cheuhra ah cheu khat pek cu a tlawm hmanh a tlawm tuk rih. Khrihfa tampi nih cheuhra ah cheu nga hmanh an pek khawh. Cu caah mi sifak siseh, pastor siseh, ngaktah siseh bawmh na duh ahcun a dangtein na bawmh lai. Cheuhra cheukhat kha naa rinh kho lai lo. Cheuhra cheukhat cu Pathian nih ka ta asi a ti caah amah sin ah kan pek hrimhrim ding kha asi. Cheu hra cheu khat a pe lo mi hna chungkhar le pumpak cu an si a fak chin ton i hman tein a pe lengmangmi hna chungkhar le pumpak cu Bawipa nih thluachuah a pek chin ton hna. 'Hmuh lei nakin Pek lei ah thluachuah a um deuh" tiah cathiang nih a chim (Lamkaltu 20:35b).

Vulei cung ram kipah Laimi kan kal i bu thitha kan ngeih lo ahcun na kaltakmi Kawlram i na khrihfabu sin ahkhan cheuhra cheukhat cu rak kuat khawh asi. Na Lai hri tannak na nu na pa ram asi mi Laimi na Khrihfabu hi philh ding asi lo. Karen miphun hna khi khuazei ram an kal hmanh ah hmasa an rak umnak Khrihfabu te ahkhan cheuhra cheukhat an pek peng. An thih tiang hmasa an khrihfabu le Pathian an rak hngalh hmasatnak hmun kha an philh lo. Lairam ah Khrihfabu tampi chungin mino tampi ram dang ah nan kaltik i nan kaltakmi Khirhfabu hna nih zeitik ahdah kan mino nih kan khrihfabu caah thazaang a chuah khawh lai tiah thla annih cam piak lengmang hna kha rak philh hrimhrim hlah uh tiah vun nawl chap kan duh hna.

Biahalnak – 2: Phaisa akarh lak hi asual maw?
Bialehnak: - Phaisa a karh lak hi Khrihfami le Pathian zumtu hna cu Baibal nih a kan onh lo. Deuternomy 23:19 chungah na rel ahcun "A miak in nan unau sin ah nan coih lai lo, tangka miak siseh, rawl miak siseh, a miak um dingmi thil coihmi pauhpaoh cu" tiah kan hmuh. Zumhawk Khrihfa tha timi cu midang cung ah bawmh duhnak le dawtnak in a khatmi kansi awk asi. Mi dang sin in a miak hmuh ding timh siloin midang caah thatnak a tuah piaktu kan si awk asi. Bawi Jesuh cawnpiaknak ka zoh tikah a sang chinchin. Mark 10:45 ah "riantuan piakmi si awk ah ka rat tung lo, midang riantuan piaktu si awk le mi tampi tlanhnak ding ca i ka nunnak pek awk ah pei ka rat cu" a ti. Khrih nih a kanpek mi Khrihfa nun cu a miak va lak cu chim hlah, an herhnak va bawmh long hmanh a zaa rih lo, a chap hmanh in va chap a kan fial. "Na angki chungnawh lak awk ah taza an in cuai hna ahcun na angki leng zong kha i lak chap rih hna seh. An thil phorh khan khat ann in fial hna ahcun khan hnih in va phorh piak hna u. Mi nih thil an in hal hna tikah va pe hna u, an in cawi hna tikah va coih hna uh" (Matt.5:40-42) tiah kan hmuh. Khrihfa ka si ti ve tung i mi nih thil an kan coih tikah a miak kan lak lengmang ahcun kan Khrihfa nun ah Khrih thlarau kan rih ngei lo tinak asi.

************ ********* ********* ****

Nawlnak: Baibal bia a halmi poh nih Pu Thang Ceu Hmung bantuk hin a tawi tete in nan hal ahcun a leh zong kaa foih deuh lai caah biahalnak nan tuah tikah a tawi tung i a fiang tungmi biahalnak phun kha bialet tu kan ca zong ah a fawi deuh ti kha theihter le nawl kan duh hna.

Khrih ah nan riantuantu,

Rev.Dr.Samuel Ngun Ling
Professor, MIT, Yangon

Emmaus Baibal Biaruahnak

Theihternak: A tanglei hi tuni (April 25, 2009) ah Emmaus Baibal Biaruahnak (EBB) ah an thlahmi a si.

Biahaltu: Steven Khen Hmung
Bialettu: Rev. Dr. Samuel Ngun Ling

Emmaus Baibal Biaruahnak (EBB)

Biahalnak – 1: Holy Bible hi zeiruang ah vawlei cung mi pi nih an pom kho lo? Khrifa asi lo mi zong nih an pom kho lo nak le an khamh nak kong hi zei ruang ah dah asi?

Bialehnak: Vulei cungah biaknak ngan pipi asimi Hinduism, Islam, Buddhism, Judaism le a dangdang te hna hi Khrihfa biaknak a chuah hlanpi ah a hram rak dirh cangmi longte ansi. An hram a fek tuk cang hnu ah Khrihfa biaknak a rak chuah caah an biaknak kaltak an siang ti hna lo. Biaknak thenkhat cu an nunphung he aa then kho ti lo mi biaknak ansi. Tahchunhnak ah, kan kawlram ah Buddhism zong hi biaknak long asi lo, nunphung zong asi, miphun sinak (nationality) zong asi chih. Cu ruangah Buddhist biaknak kaltak in Khrihfa biaknak cohlan cu an caah a har tuk hringhran. Cu ruangah kawlram i siangbawi hmasa bik Adoniram Judson nih a rak chimmi cu, Lawlmi pakhat nih Khrihfa va canter cu “cakei kaa chung i cakei ha pakhat va chuah tluk in a har” tiah a rak ti. Kawlmi caah Khrihfa si cu an miphun, an biaknak, an nunphung vialte kaltak a hauh caah Khrihfa an can khawh lo nak asi. Cu bantuk phun cun India ram ah Hindu biaknak, Indonesia le Arab ram vialte ah Islam biaknak le Judah ram ah Judah biaknak te hna zong an rak si cio ve. Cu Khrihfa a si lo mi nih Khrihfa biaknak an pom khawhlo nak a ruang dang pakhat cu Khrihfa hna ruang ah asi bik. India ram an mifim bik pakhat asimi Gandhi nih a rak chimmi cu Khrihfa biaknak ah Jesuh Khrih cawnpiaknak hi a tha tuk nain Khrihfa pawl nunning ka zoh tikah Khrihfa si cu ka duh lo tiah a rak ti. Khrihfa pawl hi kan kaa long in Pathian kan zumh kan ti i kan nun le kan tuahsernak ah zeihmanh kan langhter lo ruangah midang Khrihfa an can khawhnak ding ah lam a khamtu le a dontu men kansi caah asi.

Biahalnak - 2: Baptist Khrifa bu kan i hruainak ahhin a zei dah a bia pi bik mi asi? Biakinn ah kanni pumh caan programme kong hi fiang ngai in na kan chimh kho lai maw?

Bialehnak: Baptist Khrihfabu kan i hruainak a biapi bik kan zumhnak cu chiatha thleidannak lungthin in kan upat hnu ah Pa le Fapa le Thiang Thlarau min in tipilnak kan in mi, Tipil a ing ciami hna nih Bawipa thi le sa kanni hrawmmi le Khirhfabu pakhatkhat chungtel dirhmun in Pathian le Khirhfabu caah kanmah le kan sikhawhnak cio in kan thazaang, kan fimnak le kan can kan pekmi riantuannak kha ansi. Baptist pawl nih biakinn pumhnak program cu mah le siaremnak cio in tuah khawh asi. Sihmanhsehlaw a tlangpi in kan tuah ton mi cu kannih khat dih a hau. Pumhnak program chungah kan tuah zungzal tonmi cu tanglei bantuk in asi ko.

Pumhnak Programme:

Hramthawk Baibal rel: Pumh uktu (Chairman)

Hramthawk thlacamnak: Pumh uktu

Hramthawk Hla: ZBC Hla No. (duhmi poah thim ding)

Bawipa thlacamnak: Zapi dirbu in hmunkhat ah cam ding

Bible Cawnpiaknak: (cawnpiak tu ngeih lo ahcun tuah lo khawh asi)

Thawhlawm Peknak: Thawlawm thlacam tu nih cam ding

Thawhlawm kholh lio Hlasaknak: ZBC No.

Khrihfabu caah thlacamnak: Pastor asiloah Khirhfa upa pakhat

Solo asiloah group song saknak: A sa khomi poah sak ding

Phungchimtu Bible relnak: Phungchim tu

Church Choir: Mino Choir bu

Phungchimnak: Phungchim tu

Donghnak Hla: ZBC no.

Thluachuahpeknak: Rev. a ngah cangmi Pastor

A cunglei Programe hi Yangon LBC ah kan tuahmi pumhnak program asi i mah le umnak hmun le can zulh in a herh ning in chap khawh le remhkhawhmi asi.

A herh ngaimi pakhat cu tuchan ahcun pumh can sau hi ahohmanh duh asi ti lo caah pumh can hi a sau bik nazi pahnih ( 2 hours) chungah dih hrimhrim ding asi. Nazi pahnih a luanmi pumhnak cu ningcang lo pumhnak ah hmuh asi cang. Cu caah pumhank chungah can a hmangmi poah nih a tawinak lengmang in can hman ding le biachim ding asi ti kha chim chih ka duh.

Biahalnak-3: Vawlei cung khua kip nih Baptist an in hruai ning hi aa khat dih maw? US, Asia le EU hna hi an i dang nak a um maw? Fiang deuh in na kan chimh kho lai maw?

Bialehnak: Vulei cung khuakip ramkip Baptist hruaining aa khat dih lo. A ruangcu Baptist Khrihfabu cu mah le Khrihfabu luatnak le zalonnak a uarmi kan si. Baptist zumhnak hrampi paruk (six Baptist principles) kan ngei i cu chung ah Autonomy of Local Church timi mah bing tein a ummi Khrihfabu nawlngeihnak timi kan ngei. Cu ruang ah America ram te hna ahkhin Baptist Khrifabu a phun a tamtuk a chuak. Annih pumh ning zong aa khat cio lo. Independent Baptist Church tampi a um ko. Asi nain kannih kawlram mi he aa pehtlai mi Baptist Khrihfabu asi mi Amerian Baptist Churches pawl tu cu kanmah kal ning tein pehtlaihnak zong an ngei ve ko. Baptist min a pu mi Baptist Khrihfabu kip kal ning aa khat dih lo. A ruang cu luatnak le zalonnak a uar kan si caah asi bik. Baptist nih kan chim tonmi bia pakhat cu Baptist pahnih an umnak ah ruahnak pathum a um tiah an ti ton. Chim duhmi cu Baptist pawl hi bu annih then dih tinak asi lo. Baptist pawl nih pumpak luatnak (Liberty of Conscience) kha kan upat caah mah le pumpak ruahnak kha a sualmi ah kan chia lo, kan upat lehlam i hramhram in kan bu ah kan sawm fon hna lo. Zalonnak le luatnak kan uar caah biatak tu kha langhter kannih zuam. Cucu Baptist khrihfabu dirhmun asi ko.

Biahlanak – 4: Miracle ti mi hi zei tin dah na hmuh ning asi? Tu lio US Lainu sin ah thil a langh mi pawl khi .etc?

Bialehnak: A tawinak in kan leh ahcun, Miracle timi khuaruah thil tuah khawhnak timi cu Bible ca chung ah a rak um ko. Bawi Jesuh nih siseh, zultu hna nih siseh Paul nih siseh an rak langhter ve ko. Asinain bawi Jesuh nih khuaruahar thil a tuah tik poah ah a hohmanh chim hlah uh a ti lengmang mi hi ruah a herh ngaingaimi asi. Cun nga le changreu a karhter hnu ah mi tampi nih a hnu an zulh kha a hmuh tik ah a chimmi cu nga le changreu ka karh termi tampi nan ei ruang maw ka hnu nan ka zulh ati i a sik hna ti kan hmuh. A ruang cu khuaruahharnak thil rumro bawh in Khirhfa hi kan nun awk asi lo ti kha Jesuh nih a kan cawnpiakmi asi. Paul te hna zong hi khuaruahharnak tampi an kut in a rak lang ko nain a donghnak ah thong a tlak lio ah a tlakti hawi pa, pakhat a zaw nain a dam ter kho ti lo ti kan hmuh. Timothy a paw a fah lengmangmi zong kha thla kan cam piak lai i na dam colh lai tiah a ti lo, na paw a fah lengmangmi caah misur hang kha tlawmpal in rak ding ati. A sullam cu Pathian nih a herh a ti lo ahcun khuaruahharnak hi a hmang lem lo. Minung nih Pathian min kha kan zuar ding asi lo, sipuazi caah khuaruahnak zong hi Pathian min in kan tuah awk asi lo, cucu tih a nung taktakmi zumhnak asi. Hi kong ahhin rakrin kan herh ngaimi asi.

Note: A cung lei Baibal bia hal mi lungsau tein a kan leh tu Dr. Rev. Samuel Ngun Ling cungah lunglomhnak chimcawh lo kan ngei.